Hartje, smiley, en 68 vrienden

Van het surfgedrag van kinderen op internet worden altijd de gevaarlijke kanten benadrukt. Onterecht, vindt Wim Veen. ‘Hou op met dat gemok.’ Door Aimée Kiene..

Natuurlijk zijn ze in groep 7 van basisschool de Zuidooster in Aalsmeer op de hoogte van de gevaren van internet. Iedereen op school weet wat er met dat meisje uit groep 8 is gebeurd: ‘Ze werd gepest op msn en kreeg ruzie met de hele klas’, zegt Ilse (9), met een ernstige blik. ‘Daarom mogen wij thuis niet msn’en.’

Gaby (11) kreeg bezoek van een 51-jarige man op haar Hyves-pagina, die vroeg: ‘Waar ken ik jou toch van? Volgens mij hebben wij samen getennist. Zie ik je morgen weer?’ Melissa (11), luid giechelend: ‘Een onbekende man schreef op mijn Hyves: hee schatje. Toen zei mijn moeder: hem moet je maar meteen verwijderen.’

Verhalen over kinderen en hun gesurf op internet gaan bijna altijd over de nadelen en gevaren ervan, zegt Wim Veen, hoogleraar educatie en technologie aan de Technische Universiteit in Delft, die onderzoek deed naar het internetgebruik van leerlingen in groep 7 en 8. Op het net kan van alles fout gaan, is het idee: kinderen ontmoeten er enge types met verkeerde bedoelingen, tegen wie ze veel te openhartig zijn. Ze zijn er vatbaar voor anonieme pesterijen en ze zitten bovendien te lang achter het beeldscherm, zodat ze dik worden en nooit meer een straaltje daglicht zien.

Die zorgen worden wel erg uitvergroot, vindt Veen. De ‘chaos van het internet’, zoals hij het noemt, heeft volgens hem ook vele positieve kanten. Er groeit in zijn ogen een generatie op die op een totaal nieuwe manier tegen de wereld aankijkt. Zijn credo: houd op met dat gemok, kijk wat er waardevol is aan de nieuwe vormen van communicatie en informatieverzameling.

Veen: ‘Natuurlijk begrijp ik dat geen enkele ouder wil dat zijn kind de kans loopt een pedofiel aan te treffen in een chatbox. Ik ontken ook niet dat die mogelijkheid bestaat, en ik juich alle initiatieven toe van organisaties als Kinderen Online, Ouders Online en de Kinderconsument om kinderen wijzer met media om te leren gaan. Toch vind ik vooral: kijk op een algemenere manier naar deze ontwikkelingen, en staar je niet te veel blind op de gevaren voor het individu. Die angstige houding doet me denken aan de reacties op de uitvinding van de boekdrukkunst, toen men bang was dat de massa aan de haal zou gaan met kennis.

‘Op het internet leren kinderen keuzes te maken. Ze moeten een wachtwoord kiezen, een zoekterm, een avatar. Ze leren informatiestromen te beheren, want ze moeten een oordeel vellen over al die gigantische tegenstrijdigheden die ze op het net tegenkomen. Kunnen ze dat? Vast niet. Maar hoe meer ze oefenen, hoe beter ze leren herkennen of informatie betrouwbaar is. Daar moeten wij ze bij helpen. En we moeten vertrouwen hebben in de nieuwe generatie.’

Kletsen

Kletsen
Wat vindt de nieuwe generatie er eigenlijk zelf van? Waarvoor gebruikt die het internet? En is de kloof met ouders en leraren zo groot als wordt gevreesd? De zestien leerlingen uit groep 7 van de Aalsmeerse basischool de Zuidooster, tussen de 9 en 11 jaar oud, computeren ongeveer vanaf groep 5, sommigen begonnen iets eerder. Ze hebben allemaal een computer thuis, sommigen twee, een enkeling heeft een eigen laptop.

Kletsen
De meeste meiden zitten meteen na schooltijd op het chatpogramma msn, om te kletsen met hun vriendinnen. Ook handig om te vragen of iemand bij je komt spelen. De jongens vinden dat maar saai, wachten tot er iemand online komt. Dan kun je elkaar beter opbellen, vindt Sebastiaan (10). Of lekker gaan voetballen, aldus Frits (11).

