reportage

Heel Leersum ruimt puin: ‘Het was net of er een straaljager overkwam. Niet normaal, joh!’

Nergens in Nederland richtte het noodweer van vrijdag zoveel schade aan als in en nabij het Utrechtse Leersum. Hele rijen bomen gingen er tegen de vlakte. Bij elk huis lopen mensen zaterdag puin te ruimen.

Ravage in Leersum: door omgewaaide bomen bedolven huizen. Beeld Marcel van den Bergh
Ravage in Leersum: door omgewaaide bomen bedolven huizen.Beeld Marcel van den Bergh

Leersum veegt, Leersum zaagt, Leersum sleept kruinen, afgewaaide takken en halve boomstammen naar plekken waar ze minder in de weg liggen. En Leersum treurt, op deze aangename zaterdagochtend in juni. Want door een paar minuten noodweer ligt het halve dorp in puin.

‘Het was geen windhoos, hoor’, zegt Ben Zwezerijnen (53), die even poolshoogte komt nemen bij een bouwplaats tegenover zijn huis, waar stalen profielen zijn omgewaaid en isolatiemateriaal in het rond vloog. ‘Het begon te hagelen, alles werd wit, en toen was het net of er een straaljager overkwam. Niet normaal, joh! En het draaide. Dit was 100 procent zeker een tornado.’ Het kostte hem zijn tuinset.

Gejengel van motorzagen

Bij anderen is de schade groter, vooral ten noorden van de provinciale weg die het Utrechtse dorp in tweeën snijdt. Daar ligt elke straat bezaaid met takken. Echt elke straat. Boomkruinen zijn van hun stammen gewaaid. Dikke beuken met wortel en al gekapseisd. En op de Kwartellaan blies de wind een dak het bos in. De eigenaar van de woning is aan het opruimen. ‘Nee, liever geen vragen’, zegt hij. ‘Mijn hoofd staat er niet naar.’

Door de ooit zo mooie lanen met hun oude, dikke bomen rijden nu traktoren, graafmachines, grijpers, kranen en hakselaars. Busjes van aannemers staan geparkeerd in de bermen. Bij elk huis lopen mensen puin te ruimen. Mannen op daken vervangen de dakpannen. Monteurs van netbeheerder Stedin ontfermen zich over ontwrichte gasleidingen. Overal klinkt het gejengel van motorzagen.

Een boom is op een auto gevallen.  Beeld Marcel van den Bergh
Een boom is op een auto gevallen.Beeld Marcel van den Bergh

Paniek

Aan het begin van de Lomboklaan staat Anna van den Berg (23) wat beteuterd voor het huis waar ze met haar ouders en broer woont. Ze kwam gisteren thuis, was van plan even op bed te gaan liggen toen ze haar grootvader zag aankomen, waarna ze besloot toch maar beneden te blijven.

Dat was maar goed ook, want niet lang daarna donderde een beuk met een diameter van zeker een halve meter bovenop haar slaapkamer. ‘Hij ligt in mijn bed’, zegt ze.

Ze kan zich de klap zelf niet eens herinneren. ‘We zaten hier met z’n allen op de bank, toen het keihard begon te waaien. Mijn moeder zei: het gaat wel heel hard. Mijn broertje zag die boom vallen. Hij raakte in paniek. We hebben de honden gepakt en zijn naar buiten gegaan.’

Stipje

De windhoos - of wat het ook was - duurde maar even, zeggen de bewoners van Leersum. Schattingen lopen uiteen van nog geen halve minuut tot enkele minuten. Opvallend is ook hoe plaatselijk de storm was - ‘een klein stipje maar, op buienradar’, zegt een van hen.

Na het noodweer kwamen de brandweerwagens, de ambulances, de politie, de helikopters. ‘Het leek wel oorlogsgebied’, zegt Els Jurgens (66), die met haar grote gele werkhandschoenen staat te kijken hoe halve bomen in een hakselmachine verdwijnen. ‘Alsof er een bom in ons mooie dorp is ontploft. Ik ben nog steeds in shock.’

