ReportageCORONABESMETTINGEN BIJ NERTSENBEDRIJVEN

Heel Gemert-Bakel, inclusief CDA, wil ruiming besmette nertsenbedrijven

Nederlands ‘nertsenhoofdstad’ Gemert-Bakel is een brandhaard van het corona­virus gewor­den. Dus heeft de gemeente een motie aangenomen die minister Schouten oproept hard in te grijpen.

Fietsers passeren een nertsenfokkerij in Milheeze, waar de corona-uitbraken zelfs tot onrust in de gemeenteraad hebben geleid. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Fietsers passeren een nertsenfokkerij in Milheeze, waar de corona-uitbraken zelfs tot onrust in de gemeenteraad hebben geleid.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Niet iedereen op het Ridderplein voor het gemeentehuis van Gemert-Bakel is woensdag onder de indruk van de coronabesmettingen bij drie nertsenbedrijven in de Brabantse gemeente. ‘Ach, dat is ver weg in het buitengebied’, zegt een man op weg naar de geldautomaat van de Rabobank. ‘Nee, daar maak ik me niet echt zorgen over’, reageert een vrouw die haar bejaarde moeder achter de rollator begeleidt over het zonovergoten plein, met uitzicht op het eeuwenoude Kasteel van Gemert.

Maar de gemeenteraad van Gemert-Bakel is wél geschrokken van de coronabesmettingen in de nertsenstallen op twee locaties in het dorp Milheeze en één locatie in het dorp De Mortel – alle drie van dezelfde ondernemer. Dinsdagavond nam de raad zelfs unaniem een motie aan, waarin burgemeester en wethouders wordt opgedragen om er bij landbouwminister Schouten op aan te dringen besmette nertsenbedrijven direct te ruimen.

Dat is bijzonder, omdat gemeenteraad en bestuurscollege van de veerijke Oost-Brabantse gemeente al sinds jaar en dag worden gedomineerd door het CDA. De christen-democraten – traditioneel de steun en toeverlaat van de boeren – hebben met 11 van de 23 zetels nog net geen absolute meerderheid.

Maar onder druk van de coronacrisis wordt alles vloeibaar, ook in Gemert-Bakel. ‘De volksgezondheid staat op nummer 1, 2 en 3. Dat gaat boven alles’, zegt CDA-fractievoorzitter Stefan Janszen. ‘Ook boeren vinden volksgezondheid belangrijk.’

Daarom schaart ook het CDA zich achter het massaal doden van nertsen op besmette bedrijven als dat nodig is voor de volksgezondheid. Natuurlijk moet dat wel gepaard gaan met ‘financiële compensatie en nazorg’, haast Janszen zich daaraan toe te voegen.

Brandbrief

Concreet heeft de gemeenteraad het bestuurscollege opgeroepen om een brandbrief aan minister Schouten te sturen met daarin drie actiepunten. Niet alleen moet een nertsenfokkerij met corona onmiddellijk worden geruimd. Ook moet er een ophokplicht voor katten en honden komen in een straal van 500 meter rond een besmet bedrijf. Verder dringt de raad erop aan dat er waarschuwingsborden voor het publiek worden geplaatst in de buurt van een besmette nertsenfokkerij.

‘De onrust onder de bevolking neemt toe’, constateert burgemeester Michiel van Veen (VVD). Dat weerspiegelt zich volgens hem ook in de unanieme steun van de volksvertegenwoordigers aan een motie waarin de minister wordt opgeroepen tot meer dadendrang.

Want niet alleen zijn op vijf nertsenbedrijven in de regio coronabesmettingen onder de dieren uitgebroken – behalve in Gemert-Bakel ook in de buurgemeenten Deurne en Laarbeek. Op twee bedrijven is bovendien geconstateerd dat het virus is overgesprongen van nerts op mens. Zo heeft een nertsenfokker in Deurne corona opgelopen na contact met zijn eigen dieren – en heeft hij daarna zijn eigen gezin besmet. Waar de tweede van-nerts-op-mensbesmetting heeft plaatsgevonden, is formeel niet bekend. Maar de kans is groot dat dit in Gemert-Bakel is gebeurd.

