'Heleen van Royen maakte onlangs bekend dat Heleen van Royen de beste columniste van Nederland is.'

Wie is de beste columniste van Nederland? Heleen van Royen maakte onlangs bekend dat Heleen van Royen de beste columniste van Nederland is....

Marjolein Februari

Terwijl ik nog hard bezig was dit feit te verwerken, kreeg ik bericht dat in het vervolg een foto van mij zal worden afgedrukt bij mijn krantenstukjes. 'Mooi is dat', riep ik geschrokken, 'zo haal ik de achterstand op Heleen van Royen natuurlijk nooit meer in.' Want mijn gezichtsuitdrukking mag dan bij uitstek geschikt zijn om kinderen zonder protest hun levertraan te laten slikken, als je de beste columniste van Nederland wilt worden heb je er niks aan.

Nu wilde het toeval dat juist de film Calendar Girls in premi ging en die film trok om persoonlijke redenen mijn aandacht. Volgens de filmrecensent van

Volkskrant denken mensen bij kalendermeisjes meestal aan blonde stoten in losgeknoopte overalls, een schroevendraaier onhandig in de hand en een keurig aangebrachte veeg op de wang. En de Volkskrant-lezers denken volgens hem aan de verantwoorde meisjes van Pirelli. Maar ik? Ik denk bij kalendermeisjes voornamelijk aan mezelf.

De film Calendar Girls bleek een vriendelijke film, en het verhaal over alledaagse kalenderdames op het Engelse platteland deed me al gauw verlangen voor de krant ook naakt te poseren achter een schaal met puddingbroodjes. Ik ben, stelde ik in het donker van de bioscoop tevreden vast, bepaald niet minder Miss February dan om het even welke Miss March of Miss June in de film. Maar nu trof me het lot dat iedere intellectuele vrouw van tijd tot tijd treft - dat haar werkelijke potentieel onbenut moet blijven.

De krant liet weten dat ze alleen belangstelling had voor mijn hoofd.

Met mijn foto zo pontificaal in de krant vraag ik me natuurlijk wel af wat ik verder nog over mijzelf zal onthullen. Ik geloof eigenlijk dat ik u het liefst in moeite door alles zou vertellen-- maar, helaas, ik heb het tij tegen. Er is de laatste decennia een flinke weerzin ontstaan tegen het uitventen van persoonlijke omstandigheden in het openbaar. Ons 'ik' wordt tegenwoordig met man en macht geweerd uit het publieke leven. Het Stijlboek van de Volkskrant schrijft bijvoorbeeld: 'Een te nadrukkelijk gebruik van de ik-vorm plaatst de verslaggever te veel op de voorgrond en heeft een ijdel effect, dat we moeten vermijden.'

Vreemd is dat overigens wel, dat verzet tegen het ik. Vooral vreemd omdat datzelfde ik in de vorige eeuwen juist aan een opmars door de openbaarheid was begonnen. In literatuur en wetenschap was het woord 'ik' lange tijd tadeboe geweest - 'the most disgusting of pronouns' - maar in de loop van de achttiende eeuw verscheen het steeds vaker openlijk in de boeken. Langzaamaan brak het besef door dat de persoonlijkheid van de schrijver er in sommige gevallen wel degelijk toe doet.

Zelf voel ik heel veel voor dit ouderwetse standpunt. Maar ik merkte al iets van de moderne weerzin ertegen toen ik een tijd geleden een commentaar las op een boek van de negentiende-eeuwse schrijfster Johanna Schopenhauer. 'In de inleiding verwijst de auteur uitdrukkelijk naar haar persoonlijkheid', schreef de moderne commentator zakelijk, om er dan wat verbaasd aan toe te voegen: 'die ze als een bepalende factor beschouwt in het ontstaansproces van het boek.'

Alsof je je persoonlijkheid ook zou kunnen beschouwen als een niet zo bijster bepalende factor in het ontstaansproces van je boek.

Aan de opmars van het persoonlijke is onlangs helemaal een eind gekomen toen het popidool Jamai tot grote verontwaardiging van veel maatschappijcritici verklaarde homoseksueel te zijn. Volgens de moderne critici ging die intieme verklaring van Jamai veel te ver. Mij leek zo'n onthulling eigenlijk wel een efficie manier om af te rekenen met de drommen verliefde meisjes die het idool tevergeefs opzochten in zijn bed en in zijn bad. Maar Jan Blokker riep ons in een commentaar op zulke persoonlijke gegevens niet in de openbaarheid te brengen en onze seksuele voorkeur steeds 'koppig' te verzwijgen.

Dat Jan Blokker vervolgens in een bijzin liet doorschemeren zelf heteroseksueel te zijn - 'gewoon heteroseksueel zonder de drang om dat via de krant of de televisie speciaal aan de grote klok te hangen' - was waarschijnlijk alleen bedoeld om zich de drommen verliefde mannen van het lijf te houden en zij hem derhalve vergeven.

Ik zou u hier, kortom, wel graag alles over mijn persoonlijke leven vertellen, maar u wilt het jammer genoeg niet weten. Het is in deze dagen een uitgemaakte zaak dat onze persoonlijkheid er niet toe doet. Dat die persoonlijkheid geen 'bepalende factor' is in het ontstaansproces van ons werk. Die moderne opvatting verklaart ook de opvallende eensgezindheid waarmee het privdrag van politici tegenwoordig als een privak wordt beschouwd. Een wethouder pleegt een strafbaar feit en snijdt daar in de kroeg over op - en zelfs de oppositie roept: 'Wat de wethouder in zijn vrije tijd doet, gaat de raad niets aan.'

Ik weet eerlijk gezegd niet precies hoe relevant ons persoonlijk leven is voor ons werk. Maar ik weet wel zeker dat er geen waterdichte scheiding valt te maken tussen ons privven en de openbaarheid. Elk moment dat we ons gezicht laten zien geven we de meest intieme, persoonlijke informatie over onszelf prijs. Informatie over onze sekse, bijvoorbeeld, en over onze kleur.

Het is onvermijdelijk dat die persoonlijke gegevens ons achtervolgen - zelfs op de momenten waarop we onszelf als volstrekt onpersoonlijke professionals wensen te beschouwen.

Deze week kreeg ik een brief van Dr. Ricaud. Ik ken Dr. Ricaud niet, maar ik bekeek zijn brief toch met interesse. Op de envelop stond namelijk te lezen dat hij een grote wetenschappelijke ontdekking had gedaan en ik krijg graag post over grote wetenschappelijke ontdekkingen. Ik was extra gei¿nteresseerd omdat ik kon voelen dat er iets glads en vloeibaars in de brief zat. Gehaast opende ik de envelop, benieuwd over welke grote wetenschappelijke ontdekking Dr. Ricaud met mij als rechtsfilosoof in contact wilde treden. Het was een anti-rimpelcr.

Meer over