Column

Had V&D moeten worden bezet?

Een vrouw staat voor de gesloten V&D in de Kalverstraat, Amsterdam. Beeld anp
Een vrouw staat voor de gesloten V&D in de Kalverstraat, Amsterdam.Beeld anp

Een handvol beleggers (John de Mol c.s.) heeft gedaan gekregen dat verzekeraar Delta Lloyd zijn emissie van nieuwe aandelen beperkt zodat hun belang niet te veel verwatert.

De macht van de factor kapitaal staat in schril contrast met die van de factor arbeid. Werknemers leggen zich dezer dagen gelaten neer bij de reeks van faillissementen in de detailhandel. Er zijn tranen maar geen woede-uitbarstingen bij de ondergang van Vroom & Dreesmann of sluitingen bij ketens als Scapino, Perry Sport of Mansfield.

Een enkeling moppert wat na over de Amerikaanse private-equitybedrijven die vooral V&D zouden hebben leeggezogen, maar niemand durft de barricades op te gaan, de klandizie te mobiliseren, laat staan een winkelpand te bezetten. De bestuurders van de vakbonden FNV en CNV maken overuren bij het overleggen met de directie, het informeren van het personeel en het te woord staan van de media, maar actie, ho maar. Ze roepen de mensen niet op naar de Dam te gaan - of het Rokin, waar de Amsterdamse V&D zat. Ze voelen waarschijnlijk op hun klompen aan dat het personeel daar weinig voor voelt. Dat meldt zich gelaten bij het UWV voor een uitkering, het uitzendbureau voor ander werk en mogelijk een psycholoog voor een anti-depressivum.

In de jaren zeventig waren bedrijfsbezettingen een uitlaatklep. Het aantal steeg van één in 1969 tot 12 in 1973 en 46 in 1976, meestal georganiseerd met steun van een vakbond, zoals de industriebond NVV van de radicale voorzitter Arie Groenevelt.

Een van de bekendste was de bezetting van de kunstvezelfabriek van ENKA-Glanzstoff in Breda in 1972. Nadat moederbedrijf AKZO de vestiging met 1.700 werknemers wilde sluiten, besloten de werknemers, voor het merendeel vrouwen, met steun van de bond het bedrijf te bezetten. Vijf dagen lang sliep het personeel in de kantine en hield het bedrijf draaiende. AKZO ging overstag en trok het plan in. De fabriek ging toch dicht, maar pas tien jaar later.

In 1997 en 2012 werd met een reünie respectievelijk het 25-jarig en 40-jarig jubileum van de bezetting gevierd als bijna nostalgische herinnering. Hoogleraar bedrijfssociologie H. van Zutphen, die zelf bij AKZO had gewerkt, zei bij die eerste herdenking: 'De bezetting van toen heeft de onmacht van de werknemers aan het licht gebracht. De rol van de werknemer in het bedrijfsproces is ondergeschikt. Hij heeft geen invloed op de richting en omvang van investeringen noch op de technologie.'

Werknemers zouden meer van zich moeten afbijten, maar zijn flegmatieker geworden. Als één V&D-filiaal was bezet als symbolische daad, zouden klanten zijn toegestroomd. Hoewel de vastgoedbazen not amused zouden zijn geweest en retailgoeroes zouden hebben gesproken van een achterhoedegevecht, was dan misschien de ontbrekende 25 miljoen voor de doorstart gevonden.

Over 25 en 40 jaar zullen de beleggers hun opstand bij Delta Lloyd vieren.

Meer over