'Haagse kaasstolp moet internet omarmen'

De natiestaat wordt steeds kleiner, politiek Den Haag telt steeds minder mee, maar de overheid gedraagt zich daar niet naar. Politici en ambtenaren blijven puur op de Haagse kaasstolp gericht en ze zien digitalisering als 'ontwrichtend'. De overheid zou internet juist moeten omarmen om aansluiting te houden bij een snel veranderende samenleving.

Saskia Stuiveling, de president van de Algemene Rekenkamer.Beeld Jiri Buller

Dat zegt president van de Algemene Rekenkamer, Saskia J. Stuiveling, vandaag in een interview met de Volkskrant. Stuiveling moet de controleur van de rijksfinanciën dit jaar verlaten omdat ze 70 is geworden. Ze was sinds 1984 lid van het college van de Rekenkamer en sinds 1999 president.

Lees hier het interview van de Volkskrant met de president van de Algemene Rekenkamer, Saskia Stuiveling.

Internet

Wat Stuiveling betreft voldoet de 'klassieke gestapelde structuur' van gemeente, provincie en Rijk niet meer. 'De grootste veranderingen hebben zich juist buiten Den Haag voltrokken.' Ook Europa biedt geen soelaas in haar ogen. 'Dat is de wet van behoud van ellende, maar dan op een hoger niveau.'

Internet is volgens Stuiveling de belangrijkste verandering van buiten en een die de overheid niet op waarde schat. 'De gevestigde orde vindt de digitale innovatie een bedreiging en noemt het ontwrichtende vernieuwing in plaats van nieuwe ronde, nieuwe kansen. Internet kwam niet uit de koker van enige overheid. Inmiddels heeft het een volume dat groot genoeg is om tegen het bestaan van de oude structuren aan te schuren.'

Slim datagebruik

De scheidend Rekenkamerpresident wijst op de eindeloze hoeveelheid data die overheden, belangengroepen en andere betrokkenen al verzamelen, elk met hun eigen oogmerk. Het vrijgeven van zo veel mogelijk van die data, en het slimme gebruik ervan, zet overheden onder druk om beter te presteren.

Stuiveling ziet haar gelijk bevestigd in de moeizame wijze waarop dit jaar de uitvoering verloopt van de decentralisatie in de zorg en de onderkant van de arbeidsmarkt. 'Je zou denken dat de betrokken ministeries de uitvoeringskwaliteit heel goed volgen, maar dat doen ze niet. Wij hebben vooraf aangeboden een digitale kaart met signalen van ellende te maken, maar dat wilden ze niet.'

Groninger Bodembeweging

Die kaart had, naar voorbeeld van een Amerikaanse site die op postcodeniveau laat zien hoe en waar overheidssubsidies terechtkomen, moeten tonen hoe de decentralisatie verliep. 'Met data die overheden en anderen allang verzamelen. Zo kun je alle gemeenten vergelijken en op basis van dat materiaal een landelijk beeld samenstellen.'

Voor een noodzakelijke blik in de toekomst moet de overheid volgens Stuiveling kijken naar de site van de Groninger Bodembeweging. 'Je ziet een combinatie van harde data - op een kaart kun je alle aardbevingen uit het verleden zien - foto's van scheuren, kaarten van de NAM, van de seismologische dienst en eigen bevindingen via de sociale media. Ze houden bij wie er langs komt, wat de taxatie van de schade is. Je volgt dus het hele proces terwijl het bezig is, als een Rekenkamerrapport dat zichzelf schrijft.'

Meer over