Kletsen
Een minderheid heeft een pagina aangemaakt op de netwerksite Hyves. Aaron (10) leerde dat van een vriendje uit groep 8. Hij heeft nu 65 vrienden. Melissa heeft er 54, en vindt het leuk dat je op Hyves ook kunt chatten met je vrienden. En dat je berichtjes kunt sturen die niemand kan lezen.

Kletsen
Spelletjes zijn populair, en dan vooral de spelletjes waarbij je je in een virtuele wereld begeeft. Avalon (10) verzorgt een huisdier op neopets.nl. Romi is topmodel op gosupermodel.nl. Op runescape.nl en maplestory.nl zijn vooral jongens te vinden – en Ilse (9): ‘Volgens mij ben ik het enige meisje in de klas dat dit leuk vindt. Ik ben daar een magiër. In een avontuurlijke wereld moet ik de vijand verslaan, zoals wandelende paddestoelen. Daar krijg ik geld voor en daar kan ik dan nieuwe spullen van kopen voor mijn uitrusting.’

Kletsen
Wim Veen: ‘De virtuele wereld wordt een uitbreiding van het fysieke bestaan van deze kinderen. In die wereld ken je elkaar niet fysiek, maar dat is niet erg. Ja, wij ouderen vinden dat erg: wij willen elkaar een hand geven en in de ogen kunnen kijken. Voor de nieuwe generatie is dat niet meer zo nodig.

Kletsen
‘Persoonlijk zie ik ook de voordelen: als ik in Second Life een gesprek voer, kom ik sneller to the point, omdat ik niet word gehinderd door non-verbale signalen of uiterlijkheden. Kinderen hebben veel meer oefening in het functioneren in virtuele werelden. Ik denk dat dat een van de belangrijkste vaardigheden wordt van deze eeuw.’

Magiepunten

Magiepunten
Op de computer aan de keukentafel toont Ilse Beentjes (9, de jongste van de klas, want ze heeft een klas overgeslagen) het spel Maplestory. In die virtuele wereld heet ze Gible (een naam uit de tekenfilmserie Pokémon). Ze is een magiër met een hoed en gele laarzen, die zich voortbeweegt door een sprookjesachtige, groene omgeving, omringd door lopende slakken, levende paddestoelen en bewegende boomstronken.

Magiepunten
Haar vingers vliegen razendsnel over het toetsenbord, terwijl ze het spel uitlegt: ‘Ik zit nu in de Nederlandse Maplestory, dus hier komen alleen Nederlandse mensen. Ik ben een noob, dat betekent dat ik slecht ben. Ik ben pas level 11. Met mijn magiepunten kan ik anderen aanvallen.

Magiepunten
‘Ik heb ook exp, kijk, dat staat hier beneden. Dat betekent ervaring. Dat kun je trainen. Gewoon, door monsters te verslaan en door weinig dood te gaan. Je gaat dood als er een grafsteen naar beneden valt. Dan zijn je levens op.’

Magiepunten
Haar moeder Marlies Beentjes (47) begrijpt niet veel van de spelletjes die haar dochter doet op de computer. ‘Ik loop af en toe langs. Als het er leuk uitziet en er niet te veel wordt gevochten, mag het van mij.’ Ze heeft geen strenge regels opgesteld voor het computergebruik. ‘Zolang de kinderen ook buiten spelen, vind ik het goed.’ Alleen het chatprogramma msn is verboden, maar dat snapt Ilse wel. ‘Daar komen alleen maar ruzies van. En je kunt er verslaafd aan raken. Die meisjes uit mijn klas hebben het toch nergens over. Zegt de één: hoooiii. Met twintig smileys. Zegt de ander: hoooiii. Met dertig smileys. Niks aan.’

Magiepunten
Kim Tonkes (11) denkt daar anders over. Na schooltijd duikt ze op één van de twee computers in de zijkamer van hun huis in de Vlinderwijk in Aalsmeer. Onder de naam ‘kim (hartje, smiley, hartje), jess ben van typen af (hartje, smiley, hartje) heb het typen gehaald’ wisselt ze berichten uit met ‘I’m soess (hartje, smiley, hartje) streetdance is super-leuk!!!!’

