Harrods verkoopt nooit nee

In de week voor kerst verkoopt Harrods 35 duizend kerstpakketten en trekt het dagelijks 150 duizend kopers, pardon kijkers. Het Londense warenhuis is alleen in superlatieven te beschrijven....

'WILT U EEN onsje salami? Een van de veertien Italiaanse of een van de vijftien Duitse, we hebben in totaal zeventig soorten', zegt Stafford Cunningham. Hij is een van de dertig slagers op de vleeswarenafdeling van het superwarenhuis Harrods in Londen. 'Hier wil je een tijdje werken. Je verkoopt dingen die nergens anders worden verkocht', roept hij aan het begin van weer een tumultueuze dag.

De monumentale Food Halls waar ook vijfhonderd kaassoorten, 170 broodvariëteiten en 151 theesmaken worden verkocht, zijn het hart en de ziel van Harrods. 'Een wandeling door die afdeling is iets dat je eens in je leven moet hebben meegemaakt', schreef een Canadese journalist onlangs. Hier is voedsel kunst geworden. In de week voor kerst verkoopt Harrods 35 duizend kerstpakketten, 90 duizend Christmaspuddings, 85 duizend mince pies, twaalfduizend flessen champagne en tweeduizend kalkoenen.

Harrods is een warenhuis vol superlatieven: met 74 duizend vierkante meter verkoopoppervlakte is het even groot als alle zeven Nederlandse Bijenkorf-zaken tezamen, er zijn 330 afdelingen, er werken vierduizend werknemers en er zijn twaalf entrees met geüniformeerde bewakers. Gemiddeld komen er bij Harrods elke dag 35 duizend klanten. 'In de kerstperiode 150 duizend', zegt Harrods-directeur Peter Willasey.

Bij de opening om tien uur 's morgens verdringen de bezoekers elkaar voor de deur. Aan het einde van de dag is Harrods een mensenzee: de horde loopt al vast bij de uitgang van het metrostation Knightsbridge.

De massale toeloop is eigenlijk bizar. Harrods onderscheidt zich niet alleen door de vele salami's, de 65 gerookte vissoorten of de veertienhonderd wijnen, het onderscheidt zich ook door de prijs. Harrods is duur.

Peperduur, vinden Nederlanders die deze week voor hun kerstinkopen in Londen zijn neergestreken. Ze laten bij hun gang langs de schappen luidkeels hun verbazing - en soms ongenoegen - over de hoge prijzen blijken. 'Cappuccino kost in het zelfbedieningsrestaurant 2,25 pond. Dat is bijna een tientje. In Nederland zou dat nog geen pond zijn', roept er een. Zelfs het toilet is exclusief: er moet een heel Brits pond, 3,60 gulden, worden betaald.

De Nederlanders kopen weinig, hoogstens een snuisterij om met een Harrods-draagtas op Schiphol terug te kunnen keren. Ze vergapen zich graag aan de dure artikelen: een tafel van 20 duizend pond of een elektrische speelgoedauto, merk Range Rover, van vijftienduizend pond. Manchester United-voetballer David Beckham kocht hier voor ongeveer hetzelfde bedrag eenzelfde soort auto voor zijn zoontje Brooklyn. Eén enkele roos kost 3,50 pond, ongeveer een tientje. Elton John bestelde er in anderhalf jaar 50 duizend.

Willasey ontkent dat Harrods extra hoge prijzen rekent. 'Een Sony-televisietoestel of een Armani-sjaal kost bij ons niet meer dan in een speciaalzaak. Voor de levensmiddelenafdeling ligt dat misschien anders, maar wij verkopen het beste van het beste. Daarnaast mogen we toch ook iets voor de omgeving en de service rekenen.'

HET warenhuis is eraan gewend dat buitenlanders vaker kijkers dan kopers zijn. 'We zijn de grootste toeristische attractie in Londen na de Big Ben en St. Paul's. De helft van onze bezoekers zijn toeristen, ze dragen maar voor 20 procent bij aan de omzet.' De kopers wonen om de hoek: in de dure en trendy wijken Chelsea, Kensington en Notting Hill.

De theehandelaar Charles Harrod begon de zaak in 1849. Bij de opening van het nieuwe pand in 1884 was Harrods al zo groot dat klanten schreven over 'piramides van thee en suiker, bergen van koffie, blikken vol biscuits, ongekende hoeveelheden amandelen, oesters, kreeften, melk, poetsmiddelen, mosterd en nog duizend en één andere artikelen'. Vijftien jaar later had Harrods een roltrap en opende Oscar Wilde een rekening waardoor hij op krediet kon kopen.

Harrods pretendeerde toen al alles te verkopen: van een speld tot een olifant. Voor de schrijver Noël Coward werd bij Harrods ooit een levende krokodil besteld. Willasey: 'We verkopen nog steeds alles, zij het dat het legaal moet zijn en daar vallen exotische dieren niet meer onder. Ronald Reagan heeft de laatste olifant gehad. Maar je kunt bij Harrods nog wel een vliegtuig en een Ferrari kopen. Of het slim is, betwijfel ik. Wij hebben die niet in voorraad en bestellen die bij een vliegtuigfabrikant of Ferrari-dealer.'

