Hanneke Ippisch-Eikema (1925 - 2012)

Tijdens de bezetting heette ze Ellie en Miep en was ze de koerierster voor het verzet. Hanneke Eikema trouwde na de oorlog en vertrok naar Amerika.

Hanneke Eikema werd geboren als de tweede dochter van Sien Nijk en de vrijzinnige predikant Jan Eikema. Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, was Jan Eikema predikant in het opstandige en licht anarchistische Zaandam. Als gevolg van zijn anti-Duitse preken raakte hij betrokken bij het verzet. Hij werd enige tijd overgeplaatst naar Dordrecht, maar keerde in 1943 terug naar Zaandam, omdat zijn vrouw ernstig ziek was en heimwee had.

Terwijl haar zus naast haar studie, het huishouden en de verzorging van de zieke moeder voor haar rekening nam, sloeg Hanneke de weg naar het verzet in. Ze zag, terwijl ze zich tijdens de avondklok na een uitgelopen illegale les Engels verstopte voor passerende Duitse soldaten, hoe haar klasgenootje Rebecca met haar familie werd afgevoerd.

In tranen kwam ze thuis. Niet lang daarna raakte ze zelf bij het verzet betrokken. Joodse gezinnen en kinderen werden door haar naar Friesland begeleid op weg naar een onderduikadres. Dat deed ze onder de schuilnaam Ellie vaak met de trein en de boot van Enkhuizen naar Stavoren.

In de pastorie waar ze met haar ouders en zuster woonde, verbleven geregeld onderduikers. Vader en dochter wisten niet van elkaar wat ze in het verzet deden. Toen Hanneke op zolder schietles kreeg en een aantal keren door het dak misschoot, kreeg ze commentaar van haar vader en zuster. De schietlessen werden tijdelijk elders gevolgd en vervolgens spoedig beëindigd. Haar kracht lag nu eenmaal in het helpen van mensen en het organiseren.

In 1944 meldde ze zich aan bij het echte verzet. Maar die wilden eerst zeker weten of ze haar konden vertrouwen. Toen ze daarvan overtuigd waren, werd ze onder de nieuwe schuilnaam Miep de koerierster en persoonlijke assistent van Walraven van Hall, de topman van het Nationaal Steunfonds.

Die organisatie financierde de acties van het verzet in bezet Nederland. Hanneke bezorgde op de fiets grote sommen geld voor het NSF. Een aantal keren had ze een pakket met honderdduizenden guldens aan bankbiljetten bij zich. Ook koos zij veilige plaatsen uit, waar de top van het verzet kon vergaderen.

Op 27 januari 1945 werd de hele groep opgerold tijdens een vergadering aan de Leidsegracht in Amsterdam. Hanneke werd overgebracht naar de gevangenis aan de Amstelveenseweg, waar ze zwaar werd verhoord door de nazi Ruhl. Walraven van Hall zou later worden gefusilleerd. Hanneke kwam een paar dagen voor de bevrijding weer vrij.

Ze doorliep tijdens de oorlog de academie voor lichamelijke opvoeding in Amsterdam. Na de oorlog kreeg ze eerst een aanstelling als bewaakster van een interneringskamp voor landverraders. Later werd ze 'opbeur-zuster' bij koningin Wilhelmina op paleis 't Loo, maar die baan beviel haar niet zo.

Ze besloot Nederland te verlaten om als huishoudelijke hulp te gaan werken bij een adellijke familie in Zweden. Een van de telgen, baron Fiddi Rappe werd verliefd op de frêle Nederlandse. Ze trouwden, maar om aan het benauwde adellijke milieu te ontsnappen, emigreerde het stel naar Californië.

In Amerika ging Rappe als biochemicus werken op de universiteit van Berkeley. Ze kregen drie dochters en een zoon. Omdat de rust en vooral de natuur bleven trekken, verhuisde het gezin naar Montana.

Later zou ze van haar Zweedse man scheiden en hertrouwen met een Amerikaan, Les Ippisch.

In Montana begon ze in een oud schooltje een Bed & Breakfast en schreef ze tussen de bedrijven door haar memoires onder de titel Sky, vernoemd naar de Big Sky die kenmerkend is voor Montana.

Hanneke hield nog steeds veel lezingen over haar oorlogservaringen. Ze wees daarin haar publiek op het gevaar van het opkomende rechts-extremisme. 'Een enkele keer hoor ik in mijn droom nog wel eens Schnell, Aussteigen!, of zie ik een flits in beeld', zei ze tien jaar geleden in een interview met het dagblad Trouw.

Op maandag 16 april overleed Hanneke op 87-jarige leeftijd aan de gevolgen van de ziekte van Alzheimer.

undefined

Meer over