'Guantánamo Express' zit Europa dwars

Washington moet openheid van zaken geven over het transport van terreurverdachten door de CIA. De inlichtingendienst weigert elk commentaar op de geheimzinnige vluchten....

Van onze buitenlandredactie

Een groeiend aantal Europese landen wil opheldering van de VerenigdeStaten over mysterieuze tussenlandingen op hun grondgebied van vliegtuigendie mogelijk door de CIA worden gebruikt voor het transport vanterreurverdachten. Berichten over landingen van toestellen van deAmerikaanse inlichtingendienst komen uit alle delen van Europa; van Spanjetot IJsland, van Polen tot Ierland.

De betrokken landen vragen zich af of ze ongevraagd hebben meegewerktaan de 'Guantánamo Express' - toestellen die gedetineerden naar demarinebasis Guantánamo Bay op Cuba brengen en naar gevangenissen eldersin de wereld.

Het gaat meestal om kleine, particuliere toestellen die voorkomen opeen lijst van vliegtuigen die volgens Amerikaanse media door de CIAgecharterd worden. Voor toestellen die op missie zijn voor de CIA of deAmerikaanse regering, moet toestemming worden gevraagd om te landen.Volgens de Europese regels moeten dergelijke vluchten worden gemeld. 'Alsdeze beschuldigingen blijken te kloppen, gaat het erom of die toestellenzijn geland met of zonder toestemming van de autoriteiten', zeisecretaris-generaal Terry Davis van de Raad van Europa.

De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch zegt te beschikken overvluchtplannen van de CIA waaruit blijkt dat gevangenen vanuit Afghanistanzijn overgebracht naar Oost-Europese landen. De Washington Post melddeeerder dat de CIA vermoedelijke leden van Al Qa'ida vasthoudt op voormaligeSovjet-bases in Oost-Europa. Polen en Roemenië hebben ten stelligste hetbestaan van dergelijke bases ontkend. De CIA weigert commentaar.

Deze week kondigden de NAVO-leden Noorwegen en Denemarken en hetneutrale Zweden aan nader onderzoek te doen naar CIA-vluchten. Met nameNoorwegen en Zweden voelen er niets voor indirect medewerking te verlenenaan een behandeling van gevangenen die volgens het Rode Kruis in strijd ismet de Geneefse Conventies.

De autoriteiten in Denemarken bevestigden de tussenlanding van veertienCIA-toestellen sinds 2001, de Noorse luchtvaartdienst telde driesoortgelijke vluchten, de Zweedse premier Persson zei dat zeker ééntoestel drie keer was geland.

De Noorse minister van Buitenlandse Zaken ontbood Amerikaanse diplomatenafgelopen woensdag om uitleg te krijgen over een toestel dat in juli twaalfuur op de internationale luchthaven van Oslo stond. De Amerikanen ontkendendat het vliegtuig bezig was met een missie voor hun regering.

De IJslandse regering deed bij de Amerikaanse autoriteiten navraag overberichten dat een CIA-toestel zeker 67keer was geland op het eiland, eentraditionele tankstop op vluchten tussen Europa en de VS. Het verzoek omopheldering bleef tot nu toe onbeantwoord. De Spaanse socialistischeregering beloofde vorige week 'maximale duidelijkheid' over zeker tienvermoedelijke CIA-vluchten via Mallorca in 2004. Van Amerikaansefunctionarissen kreeg zij te horen dat zij geen informatie hadden overCIA-toestellen met terreurverdachten die tussenlandingen maakten op Spaansgrondgebied.

Meer over