Heeft Kramer zijn marktwaarde meer lief dan de WK-titel?

De zesvoudig kampioen allround Sven Kramer ontbreekt op het WK, vanaf zaterdag in Thialf. Is hij echt ziek of is zijn absentie een meesterzet met het oog op zijn toekomst?

In Sotsji hoopte Sven Kramer zijn officieuze status als beste schaatser van de wereld te bekrachtigen door drie gouden medailles te veroveren. Die opzet mislukte, en daar bleef het niet bij. Door een aantal opmerkelijke beslissingen die hij sinds de Winterspelen heeft genomen, dringt één vraag zich zelfs op: wat voor toekomst heeft de Friese vedette?

Kramer ontbreekt als deelnemer bij het WK allround, dit weekeinde in Thialf, waar zijn sponsor TVM na veertien jaar afscheid neemt van de schaatssport. In die periode was de 27-jarige allrounder het onbetwiste boegbeeld van de ploeg. Hij won het meest (de Winterspelen buiten beschouwing gelaten) en verdiende verreweg het meest, zelfs toen hij vanwege een chronische knieklacht een seizoen lang geen wedstrijden kon rijden.

Het zou vanzelfsprekend zijn geweest als de zesvoudig wereldkampioen bij dat afscheidsfeest een poging zou hebben ondernomen om zijn zevende titel te veroveren. Maar Kramer verraste drie weken geleden vriend en vijand met de mededeling dat hij zijn seizoen per direct afsloot. Hij wilde zich laten opereren aan de luchtwegen.

De beslissing werd halverwege de NK allround in Amsterdam bekendgemaakt, nadat Kramer was gediskwalificeerd op de 5 kilometer. De nauwgezette scheidsrechter Jacques de Koning oordeelde dat de allrounder zijn schaats bij de eindstreep niet van het ijs had mogen halen voor een zogeheten kickfinish.

De diskwalificatie leek Kramer nauwelijks te deren, ook al was het toernooi in het Olympisch Stadion opgezet door zijn persoonlijke manager en TVM-ploegleider Patrick Wouters van den Oudenweijer. Hij reageerde laconiek op het besluit en kondigde aan dat hij aan het bier ging. Hij wachtte niet of hij door de KNSB zou worden aangewezen voor deelname aan het WK allround. Dat had voor de hand gelegen, gezien zijn status. De reglementen lieten het toe.

Kramer deed voorkomen alsof hij zijn operatie had vervroegd vanwege de diskwalificatie. In werkelijkheid stond die al langer in zijn agenda. Hij had de beslissing om het WK allround over te slaan al genomen voor de NK. Dat hij toch meedeed in Amsterdam had veel te maken met het uitzonderlijke karakter van het openluchttoernooi en zijn nauwe persoonlijke band met organisator Wouters van den Oudenweijer.

Waarom wilde Kramer het WK allround zo graag overslaan? Zelf gaf hij als verklaring dat hij fit en uitgerust wil beginnen aan het post-olympische seizoen. Met die redenering maakte hij de hoofdprijzen van volgend jaar belangrijker dan die van dit jaar.

Waarom zou hij dat doen? Kramer leeft voor grote toernooien. Zijn eerzucht is misschien wel zijn grootste kracht. Niets gaat hem moeilijker af dan de zege aan een andere schaatser laten.

Misschien vreesde hij de nederlaag. Hij heeft zich de afgelopen twee seizoen louter toegelegd op de lange afstanden, vanwege zijn olympische missie. Trainen voor de 500 en 1.500 meter deed hij niet meer, uit vrees dat het explosieve werk tot blessures zou leiden. Hij reed de korte afstanden vorig jaar alleen bij het NK, EK en WK allround, de titeltoernooien die hij won.

Dit seizoen waagde hij zich in de aanloop naar Sotsji slechts aan één officiële 1.500 meter, bij het olympisch kwalificatietoernooi. Het EK allround liet hij schieten. Jan Blokhuijsen, de opvolger van Kramer als Europees kampioen, en Koen Verweij lieten op dat toernooi in Hamar zien dat zij op het WK allround serieuze uitdagers zouden zijn.

Blokhuijsen en Verweij hebben dit weekeinde in Thialf alleen iets te winnen. Kramer had er eigenlijk alleen kunnen verliezen. Gezien zijn uitzonderlijke palmares is alles behalve winst een nederlaag.

Verliezen doet een eerzuchtige kampioen niet alleen pijn. Het kost geld. In het geval van Kramer: veel geld. Door het vertrek van TVM uit de schaatssport is de Fries na negen jaar trouwe dienst op zoek naar een nieuwe sponsor. Liefst eentje die zijn topsalaris (naar verluidt 7,5 ton) wenst op te hoesten, al zijn de meeste sponsors de laatste jaren beduidend zuiniger dan in de gouden jaren van de schaatssport.

In de aanloop naar Sotsji leek Kramer in de vorm van zijn leven, zeker op de 5 en 10 kilometer. Hij benaderde zijn niveau uit 2007, het beste jaar uit zijn loopbaan. In die periode leken de mogelijkheden onbegrensd. Zijn trainer Geert Kuiper opperde destijds dat hij ook op de 1.000 en 1.500 meter tot de wereldtop zou kunnen behoren.

In Sotsji stuitte Kramer op de grenzen van zijn lichaam. Hij herstelde langzamer dan verwacht van zijn overtuigende zege op de 5 kilometer. Met het oog op de 10 kilometer liet hij uit voorzorg de 1.500 meter schieten. Daarmee nam hij afscheid van de mogelijkheid in de voetsporen te treden van olympische grootheden als Eric Heiden, Ard Schenk, Johann Olav Koss, het drietal dat winst op de stayersafstanden combineerde met de zege op het koningsnummer van de schaatssport.

