Hang naar luxe zal uitstoot van kooldioxide verder doen stijgen

We gaan zeven jaar terug. Onder leiding van minister Alders van Milieubeheer presenteert het kabinet Lubbers-Kok in juni 1990 het Nationaal Milieubeleidsplan-Plus, een aanvulling op het eerste NMP uit 1989....

PIET VAN SEETERS

Van onze milieuredactie

AMSTERDAM

Zeven jaar later publiceert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de vierde Nationale Milieuverkenning. De belangrijkste boodschap is dat door de aanhoudende economische groei de belangrijkste milieudoelstellingen over 25 jaar niet gehaald worden.

De 'trendbreuk in ons gedrag' die Alders in 1990 binnen enkele jaren hoopte te bereiken, moet in 1997 nog steeds zichtbaar worden, zo mag uit de RIVM-verkenningen geconcludeerd worden. Het milieubeleid heeft sinds 1990 op sommige terreinen gewerkt. Verzuring en luchtvervuiling zijn teruggedrongen, evenals de hoeveelheid afval en de vervuiling van het oppervlaktewater.

Maar de doelstellingen worden niet gehaald op enkele vitale punten: de uitstoot van het belangrijkste broeikasgas kooldioxide (CO2), de uitstoot van stikstofoxiden en het verminderen van de vervuiling door de landbouw. Voor een deel komt dit omdat bij het milieubeleid niet hoog genoeg is ingezet. Een andere oorzaak is het afzwakken van het oorspronkelijke beleid onder maatschappelijke druk, zoals bij het mestbeleid.

Maar de belangrijkste reden is dat de economische groei de opbrengsten van het milieubeleid overvleugelt. Het duidelijkst blijkt dit bij de uitstoot van stikstofoxiden, die vooral van het verkeer afkomstig zijn. De verbeteringen die het milieubeleid hier geboekt heeft (onder andere door de katalysator) worden teniet gedaan door de groei van het autoverkeer en van het transport.

De invloed van de economische groei blijkt ook de uitstoot van CO2, die volgens het RIVM in 2000 13 procent hoger uitkomt dan in 1990, terwijl het beleid gericht was op een vermindering van 3 procent. Na 2000 zouden de emissies van kooldioxiden zich moeten stabiliseren, maar daar is geen kijk op, concludeert het RIVM. Door de economische groei neemt het energieverbruik zo sterk toe dat de uitstoot van kooldioxide (dat vooral vrijkomt bij het verbranden van fossiele brandstoffen) in 2020 30 tot 40 procent hoger zal zijn dan in 2000.

Het kost kapitalen om deze overschrijding te beperken. Als Nederland zijn energieprijs op het Duitse niveau brengt, is de uitstoot in 2020 nog steeds 25 tot 30 procent hoger. De overschrijding kan tot 10 tot 20 procent beperkt worden, wanneer de energietarieven voor klein- én grootverbruikers met de helft stijgen, op Europees niveau de auto's aan veel zuiniger voorschriften moeten voldoen en er in Nederland bovendien een fikse kapitaalvernietiging plaatsvindt doordat alle kolencentrales overschakelen op aardgas.

Bij zijn verkenning van de economische en ecologische toekomst heeft het RIVM gebruik gemaakt van nieuwe lange-termijnverkenningen die het Centraal Planbureau binnenkort zal presenteren. Daarin is een economische trendbreuk of een 'trendbreuk in ons gedrag' in het geheel niet in zicht.

De productie van kooldioxide neemt in de komende 25 jaar toe met 50 tot 125 procent en de consumptie per hoofd van de bevolking met 45 tot 100 procent. Dat laatste komt niet omdat we veel meer gaan eten, maar door luxe: meer electrische apparaten, veel meer vliegen en meer autorijden in duurdere en zwaardere auto's.

Piet van Seeters

Meer over