NIEUWSwapenembargo turkije

Groundhog Day in Den Haag: Kamer bepleit opnieuw een wapenembargo tegen Turkije

De Tweede Kamer wil een EU-wapenembargo tegen Navo-bondgenoot Turkije. Partijen roepen daartoe op, met uitzondering van Denk, naar aanleiding van Turkije’s militaire avonturen over de grens. Joël Voordewind (ChristenUnie) wil daartoe – samen met D66 en CDA – een motie indienen.

Joël Voordewind (Christenunie). Beeld ANP - Bart Maat
Joël Voordewind (Christenunie).Beeld ANP - Bart Maat

Tot zover het nieuws van 11 november 2020. Maar het is ook het nieuws van 10 oktober 2019. Het lijkt een beetje op een politieke variant van Groundhog Day – de komedie waarin een Amerikaanse weerman telkens wakker wordt op dezelfde dag. Het is het bittere lot van een parlement dat mondiale aspiraties heeft, maar dat slechts beschikt over nationale macht. Tussen deze twee niveaus bevindt zich de Europese Unie, die met wat geluk en de juiste stand van de sterren soms wél een verschil kan maken.

Vandaar dat buitenlanddebatten in de Tweede Kamer steeds vaker uitmonden in opdrachten aan de bewindspersoon om ‘in Brussel’ ergens voor te gaan pleiten. Deze debatten gaan dus, inclusief alle moties, mee in de tas van de minister.

Het voordeel is dat het traject van deze Haagse besluiten zich steeds beter laat inschatten. Neem het wapenembargo tegen Turkije. Vorig jaar was het de Turkse inval in Syrië en aanval op de Koerden die ontzetting veroorzaakte in Nederland (behalve bij Denk). Dit jaar is het de oorlog in Nagorno-Karabach, waarin Turkije een belangrijke politieke en militaire rol speelde.

Geen nieuwe vergunningen

De oproepen van de Kamer, uitgezonderd Denk, hadden vorig jaar effect: het kabinet scherpte het Nederlandse wapenexportbeleid naar Turkije aan. Alle nieuwe vergunningaanvragen voor de wapenexport naar Turkije werden aangehouden.

Ook in de EU zette Nederland zich hiervoor in. De Europese Raad veroordeelde de militaire actie in Noordoost-Syrië en de lidstaten besloten tot een strikte interpretatie van criterium 4 van het gemeenschappelijk standpunt inzake wapenexportbeleid. Dat criterium zegt dat de lidstaten ‘vastbesloten’ zijn ‘de uitvoer te voorkomen van militaire goederen en technologie die voor binnenlandse onderdrukking of internationale agressie kunnen worden gebruikt’ of kunnen ‘bijdragen aan regionale instabiliteit’.

Veel lidstaten besloten een jaar geleden wapenleveranties aan Turkije stop te zetten of te beperken. Maar ze gingen niet zover een formeel EU-wapenembargo af te kondigen – wat Turkije zou doen belanden in het rijtje landen als Rusland en Venezuela.

Relatie verslechterd

Intussen is de relatie tussen vooral Griekenland, Cyprus en Frankrijk enerzijds en Turkije anderzijds verder verslechterd vanwege Turkse energie-aspiraties (gastransport) in de Middellandse Zee en bijna-militaire confrontaties. Maar de verslechterde verhouding betekent niet dat een formeel wapenembargo nu wél haalbaar is. Volgens Griekse media blokkeerden Duitsland, Spanje, Italië, Malta en Hongarije een recent Grieks voorstel voor een wapenembargo. En als de spanningen in Griekse wateren daarvoor nog geen aanleiding waren, is de Turkse rol in Nagorno-Karabach dat dan wel?

Tot vorig najaar ging bijna eenderde van de Duitse wapenexport naar Turkije. Actuele cijfers zijn er niet, maar Berlijn zegt dat die ‘erg laag’ zijn en dat er ‘een restrictief en verantwoord wapenexportbeleid’ is. Of Nederland de EU-wapenexport naar nul kan terugbrengen, valt dus te bezien – zeker is wel dat minister Blok weer met een volle tas opdrachten richting Brussel zal afreizen.

Meer over