Nieuws

Helft slachtoffers mensenhandel snel opnieuw slachtoffer door falende hulp

De helft van alle slachtoffers van mensenhandel is zo kwetsbaar dat zij binnen zeven jaar opnieuw slachtoffer worden van een delict. Gemeenten slagen er onvoldoende in deze groep hulp te bieden, als gevolg van wachtlijsten in de jeugdzorg en gebrek aan daadkracht bij het helpen van arbeidsmigranten.

Dylan van Bekkum
Bijna de helft van alle gevallen van mensenhandel hebben te maken met seksueel misbruik. Beeld Getty Images
Bijna de helft van alle gevallen van mensenhandel hebben te maken met seksueel misbruik.Beeld Getty Images

Dat concludeert de nationaal rapporteur mensenhandel Herman Bolhaar in de Slachtoffermonitor mensenhandel 2016-2020. In veel gevallen gaat het om ernstige delicten, zoals nieuwe mensenhandel, mishandeling, bedreiging en seksueel geweld.

Jaarlijks zijn tussen de 5.000 en 7.500 mensen in Nederland slachtoffer van mensenhandel. Minderjarigen en (arbeids-)migranten zijn bovengemiddeld vaak slachtoffer, omdat zij kwetsbaar zijn en afhankelijk. Bolhaar constateert een ‘moeilijk te doorbreken cyclus van onveiligheid en geweld’, met name voor minderjarigen. In veel gevallen hebben zij een moeilijke thuissituatie, of hebben zij in hun jeugd al andere problemen gehad.

Jeugdzorg

In Nederland zijn de gemeenten verantwoordelijk voor hulpverlening aan inwoners die te maken krijgen met mensenhandel. De gemeente moet bijvoorbeeld jeugdzorg inkopen. Maar het grote aandeel slachtoffers dat snel opnieuw slachtoffer wordt, laat zien dat gemeenten er vaak niet in slagen de juiste hulp te bieden. Bovendien verschillen gemeenten sterk in hun aanpak, stelt rapporteur Bolhaar.

Hij legt hiervoor de verantwoordelijkheid bij de (demissionaire) staatssecretarissen van Justitie en Veiligheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Ankie Broekers-Knol en Paul Blokhuis. Zij moeten volgens de rapporteur een ‘fundamentele verandering’ teweegbrengen, zodat alle gemeenten in staat zijn de slachtoffers van mensenhandel goed te helpen. Onder het begrip mensenhandel vallen alle vormen van dwang bij het werven, vervoeren of huisvesten van mensen, waarbij uitbuiting het doel is.

In het geval van minderjarige slachtoffers heeft de falende aanpak te maken met tekorten in de jeugdzorg die al veel langer spelen. Bij de gemeentelijke jeugdzorg ontbreekt vaak de specifieke kennis om minderjarige slachtoffers van mensenhandel te helpen. Bovendien komen slachtoffers terecht op oplopende wachtlijsten: voordat zij worden geholpen, zijn ze vaak alweer opnieuw slachtoffer geworden. Gemeenten krijgen volgend jaar 1,3 miljard euro extra om de problemen in de jeugdzorg op te lossen.

Ook de regels staan snel ingrijpen in de weg. Gemeenten mogen arbeidsmigranten pas helpen als er genoeg bewijs is van uitbuiting, maar omdat arbeidsmigranten vaak erg afhankelijk zijn van hun werkgever, bijvoorbeeld voor huisvesting, zijn ze niet snel bereid melding te maken en mee te werken aan onderzoek. Daardoor zijn de gemeenten tamelijk tandeloos tegen de uitbuiting van arbeidsmigranten. De rapporteur wil dat gemeenten eerder mogen ingrijpen.

Corona

Coronamaatregelen lijken meer inzicht te hebben gegeven in de problemen van arbeidsmigranten. Vorig jaar betrof 43 procent van alle meldingen arbeidsuitbuiting, in 2019 was dit nog 17 procent. Dat komt doordat veel slachtoffers zich alsnog hebben gemeld toen zij door coronamaatregelen hun werk of huisvesting kwijtraakten.

Slachtoffers van seksuele uitbuiting zijn daarentegen juist minder zichtbaar geworden. Hoewel het in ongeveer de helft van de gevallen van mensenhandel in Nederland om seksuele uitbuiting gaat, ging vorig jaar slechts 11 procent van alle meldingen hierover. Een oorzaak daarvoor kon zijn dat legale vormen van prostitutie door de coronamaatregelen een groot deel van het jaar niet mogelijk waren. Ook opsporingsdiensten hebben als gevolg van corona, naar eigen zeggen, hun werk minder goed kunnen doen, en dus minder gevallen kunnen opsporen.

Meer over