Magiepunten
Tegelijkertijd staat haar roze en paars gekleurde Hyves-pagina open (68 vrienden). Ook hier laten vriendinnen berichten achter, zoals Chloë (11):

Magiepunten
Haay kimmiegirl

Magiepunten
Hioe gaat ie?

Magiepunten
met mij goetttt!

Magiepunten
Hoe vond je je atletiekwedstrijd gaan??

Magiepunten
Ik vond het wel goett gaan voor mezelf dan hee!!

Magiepunten
Behalve discus (Blehh)

Magiepunten
Ik werd er sjagii van !

Magiepunten
van -xxxChloexxx-

Magiepunten
Van haar moeder Brigitte de Wilde (40) mag Kim elke dag na school een halfuurtje op de computer. ‘Dan vind ik het mooi geweest. Ga maar wat anders doen, zeg ik dan. Lekker buiten spelen. Ik weet niet precies wat ze allemaal doet op de computer. De laatste tijd zie ik steeds zo’n heel roze scherm, volgens mij is dat iets met mode. Ze kan op internet natuurlijk heel veel rare dingen vinden. Maar ja, wil je alles weten? Ik geef haar de vrijheid en vertrouw op haar. Hoe panischer je erover doet, hoe spannender het wordt.’

Magiepunten
Soms is er wel eens een ‘akkefietje’, zegt Brigitte. Laatst had zusje Tara (9) onder de naam van Kim ingelogd op Hyves. Kim: ‘Tara had stiekem een jongen uitgenodigd om mijn vriend te worden. Dat wilde ik niet. Straks denkt ie dat ik verliefd op hem ben, of zo.’

Magiepunten
Bij Aaron Shoshan (10) staat om die reden de computer midden in de woonkamer. Zijn moeder Roos Shoshan (46) heeft haar lesje wel geleerd met dochter Rachel (13). ‘We woonden hiervoor in Amsterdam-Noord, daar was echt msn-terreur. Iedereen logde in onder andermans naam en ging ruzie zitten maken. Of ze gingen de juf van school uitschelden, voor paardenbil of McDonald’s-reet, en dan kreeg Rachel daar de schuld van.’

Magiepunten
Sindsdien checkt Roos Shoshan wat ze doen. ‘Ik zoek de gespreksgeschiedenis op van msn. En als ze ruzie maken, moeten ze het van mij opslaan, zodat ik het kan lezen. Kinderen kunnen zo gemeen tegen elkaar zijn. Hoewel, hier in Aalsmeer zijn ze erg zoet. Hier zeggen ze hooguit: jij bent niet lief, jij bent stom.’

Zombiemannetje

Zombiemannetje
Aaron zit het liefst op RuneScape.com, de massive online adventure game. In wereld 50, waar hij zich nu bevindt, zijn deze middag 1.230 players online. Zijn poppetje (met de weinig heldhaftige naam ‘ggeekkiiee’) loopt door een donker landschap. Zijn doel? Aaron: ‘Ik was eerst op een missie, de missie van de lost city. Maar je moet vooral steeds beter worden. Je kunt levels omhoog, en je moet combat-punten verzamelen, dat is hoe goed je kunt vechten.’

Zombiemannetje
Daar is Yurij1000, zijn beste vriend in het spel uit Monnickendam. ‘Heej! Ik ben combat78 nu’, zegt Yuriy1000. Maar Aaron ziet een koe. ‘Die kan ik killen. En als ik dan de botten begraaf, komt er soms een zombiemannetje en dan krijg ik een zombie-outfit. Ik sla hem met een houthakbijl.’

Zombiemannetje
Dan verschijnt zijn kleine nichtje Emma op msn.

Zombiemannetje
Emma: Hallo

Zombiemannetje
Aaron: Heej

Zombiemannetje
Emma: Hoe gaat het

Zombiemannetje
Aaron: Ja goed met jou

Zombiemannetje
Emma: Ook goet

Zombiemannetje
‘Ze kan nog niet zo goed schrijven’, zegt Aaron. ‘Maar ik ga haar niet verbeteren. Ze is nog heel jong, dat moet ze nog leren.’

Meer over