Gubener oudjes kegelen, zingen en reizen om de stad levend te houden

De gemeente heeft er maar een schema voor gemaakt. Een Gubener krijgt op z'n 75ste verjaardag een felicitatiekaart, dan een paar jaar niets, op de 80ste, 85ste en 90ste verjaardag komt mevrouw Brandt langs met een cadeautje (van 25 mark)....

In de tussenliggende jaren gebeurt er niets. Tenzij de oudere in die periode vijftig, zestig of zeventig jaar is getrouwd. Ook dan komt mevrouw Brandt met een cadeautje, ter waarde van maximaal honderd mark. De meesten kiezen dan voor een koffiezetapparaat, een broodrooster of een horloge. Voor de 95-jarigen is nog niets bedacht.

Mevrouw Brandt, de ambtenaar voor ouderenzaken, heeft het druk. In Guben wonen 5336 mensen van zestig jaar en ouder, bijna 20 procent van de gehele populatie, en het aantal is stijgende. Dat is veel, vindt ook mevrouw Brandt. Per maand legt ze zeker dertig bezoeken af.

Guben wordt ouder en gaat dood, zeggen de bejaarden. Ze zien hun eigen stad tussen hun vingers wegglippen, de jongeren zoeken elders werk, het leven sijpelt weg, en het doet pijn.

Bij de Volkssolidariteit, een ouderenorganisatie, is er leven als nergens anders (in Guben). De reiscommissie heeft spreekuur, en nagenoeg alle ouderen 'hebben nog iets in te halen'. Mochten ze vroeger nergens heen, nu kunnen ze overal naartoe. Gepensioneerden en gehandicapten konden destijds wel naar het buitenland, maar alleen naar familie en dan ook nog op uitnodiging.

Drie jaar geleden ging Vera Sprengberg (73) voor het eerst op reis, naar Oostenrijk ('alles was nieuw') - nu is het een belangrijke bezigheid. Vandaag is er een 'verrassingstocht', een koffie-tour, en Sprengberg ziet ernaar uit. Ella Machulla (76) was tot drie jaar geleden nooit verder gekomen dan Berlijn. De reis naar Oostenrijk was prachtig. Veel gezien, heel veel. 'Het hagelde toen enorm hard. Zùlke stenen. Dat hadden de mensen daar zelfs nooit meegemaakt.'

De bus vertrekt na het middageten. Keuze uit varkensragoût met peterselie-aardappeltjes (4,60 mark), kip met rijst (5,10 mark), en een eenpansgerecht met rundvlees (3,15 mark).

Volkssolidariteit (1850 leden) wil alles goedkoop houden. Het kegelen, elke dinsdagochtend van negen tot tien in een oude bijzaal van de Chemie-sporthal, kost één mark. 'Niet om te presteren, maar om mee te doen', waarschuwt Heinrich Pietsch (74). Zijn hoop is dat de ouderen bij elkaar blijven en Guben bij elkaar hóuden.

Hij is tenor in het Ouderenkoor van de Volkssolidariteit. Elke maandag oefenen ze twee uur - Pietsch houdt vooral van zeemansliederen. Ook in de bijeenkomsten van de ambachtslieden - hij was vroeger kleermaker - stopt Pietsch veel tijd. En hij doet mee aan de paddestoelen-wandeltochten in het Spreewald, maar dat is helaas niet vaker dan eens per jaar.

Erhardt Geller (71) is een van de betere kegelaars. Trots op dat ene uurtje per week, trots op Volkssolidariteit - hij is de plaatsvervangende voorzitter van de afdeling Guben. 'Volkssolidariteit heeft de Wende overleefd, omdat we te veel leden hadden. In Brandenburg alleen al zijn er tachtigduizend. Dat moest gewoon blijven bestaan' zegt hij. 'De ouderen hebben dit nodig. De meesten hebben het moeilijk genoeg. Vooral de alleenstaanden, die maar een enkel, klein pensioen hebben. De getrouwde stellen redden zich wel.'

De voormalig bedrijfseconoom van de Chemiefabriek, thans tenor, maakt zich ernstige zorgen om zijn stad. 'Het gaat niet goed. De ouderen weten niet wat er van hun kinderen en kleinkinderen wordt. Die verlaten de stad, want hier hebben ze geen perspectief. De families vallen uiteen. Mijn zoon zit in Oostenrijk, daar is hij vertegenwoordiger.'

Burgemeester Hain begint eindelijk de ouderen te respecteren, meent Geller. Hij zit namens Volkssolidariteit in de Ouderenraad, een adviescollege van de gemeente, waarin ook de gehandicapten en het Rode Kruis zijn vertegenwoordigd. De bedoeling is dat alle problemen daarin worden besproken, maar dat lukt niet altijd. Het gaat wel beter. 'We hebben het nu over de Ouderenweek, eind september. Dan gaan we veel organiseren: een kegeldag, dansavonden, diavoorstellingen en voordrachten, dat soort dingen.'

Er is maar weinig waar Volkssolidariteit zich niet mee bezighoudt of bemoeit. Engelse les ('om morgen niet van gisteren te zijn'), de bezorgdienst Eten op Wielen, of een vakantie naar Malta (gemiddeld honderd mark per dag). Vera Sprengberg en Ella Machula willen wel vaker op reis, maar dat is niet op te brengen. De bus naar het clubgebouw kost al 3,20 mark.

Vera Sprengberg krijgt over twee jaar een kaartje van de gemeente, en Ella Machula moet nog vier jaar wachten. Dan komt mevrouw Brandt met een cadeautje.

Eric van den Berg

Meer over