Helemaal gek van die warmwaterstraal

Langdurig douchen is niet goed voor het milieu. Weten we. Maar het is lekker en je krijgt er de beste ideeën. Dus techniek, hoe besparen we water en energie zonder tijd in te leveren?

Jonathan Witteman
null Beeld Han Hoogerbrugge
Beeld Han Hoogerbrugge

De oplossing om ons korter te laten douchen ligt natuurlijk voor de hand: laat na vijf minuten de muziek uit de film Psycho door de badkamer schallen. De krijsende violen uit Hitchcocks beroemde douchescène moeten genoeg zijn om zelfs de grootste warmwaterjunkie te verjagen.

En dat is hoognodig, vindt althans Milieu Centraal. Het voorlichtingsbureau begon maandag een campagne om mensen korter te laten douchen. Vooral jongeren - royaal gedefinieerd als 18- tot 35-jarigen - douchen zich de rimpels op hun teenkootjes, zo blijkt uit onderzoek van TNS Nipo onder 1.300 Nederlanders. Gemiddeld douchen de jongeren vijftien minuten per keer en dat weer gemiddeld vijf keer per week, waardoor ze van elk jaar bijna drie dagen onder de douche bivakkeren.

Daarmee verbruiken ze niet alleen gemiddeld ruim 80 liter water per douchebeurt - 55 liter meer dan kinderen of ouderen - maar ook nog eens veel energie voor het opwarmen van het water. De gemiddelde Nederlander doucht negen minuten per keer en verbruikt daarmee jaarlijks 200 kilo CO2. Alleen al door de gemiddelde tijd terug te schroeven naar vijf minuten kunnen Nederlanders per jaar 1,5 miljard kilo aan CO2-uitstoot besparen, even veel als het totale energieverbruik van alle Amsterdammers, schreef de Volkskrant dinsdag.

Maar de menselijke natuur is moeilijker te veranderen dan de techniek. Verstokte langdouchers zullen zich hun ochtendritueel waarschijnlijk niet laten afsnoepen door de opgeheven vinger van Milieu Centraal. En geef ze eens ongelijk, want ellenlang douchen heeft een belangrijk maatschappelijk nut: zoals we allemaal weten ontstaan veel van de beste ideeën tijdens het douchen of baden.

De douche is een soort coffeeshop voor dopamine, de voor creativiteit zo belangrijke signaalstof: weinig doet de dopamine zo door de zenuwbanen van onze frontaalkwabben gieren als de combinatie van warm water, ontspanning en de monotone taak van het douchen.

Eureka-moment

Archimedes beleefde zijn Eureka-moment niet voor niets in een badkuip. Woody Allen staat naar eigen zeggen dikwijls bijna een uur onder de douche om inspiratie op te doen. De campagne van Milieu Centraal leidt dus misschien tot een milieubewuster Nederland, maar kan rampzalig uitpakken voor onze creativiteit. En een nieuwe Annie Hall is best wat energieverspilling waard, nietwaar?

Mensen zullen het dus van de techniek moeten hebben als ze geen zin hebben om te beknibbelen op hun douchetijd. Van een warmtewisselaar bijvoorbeeld, ook wel douche-wtw genoemd, waarbij wtw staat voor 'warmteterugwinning'.

Bij een warmtewisselaar bevindt de afvoer voor het warme douchewater zich in de aanvoerbuis van het koude kraanwater. Het wegstromende douchewater warmt zo het koude kraanwater alvast een kleine 15 graden op. Daardoor hoeft de ketel of boiler minder hard te draaien en kan flink op de energierekening worden bespaard.

Let wel: de douche-wtw heeft alleen zin voor wie lang doucht. Het duurt namelijk twee minuten om de zaak op te warmen. Ook vereist de installatie enige verbouwing van de badkamer, wat misschien verklaart waarom de wtw vooral populair is in nieuwbouwwoningen.

Een andere oplossing is de Upfall Shower, een uitvinding van de Almeerder René Betgem. In eerste instantie lijkt de Upfall de PC Hoofttractor onder de douches, met douchekoppen van tot wel 40 bij 40 centimeter groot, die een straal van 40 liter water per minuut kunnen produceren.

Toch verbruikt de Upfall slechts 1,5 liter per minuut, claimt Betgem, terwijl een beetje luxedouche zo'n 15 liter water per minuut verbruikt. Het water van de circulatiedouche wordt steeds opnieuw gefilterd, gedesinfecteerd met UV-licht en weer hergebruikt in een constante waterkringloop. Ondertussen wordt er ook elke minuut 1 à 2 liter vers warm water toegevoegd via een klein reservoir, waardoor het douchewater op temperatuur blijft.

15 liter per minuut

'Gezinnen met een doorsnee CW5-ketel gebruiken al snel 15 liter water per minuut. Als je kinderen hebt die elk een kwartier douchen, tikt dat aardig aan', zegt Betgem. 'Terwijl wij onlangs voor de Upfall een rendementsverklaring hebben gekregen van het certificeringsbedrijf Kiwa waaruit blijkt dat we maximaal 1,5 liter water per minuut verbruiken. Daardoor is er ook veel minder CO2-uitstoot nodig om het water te verwarmen. Dat betekent dat je zonder schuldgevoel riant kunt douchen.'

Goedkoop zijn de systemen van Betgem niet: ze beginnen bij 3.500 euro. 'Maar iemand die zijn badkamer gaat verbouwen en een mooie douche koopt is ook al snel tweeduizend euro kwijt', zegt Betgem. Bovendien heeft een gezin met een paar kinderen dat in een jaar of vier wel terugverdiend, denkt hij. 'Je moet de Upfall niet nemen als je in je eentje woont en maar vijf minuten per dag doucht, dan heeft het weinig zin. Maar ik kom regelmatig mensen tegen met twee kinderen waar de douche elke dag 45 minuten aan staat. Dan schiet het wel op.'

Meer over