Haags jurist in conflict met bevlogen crimefighters

Profiel

Principiële opstelling van super-PG De Wijkerslooth de Weerdesteijn wekt weerzin bij zijn ondergeschikten

De opperbaas van het Openbaar Ministerie ondervindt van twee kanten kritiek. In de zaak van de marinier in Irak is er de publieke opinie, en binnen het OM zijn er officieren van justitie ontevreden.

D

e afgelopen week kwam hij van twee kanten onder vuur te liggen: 'super-PG' jonkheer Joan Lodewijk de Wijker slooth de Weerdesteijn, voorzitter van het bestuur van het Openbaar Ministerie, het college van procureurs-generaal. Het zit de zoon van een ingenieur van Rijkswaterstaat, sinds 1999 in functie bij het OM, even niet mee.

Er onstond publieke verontwaardiging over de als overdreven bestempelde arrestatie en beschuldiging van de Nederlandse marinier in Irak, die wordt verdacht van dood door schuld, doodslag of moord. In de eigen organisatie ontstond ophef over zijn opstelling in het onderzoek naar de mogelijke plannen tot moord op de Amsterdamse officier van justitie Koos Plooy.

De Wijkerslooth is een zoon van een principieel man. Zijn vader weigerde tijdens de Duitse bezetting een niet-joodverklaring te ondertekenen en verliet de rijksdienst. Het gezin kon de oorlogsjaren overleven op eigen middelen. Na 1945 zuiverde vader het ministerie van Rijkswaterstaat.

Zijn zoon studeerde rechten in Leiden en werd lid van het studentencorps, waar hij, lid van de PvdA sinds zijn eenentwintigste jaar, bekend stond als links.

De familie De Wijkerslooth heeft sterke banden met het openbaar bestuur. Tweelingbroer Roelof werd voorzitter van de Katholieke Universiteit Nijmegen. Zus Madeleen was CDA-Kamerlid en lid van de Raad van State. Joan trad toe tot het advocatenkantoor Pels Rijcken en Droogleever Fortuijn, dat de Nederlandse staat als belangrijkste klant heeft. Hij bleef er twintig jaar, waarvan de laatste twaalf als landsadvocaat.

Die titel had hem eervol naar het einde van zijn loopbaan kunnen dragen, maar De Wijker slooth koos voor actie. De rokende puinhopen van het tijdperk IRT/Sorgdrager/Docters van Leeuwen werden zijn nieuwe werkterrein. De minister van Justitie kreeg meer gezag over de eigenheimers in de aanklaging en De Wijkerslooth mocht de teugels aantrekken.

Crimefighters hadden afgedaan, vertelde De Wijkerslooth. Gepassioneerde vechters die in de rechtszaal de grenzen van de wet verkenden, hadden zijn hart niet. Eminente juristen, zoals hijzelf, hadden de toekomst. De contacten met de pers werden stevig ingedamd. Hij zei zelfs dat grote aanhoudingen pas na tien dagen publiek zouden worden, als de rechter heeft bepaald of de verdachte mag worden vastgehouden.

Critici in de zaak van de marinier moet dat als muziek in de oren klinken. Zij verwijten het OM dat het veel te hard van stapel is gelopen met de publieke beschuldiging jegens de militair die een plunderaar doodschoot.

Binnen het OM zelf woedt rond de voorzitter een venijnige veldslag. Er is een juridisch dispuut - wil justitie een deal sluiten met een crimineel om voortgang te boeken in het onderzoek naar de plannen voor een aanslag op de Amsterdamse officier Plooy? De Wijkerslooth zegt nee.

In dezelfde zaak wordt door een aantal van zijn ondergeschikten de vraag op tafel gelegd of de voorzitter zich wel genoeg betrokken voelt bij zijn crimefighters. Dat zijn de mensen die in de verhoorkamers de hitte van de misdaad aan de lijve ondervinden. De Haagse bestuurder De Wijker slooth hoeft dat niet, zo wordt gezegd. In een vergadering met de hoofdofficieren bij de rechtbanken en hoven zou De Wijker slooth zich wat al te relativerend hebben uitgelaten over bedreigingen tegenover zijn aanklagers.

In hun ogen zou De Wijker slooth bereid moeten zijn voor zijn mensen - en en passant in twee geruchtmakende liquidatiezaken - procesrisico te lopen. Daar heeft de procureur zich niet altijd benauwd voor getoond: in de Rotterdamse terrorismezaken dacht hij mee bij het formuleren van een experimentele aanklacht, die overigens later sneuvelde onder de rechtershamer.

De problemen zijn nog lang niet voorbij. In het geval van de zaak van de schietende marinier is er nog de mogelijkheid van een verrassende ontknoping. De critici kennen de stukken niet. En, zoals De Wijkerslooth zelf eens zei, om aan te geven wat hij had geleerd van het advocatenvak: 'Houd je mond tot je het dossier kent van haver tot gort.'

Marc van den Eerenbeemt

Pagina 7: Commentaar

Meer over