Heiner vaart blind op aloude scheepsjournalen

Als op 23 september in Southampton het startschot klinkt voor de Volvo Ocean Race, opvolger van de Whitbread-around-the-world race, kan Roy Heiner (41) opgelucht ademhalen....

Druk. Roy Heiner heeft het in de aanloop naar de Volvo Ocean Race, de opvolger van de fameuze Whitbread-around-the-world, razend druk. Met de sponsor. Met het team. Met zeilmakers, mastenmakers, tuigers, technici die de boot op het laatste moment moeten vervolmaken tot een perfecte racemachine. De duizend-en-een beslommeringen die horen bij de voorbereiding van een zeilwedstrijd rond de wereld.

Voorbereidingen treffen voor een negen maanden durende monsterrace is zenuwslopend. Pas als komende zaterdag het startschot in Southampton heeft geklonken kan hij opgelucht ademhalen, de zeelucht opsnuiven en zich op het eigenlijke werk richten. De boot zo snel mogelijk door de golven laten klieven. Bij snelheden van twintig knopen of nog meer, hitte en kou, windstiltes en gierende stormen trotserend.

Voor Heiner (41) gaat daarmee een wens in vervulling die hij vanaf zijn prille jeugd heeft nagejaagd. In vele klassen voer hij én met veel succes. Hij deed meermalen mee aan de Olympische Spelen, behaalde in 1996 een bronzen medaille in de Finn, ontwikkelde zich tot een van 's werelds beste matchracers, maar het grote werk bleef lang buiten bereik.

Vier jaar geleden kreeg hij zijn kans. De Nederlandse boot BrunelSunergy presteerde teleurstellend onder schipper Hans Bouscholte in de Whitbread. Halverwege de race mocht Heiner het roer overnemen. Hij greep zijn kans en verraste vriend en vijand met gedurfde tactische beslissingen in de volgende etappes, waarvan hij er zelfs een won en een andere bijna. Daarmee vestigde hij zijn naam in het exclusieve gezelschap van de rond-de-wereld zeilers.

'Een half jaar na het avontuur met de BrunelSunergy werd ik al door het Zweedse concern Assa Abloy benaderd om als schipper te varen in de Volvo. Ik was toen nog met een eigen campagne bezig, maar dat wilde niet lukken. Dat is heel raar. Niemand in Nederland wilde er instappen, terwijl er heus wel geld is. Kennelijk ontbreekt de uitstraling van het racen over de oceanen in Nederland, zoals die wel bestaat in Zweden, Amerika, Australië, Nieuw-Zeeland, Engeland en Frankrijk. De euforie die Conny van Rietschoten eind jaren zeventig, begin jaren tachtig met zijn twee overwinningen in Nederland losmaakte, is verleden tijd. Een dag voor de Spelen heb ik de knoop doorgehakt en definitief ja gezegd tegen Assa Abloy. Eigenlijk veel te laat.

'Het grootste probleem was tijd. Tijd om een campagne te doen. Ik wilde in mei al gaan varen, half juni konden we pas aan de slag. Tussen een zeil bestellen en de aflevering zit zes weken. Tegen de tijd dat je zo'n zeil hebt getest is het al weer uitgezeild. Daarbij komt dat de boten waarin gevaren wordt niet meer dan dertienenhalve ton mogen wegen. Dat geldt voor alle acht deelnemende boten. Wij wilden nog een speling van twee- á driehonderd kilo houden voor de laatste aanpassingen. We hebben echt met onze rug tegen de muur gestaan.'

Assa Abloy heeft een budget van 25 miljoen gulden beschikbaar en had twee boten in aanbouw. 'Om onze systemen te testen en de bemanning te selecteren hebben we vorig jaar de Chessie Racing gekocht, een van de boten die in de vorige Whitbread had meegedaan. Daarmee hebben we tot maart bij Australië geoefend. Ook de Sydney-Hobart race. Veel wind en veel golven. Precies de omstandigheden van de zuidelijke oceanen.'

Het selecteren van de bemanning is een precaire zaak, zo die al niet doorslaggevend is. Heiner en zijn co-schipper, de Amerikaan Mark Rudiger, bedachten er een speciale procedure voor. Een team van vier man haalde er twee man bij. Met z'n zessen deden ze de volgende selectie. 'Daarbij werd eerst gekeken naar de zeilvaardigheden. Vervolgens werd beoordeeld op karakter en persoonlijke eigenschappen. Het derde criterium was de fysieke kracht. En ten slotte is gekeken naar de persoonlijke eigenschappen en representatie. Ze moeten ook lezingen kunnen geven en optreden als ambassadeur van de sponsor.'

Het resultaat is verrassend. Naast Heiner en Rudiger, twee Fransen, een Spanjaard, een Zuid-Afrikaan, twee Engelsen, twee Nieuw-Zeelanders, een Zweed en nog twee man die elkaar afwisselen. 'Gewoon de beste zeilers.' Multinationaal, maar dat is geen bezwaar want op de oceanen is de voertaal Engels.

Werd in de eerste edities van de Whitbread gevaren in meer klassen, groot en klein, de boten in de Volvo zijn open zestigvoeters en vrijwel gelijk. 'Het komt aan op tactiek. We vinden niet dat een meteoroloog toegevoegde waarde heeft. Het blijft een zeilwedstrijd. Rudi (Mark Rudiger) is een uitstekende navigator.'

Maar daarmee is Heiner niet compleet. Bewees hij in de vorige race al gebruik te kunnen maken van zijn kennis van zeestromingen en windstiltegebieden, ditmaal heeft hij die kennis tot een geducht wapen omgesmeed. 'Ik woon naast het Zuiderzeemuseum. Daar hebben ze veel oude scheepsjournalen. Die lees ik goed', zegt hij zelfverzekerd.

Over het aantal boten in de race heeft Heiner een uitgesproken mening. 'Acht boten is te weinig. Vijftien tot twintig zou beter zijn. Voor het publiek, maar ook voor de zeilers, omdat er dan meer competitie is.

'Anderzijds is het voordeel dat de kwaliteit nu heel hoog is. De verschillen zullen klein zijn. Alleen de weersomstandigheden kunnen die verschillen groter maken. Het wordt dan ook een moeilijke wedstrijd.

Rekent Heiner zich tot de favorieten? 'Er is een uitgesproken favoriet. Het Duitse Illbruck. Dat team heeft een perfecte voorbereiding gehad. Het beschikt over de beste zeilers en is al twee jaar in voorbereiding.'

Meer over