Herenleed sterft niet op tv maar in het theater

Herenleed: Een wesp van hout. Nederland 3, 22.10 uur...

Het is de schuld van Cherry Duyns. Die bedacht ineens dat Herenleed al meer dan een kwart eeuw bestond, en hij zei het nog hardop ook. Het klinkt vreselijk, zo'n vijfentwintig jarig jubileum, maar toch plaatsten Duyns en Armando hun theatervoorstelling Een wesp van hout in dit kader. Hadden ze eindelijk een goede aanleiding om er mee op te houden.

De voorstelling Een wesp van hout, die begin dit jaar in première ging, is het laatste dat we zullen horen van die twee wonderlijke heren met hun bizarre taal- en machtsspelletjes. Cherry Duyns is na afloop van die laatste tournee nog wel eens benaderd door deze of gene die het tweetal wilde boeken ter opluistering van een feestje. Maar het is voorbij. 'En bovendien is dat niet de wereld van Herenleed,' zegt Duyns. Feestelijk kun je de verstilde sketches van het tragi-komische duo niet noemen. Vijfentwintig jaar lang ontleedden Duyns en Armando, tot 1991 bijgestaan door Johnny van Doorn, de mechanismen van de macht. Pogingen tot contact tussen de beide heren strandden keer op keer in jaloezie, hebzucht, kruiperigheid of angsthazengedrag.

In de loop van de tijd zijn Man 1 en Man 2 dichter tot elkaar gekomen. Misschien ook door de plotselinge dood van Johnny van Doorn, de aangever, de afleider, het onderwerp van gesprek. Sindsdien ging het tweetal gekleed in witte jasjes in plaats van die strenge zwarte. Naarmate de haardossen van de spelers/bedenkers vergrijsden, onstonden er ook in het contrast tussen de personages meer tussentinten. De zenuwachtige, bescheiden Man 1 (Armando) ging minder gebogen lopen. En de luide stem van de dominante, rondborstige Man 2 (Duyns) werd zachter. In Een wesp van hout doet hij zelfs een poging om Man 1 liefdevol te omarmen. 'Misschien moest het daarom ook wel eindigen,' oppert Duyns.

Plechtstatig zeiden Man 1 en Man 2 het publiek en elkaar vaarwel. Ze deden dat bij ieder optreden in de afscheidstournee, nadat het doek was gevallen. Dan kwamen ze nog één keer terug met zo'n typische Herenleed-dialoog, waarbij Man 1 voorzichtige vragen stelde, en Man 2 stellige antwoorden gaf.

'Alles wat geweest is, kwam dat?'

'Ja, het kwam.'

'En als het geweest is, komt het dan niet meer?'

'Nee, het komt niet meer.'

Tv-regisseur Frank Alsema maakte van Een wesp van hout een dienstbare registratie. We zien gewoon het publiek zitten. De heren wilden geen speciale televisiebewerking, hoewel Herenleed ooit als tv-programma is begonnen. Cherry Duyns: 'We zijn van televisie langzaam opgeschoven richting theater. Als Herenleed zou sterven, moest het in het theater gebeuren.' Waarvan acte.

Marijn van der Jagt

Meer over