Zelfs de nertsenfokker in Deurne heeft de minister opgeroepen om zijn bedrijf, waar al 10 procent van de dieren zijn overleden aan heftige ademnood, te ruimen. Dinsdag zei minister Schouten in de Tweede Kamer slechts dat het ruimen van besmette nertsenbedrijven geen taboe is, maar alleen wordt ingezet als ‘laatste redmiddel’. Zij wil eerst verdere onderzoeken afwachten.

‘Onbegrijpelijk dat die nertsenbedrijven niet direct worden geruimd en dat de overheid deze brandhaarden van het coronavirus rustig laat voortbestaan’, zegt Jan van Hoof in de achtertuin van zijn huis in Gemert. ‘Bij een uitbraak van varkens- of vogelpest worden boerenbedrijven wel meteen geruimd, en ook bedrijven in de directe omgeving.’

Van dier op mens

Van Hoof is voorzitter van de stichting Mens, Dier & Peel, die al jaren strijdt tegen de kwalijke gevolgen van de intensieve veehouderij voor natuur, milieu en volksgezondheid. Aanvankelijk werd de overdracht van dier op mens door de overheid ‘verwaarloosbaar’ genoemd, schampert hij, maar het werd nadrukkelijk ook niet uitgesloten.

‘Waarom neemt de overheid zulke enorme risico’s als het gaat om de volksgezondheid?’, aldus Van Hoof. ‘Hebben ze dan niets geleerd van de Q-koortscrisis, toen landbouw ook de lakens uitdeelde? Waarom neemt het ministerie van VWS niet de regie over?’

Nertsenhoofdstad

Gemert-Bakel wordt wel de ‘nertsenhoofdstad van Nederland’ genoemd, zegt burgemeester Van Veen. In de Brabantse gemeente met 30 duizend inwoners zitten 21 nertsenbedrijven met op het hoogtepunt in de zomer in totaal een miljoen nertsen: 207 duizend moederdieren die elk circa vijf pups krijgen. De geboortegolf in de nertsensector staat nu ongeveer op uitbreken.

Daarnaast telt de gemeente ook ruim een miljoen kippen, 380 duizend varkens, 23 duizend koeien en bijna 4000 geiten. ‘Er zitten hier ontzettend veel dieren op elkaar’, verzucht Van Hoof. ‘Als het fout gaat, hebben we een groot probleem. Dat zag je eind vorige eeuw met de varkenspest, tien jaar geleden met de Q-koorts en nu met het coronavirus.’

De hoge veedichtheid heeft ook gevolgen voor de luchtkwaliteit. Al eerder bleek uit onderzoek dat bewoners in de buurt van veehouderijen relatief meer last hebben van longklachten. Oost-Brabant bleek ook een brandhaard in de coronacrisis, met relatief veel besmettingen in Uden, Boekel, Meierijstad en Gemert-Bakel. Mogelijk heeft de slechte luchtkwaliteit daarbij ook een rol gespeeld.

Volgens burgemeester Van Veen komt er daarom ‘een breed luchtkwaliteitsonderzoek’ in Zuid-Oostbrabant. Daarover zullen de Peelgemeenten, waaronder Gemert-Bakel, Deurne en Laarbeek, volgende week overleg voeren met de provincie en de ministeries van Landbouw en VWS.

Zeventien busjes van vleesbedrijf Vion, tjokvol arbeidsmigranten

Weer is het mis bij Vion, de grootste slachter van Nederland. In Apeldoorn ging vanwege het overtreden van RIVM-maatregelen het terrein op slot. ‘Onbegrijpelijk dat er blijkbaar aanleiding is.’

De fabriek als besmettingshaard: een hoofdpijndossier voor GGD’s

De GGD Noord- en Oost-Gelderland heeft er zijn handen vol aan. 147 van de 657 werknemers van een vleesverwerkingsbedrijf in Groenlo zijn positief getest op corona. Deze regionale gezondheidsdienst brengt nu in kaart met wie ze recentelijk nauw contact hebben gehad.

Meer over