Heldere Soeharto over zuivering in '65: 'begraaf het slechte'

Eerder deze week, tijdens een gesprek met Soeharto in zijn woning in de wijk Menteng in Jakarta, bleek de oud-president van Indonesië verrassend helder en bij de tijd....

Antonie Dake

In dat rapport, onder de titel Soekarno File (Dossier Soekarno), werdmet name ingegaan op de rol van de voorganger van Soeharto in de 'coup' vannu al weer veertig jaar geleden, en het lag voor de hand dat het gesprekmede daarover zou gaan.

De voornaamste conclusie van het rapport op het punt van Soekarno's rolwas dat de eerste president van het land, op wat het hoogtepunt van zijnpolitieke carrière had kunnen zijn, uit machtspolitieke overwegingen tothet noodlottige besluit was gekomen zich te ontdoen van de toenmalige topvan het Indonesische leger.

Begin augustus 1965 droeg hij officieren van zijn lijfwacht op'maatregelen' voor te bereiden tegen onder anderen de minister vanDefensie, generaal Nasution, en de chef van de legerstaf,luitenant-generaal Yani. Daarbij werd ook de voorzitter van decommunistische partij, Aidit, en het geheime door hem geleide zogenoemdeBijzondere Bureau van de partij betrokken.

Het resultaat was een gecombineerde militair-politieke samenzwering, diein de vroege ochtend van 1 oktober 1965 leidde tot het kidnappen envermoorden van zes van de zeven beoogde generaals. Nasution ontsprong dedans (zie ook Forum, 1 oktober).

Op zich was deze gang van zaken geen nieuws voor ingewijden, maar in hetDossier Soekarno werd een en ander nog eens zeer gedetailleerd en metbronvermelding gereconstrueerd.

Van groot belang was natuurlijk te horen wat Soeharto daar nu over hadte zeggen. De Indonesische oud-president ging op een desbetreffende vraagniet zover dat hij Soekarno direct en met zoveel woorden alsnogverantwoordelijk verklaarde voor de 'zuivering' van de legertop en voor hetdaarna ontstane rampzalige machtsvacuüm.

Dat zou ook niet overeenkomstig zijn stijl geweest zijn.

Maar naar 's lands wijs reageerde hij op een desbetreffende vraagindirect met de Javaanse zegswijze: 'Wij moeten het goede hooghouden en hetslechte begraven.'

En voorzover dat nog niet duidelijk genoeg was, voegde hij daaraan toedat hij het rapport 'een positieve bijdrage vond aan de geschiedschrijvingvan Indonesië'.

De oud-president ontving zijn gast, zoals in Indonesië gebruikelijk isin dergelijke omstandigheden, om 7 uur 's ochtends. Hij kwam de zitkamerwaar het gesprek werd gevoerd binnen op eigen kracht, zonder stok ofrolstoel zoals verwacht had mogen worden, gelet op het weinige dat delaatste tijd omtrent hem en zijn slechte gezondheid in de publiciteit isgekomen.

Hij excuseerde zich voor het langzame spreken als gevolg van eenberoerte en formuleerde dan ook dienovereenkomstig.

Maar voor het overige was hij - alle omstandigheden in aanmerkinggenomen - een goede gesprekspartner, die het de moeite waard had gevondenaan de buitenwereld een signaal te geven terzake van iets wat hemongetwijfeld jarenlang moet hebben hooggezeten: zijn verhouding totSoekarno, enerzijds van begrijpelijke eerbied voor de vader des vaderlandsen anderzijds van strengheid tegenover onaanvaardbaar gedrag.

Antonie Dake

Meer over