Headhunten voor Brussel is best belangrijk

Sinds kort drukt de overheid ons op het hart dat Europa 'best belangrijk' is...

Bart Dirks

Jarenlang gold het adagium 'wat goed is voor Europa, is goed voor Nederland'. Het afschaffen van de douanecontroles aan de binnengrenzen bleek een zegen voor vakantiegangers en de export, de onderlinge uitlevering van misdadigers vergemakkelijkte het politiewerk en de subsidies voor boeren en voor achtergestelde regio's stroomden rijkelijk het land in.

De Nederlanders die voor de Europese Commissie werkten, werden dan ook nauwelijks gevolgd. Waarom zou Den Haag nog aandacht moeten besteden aan hun welbevinden en carriplanning? Zij waren feitelijk geen Nederlanders meer, maar Europeanen. En wat goed is voor Europa...

Dat gezichtspunt was natuurlijk even idealistisch als na. Want veel andere lidstaten, Groot-Brittannioorop, beschouwden hun ambtenarenkorps in Brussel wel degelijk als vooruitgeschoven posten. Kwam er een interessante positie vacant, dan hadden zij altijd wel enkele geschikte kandidaten paraat.

De Haagse nae, ongeeresseerde houding veranderde snel toen Nederland enkele jaren geleden per saldo meer ging betalen aan de Unie dan er terugkwam. Duidelijk werd bovendien dat met de komst van tien nieuwe lidstaten het aandeel Nederlanders met cruciale posten bij de Europese Commissie alleen maar verder kan verwateren.

Met 'netwerkbijeenkomsten' worden inmiddels de banden tussen de Brusselse ambtenaren en het vaderland aangehaald. Veel te laat, klaagt de generatie eurocraten die zich al decennia vergeten voelde dat oud zeer kan niet worden goed gemaakt door lezingen en borrels. Maar jongere ambtenaren prijzen de aanpak, en de aandacht voor hun loopbaan.

Dat is een van de taken van Peter Kok, sinds bijna twee jaar 'conator plaatsingen Nederlanders bij EU-instellingen'. Hij brengt in kaart waar strategische posten in Brussel vrijkomen. Een deel van zijn tijd zit hij in Den Haag, om bij directeuren-generaal veelbelovende ambtenaren los te weken uit de departementen.

Bij de EU-top vorige maand werd die aanpak voor het eerst duidelijk voor de buitenwereld verzilverd. De staats-en regeringsleiders benoemden oud-premier Wim Kok tot voorzitter van een high level group die onderzoekt hoe de lidstaten hun economieen meer concurrerend kunnen maken. En de aanstelling van Gijs de Vries als EU-terreurconator riep zelfs enige jaloezie op.

Sinds de aanstelling van Wim Kok en Gijs de Vries hebben nog eens drie Nederlanders promotie gemaakt bij de eurocommissarissen. Pim van Ballekom was bij Frits Bolkestein al plaatsvervangend kabinetschef en mag dat woordje 'plaatsvervangend' nu schrappen op zijn visitekaartjes. Alexander Italianer wordt plaatsvervangend kabinetschef van de aanstaande Tsjechische eurocommissaris Pavel Telicka. Joost Korte, nu plaatsvervangend chef bij de Brit Chris Patten, wordt kabinetschef bij Danuta H, de eerste Poolse eurocommissaris.

Maar hoe zit het met de lagere regionen? De provinciale en rijksambtenaren zijn nog niet zo makkelijk te porren voor een loopbaan in het Brusselse. 'Achter mijn rug noemen ze mijn overstap geen promotie, maar een verbanning', weet een ambtenaar die de stap wel waagde. Als zij collega's op haar oude departement vertelt wat ze doet, ontmoet ze glazige blikken. 'Terwijl ik hier de Europese wetgeving voorbereid die zij enkel nog in een nationaal jasje hoeven te gieten.'

Struikelblok voor een kwieke doorstroming naar Brussel vormt het gevreesde concours, de procedure naar Frans model om kandidaten op hun geschiktheid te testen. Daarbij horen ook een taaltest en gedetailleerde weetjesvragen; feiten die een Nederlander doorgaans niet uit het hoofd leert, maar opzoekt.

Ook daar wordt een mouw aan gepast. Clingendael verzorgt cursussen voor wie zich voorbereidt op het gehate concours. Het moet het slagingspercentage van de Nederlandse kandidaten drastisch doen stijgen.

Het wachten is nog op de inhaalslag bij de politieke partijen, sneert een Nederlandse ambtenaar bij de Europese Commissie. 'Die stellen als lijsttrekkers voor het Europees Parlement afgedankte ministers kandidaat, of types van wie nog nooit iemand heeft gehoord.'

Als de PvdA en de VVD Europa inderdaad best belangrijk vinden, dan moeten ze wat hem betreft Wouter Bos en Jozias van Aartsen naar het europarlement afvaardigen. 'De Tweede Kamer is over twintig jaar een veredelde Provinciale Staten.'

Meer over