Na zijn nederlaag tegen Jorrit Bergsma, op de olympische 10 kilometer, zei Kramer dat hij werd geplaagd door rugklachten. Zijn trainer Gerard Kemkers bagatelliseerde die verklaring meteen na de race, door te wijzen op het feit dat de kwetsbare rug van Kramer hem nooit eerder van de zege heeft afgehouden. Maar het beeld van de ongenaakbare kampioen lag aan diggelen. Goud verloren, rug in de vernieling.

De vier wedstrijden na Sotsji hadden een indicatie kunnen geven van de fysieke staat van Kramer: het NK allround, twee wereldbekers op de 5 kilometer en het WK allround. In plaats van die te rijden, kwam hij op de proppen met een nieuw medisch probleem: de operatie aan de neusholtes.

Nooit hebben de vaste volgers van Kramer de afgelopen jaren gehoord of gemerkt dat hij extra gevoelig was voor verkoudheden of bronchitis. Maar volgens ingewijden gebruikte hij de voorbije maanden veelvuldig medicijnen.

Ireen Wüst zei afgelopen weekeinde dat ze haar ploeggenoot warm had gemaakt voor zo'n operatie. Ze heeft er zelf baat bijgehad.

Het laat zich raden wat er gebeurd zou zijn als Kramer na de nederlaag op de olympische 10 kilometer vaker had verloren. Dat is geen onwaarschijnlijk scenario. Op het NK allround leek Verweij na twee afstanden sterk genoeg om de overwinning op te eisen. Bij de wereldbekers had Bergsma de 5 kilometer van hem kunnen winnen. En tijdens het WK zou de uitgeruste Blokhuijsen niets liever willen dan Kramer van zijn troon te stoten.

Vier extra nederlagen zouden slecht zijn geweest voor de marktwaarde van Kramer. Het zou twijfel hebben gezaaid bij potentiële sponsors, voor wie de allroundtoernooien altijd van groot publicitair belang zijn geweest.

Ze zouden voor de hand liggende vragen kunnen stellen. Wat is de toekomst van Kramer als allrounder? Kan hij zich de komende jaren meten met Blokhuijsen en Verweij? Of zal hij door het leven gaan als een stayer die vooral uitblinkt op de 5 kilometer? Zal hij gezond genoeg zijn om van november tot maart hard te schaatsen?

Kramer is die pijnlijke vragen uit de weg gegaan door zijn seizoen vroegtijdig af te kappen. Hij reed deze winter dertien officiële wedstrijden, beduidend minder dan de gemiddeld twintig uit zijn hoogtijdagen. Met olympisch goud op de 5 kilometer en de ploegenachtervolging veroverde hij ook beduidend minder hoofdprijzen dan in zijn beste jaren.

Of hij zijn marktwaarde heeft weten te behouden, moet worden afgewacht. Een nieuwe geldschieter heeft zich nog niet aangediend. Het is onwaarschijnlijk dat huidige schaatssponsors een TVM-salaris over hebben voor Kramer, die sinds Sotsji de tweeling Michel en Ronald Mulder als boegbeelden van de sport naast zich moet dulden.

Behalve Jillert Anema zijn er ook weinig trainers die met de eigenzinnige Fries willen samenwerken, of onder wie hij wil trainen.

Sven Kramer is een man met oog voor detail, een schaker die ver vooruit denkt. Het vroegtijdig einde van zijn seizoen heeft veel weg van een poging om met een behendige zet het initiatief te behouden op het onoverzichtelijke speelveld van de toekomst.

Het valt daarbij niet uit te sluiten dat ambitie, naast het behoud van prestige en salaris, een rol speelt.

Wellicht wil hij nog langer uitblinken als stayer en allrounder. Misschien realiseerde hij zich dat hij daarvoor niet vroeg genoeg aan de voorbereiding op volgend seizoen kan beginnen.

Kemkers: Kramer tobt al maanden met z'n fysiek

Sven Kramer heeft sinds de wereldbeker van Calgary, de tweede wedstrijd van dit seizoen, met zijn gezondheid gekampt. Dat zegt zijn coach Gerard Kemkers aan de vooravond van het WK allround in Heerenveen. Volgens Kemkers was de beslissing om te opereren 'nog enigszins open' tot de NK op de buitenbaan van Amsterdam.

'Ik zag tijdens de NK en zeker toen Sven gediskwalificeerd werd, dat hij als een plumpudding in elkaar zakte. Ergens breekt dan de snaar. Hij heeft zichzelf zo opgepept, om zich fit te krijgen. Dat is altijd genoeg geweest voor de competitie. Maar het was een enorme klus voor hem dat voor elkaar te krijgen.' Op een gegeven moment was het 'op', aldus Kemkers. 'Dat merkte ik heel duidelijk op die zaterdag van de NK allround in Amsterdam. Toen zijn we snel gaan schakelen.' Er was al gesproken over de operatie. 'We hadden het al een beetje gehad over de timing ervan. De ingreep had kunnen worden uitgesteld 'als Sven een goed toernooi had gereden'. 'Maar dan nog hadden we kunnen concluderen: Gerard, ik red het niet meer nog eens drie weken fit te zijn. Het is te lang. Dat was logisch.' De beslissing om na de Spelen rust te nemen en zich volledig te prepareren voor de WK allround, is volgens Kemkers niet te sprake gekomen.

Meer over