Harde aanpak van criminelen is in China zeer populair

De jongste campagne tegen de criminaliteit in China gaat gepaard met grote aantallen executies. Vorig jaar werden ruim zesduizend mensen ter dood veroordeeld, meer dan in alle andere landen bij elkaar, rapporteerde Amnesty International....

TOINE BERBERS

Van onze correspondent

Toine Berbers

HONGKONG

'Sla Hard', heet de campagne tegen de misdaad die China april vorig jaar begon. De naam geeft aan dat de autoriteiten een meedogenloze aanpak voor ogen staat. Daarom kregen in de zuidoostelijke provincie Fujian acht mensen de kogel wegens het stelen van varkens ter waarde van tienduizend yuan (drieduizend gulden).

In het zuidwestelijke Sichuan veroordeelde de rechter een veedief die veertien koeien had gestolen tot de dood. In dezelfde provincie werd een drietal geëxecuteerd voor een poging tot het achteroverdrukken van belastingopbrengsten. De lijst met extreem strenge straffen is onuitputtelijk.

Behalve hardvochtig is de Chinese justitie ook buitengewoon snel. Een bankovervaller in de zuidelijke provincie Guangdong werd zes dagen nadat hij een loketbediende doodschoot in het openbaar geëxecuteerd. Een dag voor uitvoering van het vonnis verwierpen de rechters nog even het hoger beroep.

Amnesty International, tegenstander van de doodstraf, is bang dat de hoge executiecijfers van China in werkelijkheid nog hoger zijn, omdat de cijfers over de doodstraf staatsgeheim zijn. De eigen tellingen ontleende de mensenrechtenorganisatie aan berichten in de pers. Ze kwam in 1996 op 6.100 doodvonnissen, waarvan er 4.367 werden voltrokken. De nummer twee op de lijst, Oekraïne, kwam in datzelfde jaar tot 167 executies.

China is volgens Amnesty ook het land met het hoogste aantal vergrijpen waarop de doodstraf staat. In veel gevallen blinkt de wet uit in vaagheden, zodat rechters te hooi en te gras verdachten naar de executieplaats sturen. Zo kan 'vandalisme' met de dood worden bestraft. Een tribunaal in Peking interpreteerde deze term zo ruim dat een man die vrouwelijke fietsers met spelden in hun billen prikte, de kogel kreeg.

Hoewel Chinese juristen aan hervorming van het strafrecht werken, is de harde aanpak bij de bevolking zo populair, dat het criminaliteitsbeleid politieke loopbanen kan maken of breken. Het ministerie van Justitie wil de rechtstaat versterken met duidelijker definities volgens meer internationale normen, maar de doodstraf zelf ligt niet onder vuur.

Daar is de stemming in het land niet naar. Veel Chinezen denken met weemoed terug aan de misdaadvrije dagen voor de economische hervormingen uit de jaren tachtig. De communisten van de oude stempel straften ook streng, maar destijds was de sociale controle zo strikt, dat zware misdaad zeldzaam was.

Nu is reizen veel makkelijker en trekken miljoenen boeren naar de steden . Velen vinden werk , maar anderen mislukken en zwichten voor het snelle geld. China was altijd een van de veiligste landen van Azië, maar nu voelen veel Chinezen zich door bendes bedreigd.

Op het partijcongres, dat komend najaar plaatsvindt, wordt bestrijding van de misdaad een belangrijk punt.

Het ministerie van Justitie ontkent de aantijgingen van buitenlandse mensenrechtenorganisaties dat er minimumquota bestaan voor arrestaties en berechtingen. Maar het spreekt niet tegen dat sommige lagere rechters en aanklagers in hun zucht naar resultaat, zo ver doorschoten dat reeds berechte bajesklanten in een nieuw proces alsnog ter dood zijn veroordeeld.

Er zitten voor de communistische partij ook gevaarlijke kanten aan de vervolgingskoorts. Tal van hoge kaderleden hebben banden met de onderwereld of zijn betrokken bij corruptie. Zo verdween de partijchef van Peking, Chen Xitong, twee jaar geleden van het toneel bij het grootste schandaal van de laatste jaren.

Loco-burgemeester Wang Baosen pleegde zelfmoord en Chens zoon, Chen Xiaotong, kreeg deze zomer twaalf jaar celstraf wegens het aannemen van steekpenningen ter waarde van bijna vijf miljard gulden. Maar Chen zelf, die huisarrest heeft, is nog niet voor de rechter verschenen. De partijtop durft een proces, waarbij de vuile was buiten komt te hangen, nog niet aan.

Meer over