Harrods is bijna altijd een familiebedrijf geweest. Alleen tussen 1959 en 1985 was het in handen van de Schotse vennootschap House of Fraser. Het was de moeilijkste periode, Harrods dreigde vergane glorie te worden. 'Het was toen zelfs een beetje sjofel', zegt een klant die er al meer dan dertig jaar winkelt.

De Egyptische zakenman Mohammed Al Fayed nam in 1985 Harrods over en begon meteen een grootscheepse restauratie. In vijftien jaar investeerde hij bijna een miljard gulden in de vernieuwing en uitbreiding van de zaak. 'Het voordeel van familiebedrijven is dat ze met het hart worden bestuurd. Al Fayed stopt alle winst in het warenhuis', zegt Willasey. Vorig jaar verdiende Harrods volgens hem op een omzet van twee miljard gulden een slordige tweehonderd miljoen gulden. 'Een slechte kerst is voor ons een slecht jaar. Vorig jaar hadden we een goede kerst. Dit jaar zal die nog veel beter worden', verwacht Willasey.

Harrods is meer dan alleen een winkel. Het telt negentien restaurants, waaronder sushi- en tapasbars, en organiseert rondleidingen door Londen en reizen om de wereld, er is een kennel voor honden van klanten die rustig willen winkelen, je kunt je auto een servicebeurt laten geven, boeken lenen en er is zelfs een klein researchcentrum voor wetenschappelijk onderzoek. New Yorkers vlogen tot voor kort per Concorde naar Londen, deden boodschappen bij Harrods en vlogen dezelfde dag terug. Air Harrods regelt voor vierduizend gulden de helikoptervlucht van en naar Heathrow.

In het begin van de twintigste eeuw had Harrods zelfs een eigen orkest, de Royal Red Orchestra. Dat bestaat niet meer, maar er zijn nog steeds muzikanten in de zaak. De Nederlandse harpiste Theresia van Hellenberg Hubar speelt op de cosmetica-afdeling. 'We zijn hier actief met vijf harpistes. Als je aan de beurt bent, speel je vier uur achter elkaar. Dat is een zware belasting voor je vingers, want normaal speel ik nooit langer dan twee uur.'

Om haar heen buigen klanten zich over de uitgestalde lippenstift en oogschaduw. Van Hellenberg Hubar vindt dit geen bezwaar. 'Ach, het is wat lawaaiig voor het stemmen, maar ik trek de aandacht toch wel. Voordeel van deze job is dat ik slechts tien minuten hiervandaan woon en meteen mijn boodschappen kan doen. Ik heb net het spel Who wants to be a millionaire? voor mijn kinderen gekocht.'

EEN ensemble doedelzakspelers treedt ook nog altijd op. 'Mohammed Al Fayed is gek op harp- en doedelzakmuziek. Dat waren de eerste instrumenten in het oude Egypte. Ja, ook de doedelzak, hoewel hier natuurlijk iedereen denkt dat die uit Schotland komt', zegt Willasey.

Van Hellenberg Hubar wordt betaald door de fabrikanten van cosmetica-artikelen die zich op haar afdeling hebben verzameld. 'Ongeveer 30 procent van de ruimte is verhuurd aan andere ketens. Die mogen onder hun eigen naam werken. In de Room of Luxury, waar alle grote parfummerken zijn te vinden, verpakken de medewerkers van Luis Vuitton de exclusieve luchtjes in Harrods-draagtassen.

Harrods' meubelafdeling is een belangrijke trekpleister voor de Londense jetset: de antiekafdeling - 'Het is allemaal echt', verzekert Willasey - loopt ongemerkt door in een afdeling met extravagante, moderne meubels. De Food Halls zijn het favoriete doel van Londenaren: voor 95 pond kan daar 30 gram Beluga-kaviaar worden gekocht. Een pot van 250 gram kost 739 pond, zo'n tweeënhalfduizend gulden. Buitenlandse multimiljonairs die een speciale service willen, worden op hun wenken bediend. Harrods ging voor Michael Jackson 's nachts open. De popster deed voor vier ton boodschappen.

De 67-jarige eigenaar verloochent zijn Egyptische afkomst niet. Harrods kreeg in 1997 een indrukwekkende Egyptische roltrap. Voor zijn zoon Dodi en diens geliefde, prinses Diana, die in 1997 bij een auto-ongeluk in Parijs omkwamen, is er een gedenkteken.

De Harrods-eigenaar is een luis in de pels van het Britse establishment. Hij brengt bijna evenveel uren in rechtszalen door als in zijn directiekamer. Dit jaar schikte hij een procedure met de weduwe van zijn ex-zakenpartner Tiny Rowland, die hem ervan had beschuldigd diens privé-kluisje bij Harrods te hebben opengebroken. Hij is verwikkeld in een eindeloze smaadprocedure met de voormalige conservatieve minister Neil Hamilton. En tenslotte blijft Al Fayed bij hoog en laag beweren dat het fatale auto-ongeluk in Parijs het gevolg is van een koninklijke samenzwering waarmee moest worden voorkomen dat Diana met zijn zoon zou trouwen. Sinds 1997 is er geen Windsor meer in Harrods gezien en is het warenhuis geen hofleverancier meer.

Willasey ligt er niet wakker van. 'De invloed van de koninklijke familie is beperkt. Als de duke of Edinburgh hier een stropdas koopt, loopt het echt niet storm met mensen die ook die stropdas willen. Maar als topgolfer Tiger Woods een Harrods-stropdas koopt, wil iedereen er een.'

Meer over