Honderden omgewaaide bomen in natuurgebied Boswachterij Leersum. Beeld ANP
Honderden omgewaaide bomen in natuurgebied Boswachterij Leersum.Beeld ANP

Losse takken

Even ten noorden van het dorp heeft Staatsbosbeheer de parkeerplaats van het Leersumse Veld met afzetlint gesloten. Wandelen is er te gevaarlijk, omdat honderden bomen zijn omgevallen en takken met een gewicht van honderden kilo’s nog los in de bomen hangen.

In het kantoortje van de natuurorganisatie ligt een kaart waarop de contouren van de windhoos zijn getekend. De storm trok vanaf Wijk bij Duurstede naar het noorden, vertelt beheerder Chris Hartman (28), en vervolgens over Leersum en het Leersumse Veld.

Hij stond vrijdagavond te koken toen de eerste berichten over het noodweer binnenkwamen. Zelf had hij nauwelijks een zuchtje wind gevoeld bij zijn huis in Veenendaal, maar de beelden die hij van een collega uit Leersum ontving waren onheilspellend. Hartman stapte direct in de auto.

Reeën

De schade in het natuurgebied bleek enorm. ‘Het hele pad hier lag vol takken en bomen’, zegt hij. ‘En er lag een boom over de schuur. We zijn direct gaan kijken of er nog recreanten in het bos waren. Er was een survivalclub op kamp hier, er staat hier een vakantiewoning. Iedereen bleek veilig.’

Daarna begon het eerste opruimwerk. De calamiteitenweg moest vrij, een aannemer kwam met twee kranen en een hoogwerker. ‘Later zijn we nog te voet het bos in gegaan, met zaklampen. Er waren geruchten dat er vermisten waren. Dat is nooit bevestigd. Maar ja, je gaat toch zoeken. Dat hebben we tot half vier ‘s nachts gedaan. In het pikkedonker.’

Voor de natuur is het ook een forse klap geweest. Eeuwenoude bomen sneuvelden. Door de valwinden ging een aantal bospercelen ‘finaal tegen de vlakte’. En ook de reeën bleken van slag. ‘We kwamen er een paar tegen’, zegt Hartman. ‘Te verward om te vluchten. Ze hadden zo’n blik van: what the fuck?’

Saamhorigheid

Theo Deur fietst zaterdagmiddag in korte broek een ronde door het dorp. Hij heeft een verzekeringskantoor in Leersum en kreeg al tientallen telefoontjes van klanten met schade. Op zijn mountainbike gaat hij bij een aantal van hen langs. Collega’s van hem zitten achter de telefoon om nieuwe meldingen aan te nemen.

‘Wat een slagveld’, verzucht hij. En ja, het gaat flink in de papieren lopen. ‘Een paar miljoen? Meer? Ik durf het niet te zeggen. Nou ja, nu ik er nog even over nadenk: het zal zeker 10 tot 20 miljoen zijn.’

Deur ziet ook een lichtpuntje. ‘Er is veel saamhorigheid’, zegt hij. ‘Iedereen is bezig elkaar te helpen. Om te zorgen dat dit opgelost gaat worden.’

Kraan

Ondertussen is bij het huis van Anna van den Berg – die een boom op haar bed kreeg – een grote hijskraan gearriveerd. Aan de haak van de kraan hangt een man in een tuigje, die de beuk met zijn motorzaag te lijf gaat. Hij zaagt de boom van bovenaf in stukken, waarna de stukken worden afgevoerd.

‘Ze hebben toch maar besloten hem nu al van het huis te halen’, zegt Van den Berg, die tegen de motorkap van een bestelbusje hangt. Ja, ze kijkt toe, ze wil dit zien, net als haar ouders en haar broer trouwens, die even verderop staan. ‘Ik besef het nog niet, hoor. Ik weet dat dit mijn eigen huis is, maar het komt nog echt niet binnen.’

En hup, daar komt weer een tak naar beneden.

Meer over