Had Jaap Blokker zijn winkelketen wel gered?

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Dat winkelketen Blokker het veel beter zou zijn vergaan als good old Jaap Blokker nog aan het roer had gestaan is even onbewijsbaar als dat Ajax de triple zou hebben behaald met Louis van Gaal.

Net zo goed kan worden gesteld dat de huidige problemen van Blokker zijn te wijten aan de megalomanie van dezelfde Jaap Blokker. Hij overleed in 2011. In de 35 jaar daarvoor dat hij het concern leidde, kocht hij de ene na de andere winkelketen op: Bart Smit (1985), Leen Bakker, Casa en Hoyng (1989), Intertoys en Marskramer (1993) en Maxu Toys (1997). Op een gegeven moment werkten er 22 duizend mensen, twee keer zo veel als bij V&D - een keten waar Blokker altijd een vinger aan de pols hield.

Jaap Blokker was wars van vernieuwingen, zoals hij wars was van bonussen, de vakbonden en steun aan Griekenland. Zijn tirades tegen 'drugsverslaafden, internationale zwervers en ander gespuis dat steelt om in de dagelijkse levensbehoeften te voorzien' en 'de complete asiel- en illegalenindustrie' maakten hem bekender dan zijn geniale zakelijke invallen.

De keten bleef onder zijn leiding de 20ste-eeuwse versie van de 19de-eeuwse Winkel van Sinkel en zou dat ook tot ver in de 21ste eeuw blijven: een assortiment van wc-borstels, plantengieters, waterkokers en theezeefjes. Die spullen zouden echt niet online gaan, zo wist hij, want die zouden klanten 'willen blijven voelen en besnuffelen'. Het probleem was echter dat zowel de jonge als de vergrijzende consumenten een steeds kleiner deel van zijn inkomen aan Blokkers assortiment van huishoudelijke gebruiksartikelen bleek te besteden. Daarnaast stootte Albert Heijn de keten brood uit de mond door via acties pannen en bestek aan te bieden.

Ook daalde de klandizie van Blokker - net als van V&D en de Hema - door de krimp van het middensegment. Wie groei nastreefde, moest zich richten op de hoogste inkomens (Bijenkorf) of de allerlaagste (Action of Lidl). Het ging met Blokker al mis toen Jaap Blokker zelf nog aan het roer stond. De omzet kon nog op peil worden gehouden door meer winkels te openen, maar in de winst kwam de klad.

Zijn opvolgers moesten na 2011 op de rijdende trein springen. Er kwamen andere, hippere producten zoals Marokkaanse tajines en textiel ging fashion heten. In navolging van de 'drie dwaze dagen' van De Bijenkorf kwamen er 'acht dolle dagen'.

De winkels werden vertimmerd en Sarah Jessica Parker werd ingehuurd om dat de natie te laten weten. Maar in 2015 leed Blokker een recordverlies. Elk jaar moest de familie geld bijleggen. 'Groei, het parool sinds 1898', zoals Jaap Blokker predikte, is niet meer het doel. Het is saneren geworden, onrendabele delen verkopen en voorkomen nog meer geld te verbranden.

Of Jaap Blokker dat had voorkomen als hij was bleven leven, weet niemand. Hij zal stiekem blij zijn dat hij die vraag niet heeft hoeven beantwoorden.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over