Haagse strategen smullen van Labour

Ze hebben gesmuld van de professionele campagne en de strakke organisatie die Labour woensdag een historische zege bezorgde. Er valt veel van te leren, zeggen Nederlandse politici en aankomend en oud-campagneleiders....

Van onze verslaggeefster

DEN HAAG

De meeste campagnekenners hebben de zegetocht van Tony Blair via de kranten en het televisiescherm gevolgd. Maar een paar jonge honden van het PvdA-campagneteam zaten er met hun neus bovenop. M. van Hulten (28), die twee weken waarnemer was voor de PvdA, doet verslag van de lessen die de veldslag tussen Labour en Conservatieven leert.

De war room, van waaruit Blairs voltallige campagneteam opereerde, sprong misschien het meest in het oog. Van hieruit werd de 'operatie: sla de Tory-aanval af' met militaire precisie geleid, aldus Van Hulten.

Labour zocht vooral antwoorden op de aanvalsplannen van de Tories. En omdat de hele advertentiecampagne van de Conservatieven was uitgelekt naar het kamp van Blair, was dat aanvankelijk eenvoudig. 'Maar die informatiestroom hield middenin de verkiezingscampagne op. De advertentie waarin Blair op de knie zat bij Kohl was een verrassing. Er is lang gediscussieerd over een passende reactie. Zwijgen, werd het uiteindelijk, het was eigenlijk te kinderachtig.'

De eenheid en de duidelijke taakverdeling in het campagneteam spreken Van Hulten wel aan. Alleen is in de Nederlandse coalitiepolitiek de campagne geen veldslag, maar meer een 'uitgerekt debat'.

Toen D66-leider Van Mierlo in de verkiezingscampagne 1994 zijn strategiedocument in de trein liet slingeren, was er dus geen man overboord.

Belangrijker vindt Van Hulten daarom de les dat Labour de strijd om Downingstreet 10 won met het klassieke wapen van canvassen, de kiezer huis aan huis opzoeken. 'De afgelopen jaren zijn televisie en de kranten steeds belangrijker geworden in de campagnes. Labour heeft die trend doorbroken.'

Volgens Van Hulten is Labour al drie jaar geleden, toen Blair partijleider werd, een gerichte strategie gaan voeren om de mensen te bereiken die niét Labour stemden. Ook de PvdA zal zich moeten afvragen welke groepen kiezers ze nu niet bereikt en hoe die te winnen zijn, meent hij.

Oud-campagneleider Monasch van de PvdA beaamt dat. 'Het gaat niet zozeer om al die moderne frutsels en fratsen als het inrichten van een war room. De PvdA moet zien in te breken bij de middenklasse, de mensen in de groeigemeenten, in Spijkenisse en Nieuwegein en Zoetermeer.'

VVD-campagneleider Van Baalen vindt 'het kijken naar Engeland' interessant. Maar hij denkt dat het daar om de persoon van Blair draaide, terwijl hij in 1998 vooral wil overbrengen wat de VVD inhoudelijk wil bereiken. Oud-lijsttrekker Nijpels noemt dat echter wishful thinking. 'In de campagne gaat het om de uitstraling van personen.'

De Britse verkiezingen hebben volgens Nijpels wel aangetoond dat de politiek het zich niet kan veroorloven het onderwijs of de volksgezondheid te laten verloederen. Dat heeft volgens hem geleid tot een 'nee' tegen Major, en niet zozeer een 'ja' tegen Blair.

Ook CDA-kamerlid Hillen denkt dat de Britse kiezer voornamelijk voor Blair koos omdat alle glans van Majors ploeg af was. 'Labour had dit met iedere lijsttrekker kunnen winnen', denkt Hillen.

Oud-D66-campagneleider Van der Meulen gelooft dat politieke partijen het maken of verbruien vóór de campagne en dat daar geen reclametechnieken of uitgekiende programma's aan helpen. De VVD zette Gordon in, maar dat leverde volgens hem geen zetel extra op. 'De VVD heeft het goed gedaan in 1994, omdat Bolkestein zeer strategisch opereerde en doordat de partij met mensen als Dijkstal, Jorritsma en Terpstra het ernstige van de politiek een beetje weghaalde.'

Voor oud-campagneleider van de VVD Waterlander was het prettig die populaire politici in huis te hebben. Anders dan Blair, die volgens Waterlander een campagne voerde met als hoofddoel het voorkomen van fouten, kon hij af en toe een gok nemen. 'Neem het duet van Jorritsma met Gordon. Dat doe je op je gevoel. Maar je moet geen rare dingen doen. Je zet Bolkestein niet in Wie van de drie.'

Meer over