Heineken biedt onderwijs kansen

Heineken en de vakbonden hebben een vernieuwend sociaal plan afgesloten, waarbij scholing van werknemers een crucial rol speelt. Het vergt veel van bedrijf en personeel, maar het biedt vooral het Nederlandse onderwijs onvermoede kansen....

Van onze economische redactie

AMSTERDAM

Het brouwerijconcern wil de bierproductie in Nederland de komende jaren met de helft verhogen. Door investeringen in en wijziging van de organisatie kan dat worden bereikt met het huidige aantal van tweeduizend productiemedewerkers. Hun functie-eisen veranderen echter.

In een vijfjarig sociaal plan hebben bonden en Heineken vastgelegd dat alle productiewerknemers vóór 1999 worden getetst om te bekijken of ze de nieuwe functie-eisen aankunnen. Is dat het geval, dan volgt bijscholing.

Degenen die niet kunnen voldoen aan de nieuwe eisen, krijgen ander werk. Als Heineken hun dat niet kan bieden, worden ze gedetacheerd bij een ander bedrijf. Zij blijven in dienst van de brouwer. De komende vijf jaar vallen bij Heineken dan ook geen gedwongen ontslagen.

De werkgever dwingt zichzelf zo tijdig de veranderende functie-eisen te formuleren. Werknemers kunnen hierop met scholing worden voorbereid. Het op grote schaal inwisselen van oudere werknemers voor jongeren wordt voorkomen. Hoogovens wilde onlang nog duizend werknemers ontslaan en vervangen door jongeren. In het cao-overleg is daarvan afgezien.

Heineken breekt met deze traditie. Noodgedwongen, dat wel. Het is niet meer zo simpel om personeel met mooie regelingen te ontslaan. De overheid ziet strikter toe op het lozen van werknemers in WAO en WW. Bovendien worden jongeren op de arbeidsmarkt schaarser en dus duurder.

Het investeren in de eigen werknemers door Heineken past in de voorstellen van de Industriebond FNV, die de zwakkere werknemers niet hoeft te laten vallen. Heineken sluit gedwongen ontslagen immers uit tot 2003.

Vakbeweging en werkgevers waren het al eens over de noodzaak van regelmatige scholing van werknemers. Heineken gaat dit nu in praktijk brengen. Dat biedt nieuwe perspectieven voor het onderwijs, want de vraag is nog open wie de scholing gaat verzorgen.

De Nederlandse scholen kampen door het teruglopende aantal jongeren met een krimpende markt. De scholingsplannen voor werknemers bieden mogelijkheden om de leemte die daardoor ontstaat, te vullen. De scholen, het lager, middelbaar en hoger beroepsonderwijs voorop, kunnen in nauw overleg met bedrijven cursussen samenstellen en zo een nieuwe geldstroom aanboren.

Het contact met de dagelijkse praktijk in het bedrijfsleven biedt het onderwijs grote kansen. Leerkrachten krijgen contact met die praktijk, en dat kan zijn weerslag hebben op het onderwijs. Nu klagen werkgevers vaak over een kloof tussen schooltheorie en de praktijk in de bedrijven.

Daarnaast biedt de scholing van werknemers ook leraren zelf wellicht nieuwe perspectieven. Nu geldt de keuze voor het lerarenbestaan als veroordeling voor het leven. Eens leraar, altijd leraar.

Door contact met bedrijven en instellingen bij het verzorgen van cursussen ontstaan er misschien nieuwe mogelijkheden op de arbeidsmarkt. En dat kan de doorstroming in het lerarenkorps bevorderen.

Het onderwijs en het kabinet moeten wel snel zijn met het grijpen van de nieuwe kansen. Particuliere scholingsbedrijfjes zien die immers ook.

Gijs Herderschêe

Meer over