Nieuws

Hassan Sheikh Mohamud wint Somalische verkiezingen

In het door voedselschaarste en geweld geplaagde Somalië is zondag een nieuwe president verkozen. De komende vier jaar mag Hassan Sheikh Mohamud (66) proberen om Somalië uit de greep te halen van Al-Shabaab, de radicaal-islamitische strijdgroep die in delen van het land de lakens uitdeelt.

Mark Schenkel
Hassan Sheikh Mohamud (rechts) vlak na zijn verkiezingsoverwinning op zondag 15 mei 2022.  Beeld Reuters
Hassan Sheikh Mohamud (rechts) vlak na zijn verkiezingsoverwinning op zondag 15 mei 2022.Beeld Reuters

De verkiezing vond zondag plaats in een tent op een zwaarbewaakte legerbasis in Mogadishu, de hoofdstad van Somalië. Daar maakten leden van het Somalische parlement onderling uit wie er president wordt. Na drie stemrondes, waarin steeds kandidaten afvielen, wist Mohamud zondagavond laat uiteindelijk 210 parlementsleden achter zich te krijgen, veel meer dan de 110 steunbetuigingen waarop de zittende president, Mohamed Abdullahi Mohamed, kon rekenen.

In zijn overwinningstoespraak sloeg Mohamud, een voormalig academicus die tussen 2012 en 2017 ook al eens president was, een verzoenende toon aan richting zijn voorganger. Die veroorzaakte vorig jaar een politieke crisis toen hij na het verstrijken van zijn ambtstermijn, in februari 2021, weigerde op te stappen. Daarop brak geweld uit in Mogadishu tussen verschillende clans.

Onder grote (internationale) druk kwamen er uiteindelijk toch nieuwe verkiezingen. ‘We moeten voorwaarts, we kunnen geen wrok gebruiken’, zei verkiezingswinnaar Mohamud zondag in het bijzijn van zijn rivaal, die zijn nederlaag heeft erkend.

Groene zone

Misschien wel de grootste uitdaging voor president Mohamud is de strijd tegen Al-Shabaab, dat de laatste tijd weer met een opmars bezig lijkt. Op veel plekken in Somalië opereert de extremistische groepering als een soort overheid, met eigen rechtbanken en belastingheffingen. Het gezag van de centrale overheid reikt vaak niet verder dan de ‘groene zone’ in Mogadishu, waar een interventiemacht van de Afrikaanse Unie al jarenlang de wacht houdt. En zondag, tijdens het verkiezingsproces, werd zelfs de groene zone bestookt met mortiergranaten.

Toen Mohamud in 2012 voor het eerst president werd, heerste er redelijk wat optimisme in Somalië. Mohamud, die in het verleden onder meer voor Unicef werkte, werd gezien als een politicus die zich niet zuiver laat leiden door de in Somalië zwaarwegende loyaliteit aan de eigen clan. De verkiezing van dat jaar vond bovendien voor het eerst sinds het uitbreken van de burgeroorlog, in 1991, weer plaats in Somalië zelf. Eerdere verkiezingen waren, wegens de enorme onveiligheid, georganiseerd in de buurlanden Djibouti en Kenia.

Maar Mohamuds eerste termijn werd tevens gekenmerkt door een reeks corruptieschandalen binnen de Somalische overheid, die voor haar inkomsten zwaar afhankelijk is van donoren. Ook werd de greep van Al-Shabaab op het land niet gebroken. Nu komt daar bovendien het probleem bij van de extreme droogte in Somalië, die volgens de VN meer dan eenvijfde van de ruim 15 miljoen inwoners in hongersnood dreigt te storten. Daar komt bovenop dat Somalië voor de invoer van tarwe zwaar leunt op het in oorlog verkerende Oekraïne.

Nieuw kiesstelsel

Een relatieve meevaller voor Somalië lijkt dat Mohamud de geesten minder verdeelt dan zijn voorganger, zo menen waarnemers. Onder oud-president Mohamed liepen de gemoederen soms hoog op, ook omdat hij lijnrecht inging tegen tegen enkele deelstaatbestuurders in het federale Somalië.

Een andere belangrijke vraag is of Mohamud gaat zorgen voor een kiesstelsel waarin de Somalische bevolking voortaan zelf naar de stembus kan om een nieuwe president te kiezen in plaats van het huidige, getrapte systeem dat volgens critici ondemocratisch is. Om een toekomstige stembusgang mogelijk te maken, zal hoe dan ook eerst de veiligheidssituatie flink moeten worden verbeterd.

Meer over