Heilige oorlog werd Hattab fataal

De Tsjetsjeense rebellen bevestigen het nu zelf: hun legendarische leider Omar Hattab is dood. Zijn sterven was even mysterieus als zijn leven....

'EEN SOLDAAT van de islam', zo noemde Omar Hattab zichzelf. Het grootste deel van zijn volwassen leven vocht hij als guerrillastrijder tegen de Russen. Eerst in Afghanistan, na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in Tadzjikistan, en vanaf het midden van de jaren negentig in Tsjetsjenië. Het was zijn droom de moslimlanden te zuiveren van ongelovigen.

Tsjetsjeense rebellen hebben gisteren bevestigd dat hij deze droom met de dood heeft moeten bekopen. De Russische staatsomroep liet vrijdag videobeelden zien van het lichaam van een man met de lange zwarte krullen en de donkere gelaatstrekken van Hattab. Op de video, die ongeveer een halve minuut duurt, strijkt een moslimstrijder - volgens de commentator een van Hattabs lijfwachten - over de baard van de dode en prevelt een gebed in het Arabisch. De rechterhand van het lichaam is omzwachteld, maar zichtbare wonden zijn er niet.

De Russische veiligheidsdienst FSB beweert dat de dood van Hattab het resultaat is van een geheime operatie . Hij is 'helemaal niet gestorven als een martelaar', luidde het commentaar van de staatsomroep. 'Tegenstellingen tussen de strijders' zouden de moslimkrijgsheer fataal zijn geworden.

De dood van Hattab is het grootste succes van de Russische strijdkrachten sinds de inname van Grozny twee jaar geleden. In Russische ogen is hij de verpersoonlijking van 'het internationale terrorisme' in de Kaukasus. Al Qa'ida zou hem miljoenen dollars hebben gegeven voor de strijd tegen de Russische kafirs in Tsjetsjenië. Door de FSB en de staatsmedia wordt hij afgeschilderd als een bloeddorstige moslimkrijgsheer, die een duivels plezier beleeft aan het martelen en doden van zijn krijgsgevangenen.

Over het leven van de 32-jarige Hattab - of emir Hattab, zoals hij zich liet noemen - is weinig bekend. Hij zou zijn geboren in Saudi-Arabië, in de woestijn bij de grens tussen Jordanië en Irak. Tot zijn voorouders behoren Tsjetsjenen die in de negentiende eeuw voor de troepen van de tsaar naar het land van de profeet waren gevlucht. Als zoon van een rijke familie studeerde hij in de VS. Voor het eind van zijn studie vertrok hij naar een kamp in Pakistan waar onder het toeziend oog van de CIA guerrillastrijders werden getraind voor de strijd tegen de Sovjets in Afghanistan. Dat hij daar Osama bin Laden heeft ontmoet, staat vast; of de twee wapenbroeders zijn, is minder duidelijk.

Toen Hattab in 1995 aan het hoofd van een groepje Arabische strijders en met een goed gevulde oorlogskas in Tsjetsjenië opdook, was hij al een veteraan van de heilige oorlog. Hij vestigde zijn naam als krijgsheer met een verrassingsaanval op een Russische pantsercolonne waarbij honderd soldaten omkwamen. Hattab, die zijn acties vastlegde op video, hield de verkoolde Russische hoofden met een triomfantelijke grijns omhoog voor de camera. Na de terugtrekking van de Russen begon hij een trainingskamp in het naburige Dagestan en trouwde hij twee Dagestaanse vrouwen. Soms gaf hij een interview en voorspelde hij - in Russisch met diepe Arabische keelklanken - dat de strijd nog niet voorbij was.

De rol van Hattab is moeilijk in te schatten. Was hij de 'ideoloog en organisator' van de Tsjetsjeense strijders en de schakel met 'het internationale terrorisme' waarvoor de FSB hem uitmaakte? Na de terugkeer van het Russische leger in 1999 verschool hij zich met een groep strijdmakkers in de grotten en de bossen op de hellingen van de Kaukasus-bergen. Dat de guerrillastrijd tegen de Russen gewoon doorgaat, ook al is Hattab nu uitgeschakeld door de veiligheidsdienst, daar twijfelt niemand aan - de Tsjetsjenen niet, en de Russen niet.

Meer over