Haperend Twentestad houdt andere gemeentefusies op

De Eerste Kamer is op zijn zachtst gezegd niet overtuigd van het nut van fusiestad Twentestad. Andere gemeenten in Twente zijn er niet blij om dat daardoor het fusieproces stagneert....

De Twentse gemeente Den Ham is helemaal klaar voor de fusie met Vriezenveen. Er is een gemeentehuis uitgezocht, en de nieuwe gemeentesecretaris staat al te trappelen. Afgelopen dinsdag ging de gemeenteraad alvast akkoord met de aanschaf van een nieuw computersysteem, groot genoeg voor de dubbelgemeente. Alle klokken stonden op samengaan per 1 januari 2000.

Maar die datum zal zeker niet worden gehaald nu de Eerste Kamer heeft besloten minister Peper van Binnenlandse Zaken nog wat verder door te zagen over Twentestad. Die vertraging komt op zijn zachtst gezegd ongelegen, zegt burgemeester W. Meulman mistroostig.

In Ootmarsum, dat met Denekamp en Weerselo een nieuwe gemeente moet vormen, staat het er niet anders voor, zegt burgemeester P. van de Baar. 'Wij hebben een stuurgroep gevormd, er is een sociaal plan opgesteld voor overtollige medewerkers. We barsten van de tijdelijke krachten.

'Ootmarsum heeft een nieuwe gemeentewerf nodig. Wacht daar maar mee tot na de herindeling, zei de provincie.' Dat kan nu wel weer even duren. Als het al doorgaat, want ook dat is onzekerder geworden.

In totaal zijn er 22 gemeenten betrokken bij de herindeling in Twente. Daarvan blijven er na de voorgestelde samenvoegingen twaalf over. Dat leidt vrijwel overal tot protesten. Elke gemeente wil het liefst zelfstandig blijven. Maar de discussie in Den Haag concentreert zich op één heikel voorstel: de megafusie van Enschede, Hengelo en Borne tot Twentestad.

Twentestad, dat een nipte meerderheid haalde in de Tweede Kamer, ligt de Eerste Kamer te zwaar op de maag. D66 is tegen, de VVD twijfelt hevig, alleen de PvdA steunt de 'Dubbelstad plus'.

De strijd om Twentestad wordt uitgevochten over de hoofden van de andere Twentse gemeenten, zegt T. Schouten, burgemeester van Goor. Goor moet samen met Markelo, Diepenheim, Abt en Stad Delden de gemeente 'Hof van Twente' gaan vormen. In het zicht van deze fusie werd Schouten in 1996 benoemd tot waarnemer. 'Maar dat is zo lang geleden, dat niemand het meer weet.'

Schouten denkt niet dat de fusies tussen Twentse plattelandsgemeenten Den Haag erg interesseren. Er zijn her en der wel wat kritische opmerkingen geplaatst, maar het lijdt weinig twijfel dat de herindeling zonder Twentestad vrij soepel door beide kamers zou zijn gerold.

Veel van de huidige ellende had dan ook kunnen worden voorkomen als Twentestad uit het gemeentelijk herindelingsplan was gelicht en apart was ingediend, zoals meermalen is bepleit. Dat zou alsnog kunnen, maar minister Peper maakt geen aanstalten daartoe. Hij vindt daarbij de provincie Overijssel achter zich.

'Twentestad is het hart van het voorstel. Dat moet je er niet uithalen', zegt provinciewoordvoerder T. Schuiling. Burgemeester Van de Baar van Ootmarsum is het met hem eens. 'Het is een dominospel. Gaat één steen om, dan valt de rest ook.'

Dat is overdreven, vindt burgemeester Meulman van Den Ham. 'Het is duidelijk dat Twentestad vooral in het voorstel blijft om politieke druk uit te oefenen op de senaat.' Een nee tegen Twentestad betekent dat de gemeentelijke herindeling in heel Twente op de lange baan wordt geschoven.

Chantage is een groot woord, zegt burgemeester Schouten van Goor. Maar duidelijk is wel dat Twentestad een verhaal apart is. 'Enschede, Hengelo en Borne zijn stuk voor stuk groot genoeg om op eigen kracht door te gaan. Dat is het probleem niet. Twentestad vergt een fundamentele discussie, het gaat om een geheel nieuwe visie op de regio.'

Schouten heeft er begrip voor dat Peper Twentestad handhaaft in het totale voorstel. 'Maar als het zich laat aanzien dat Twentestad het niet haalt, hoop ik dat hij het terugtrekt en met een apart voorstel komt.' Anders wordt Twente in één klap tien jaar teruggezet.

Eén les heeft de herindeling van Twente al opgeleverd, zeggen alle burgemeesters: Den Haag kan het niet laten zich te bemoeien met herindelingen. Nog maar twee jaar geleden, herinnert burgemeester Van de Baar eraan, werd besloten dat het primaat voortaan bij de provincie zou liggen.

'Als de provincie heeft besloten tot herindeling, moeten de gemeenten beginnen met de voorbereidingen. Maar het lijkt me beter te wachten tot Den Haag definitief heeft besloten. Dan weet je het echt zeker.'

Meer over