Grote ondernemers met investeringen in het Zuiden voelen niets voor afscheidingsplannen van Liga; 'Het Noorden kan niet langer de locomotief van Italië zijn'

Autonomie, federalisme, onafhankelijkheid, afscheiding, het zal Gianni Prandelli een zorg zijn. 'Het enige wat me interesseert', zegt deze kleine zelfstandige, 'is minder belasting....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

MANTUA

De radicalen van de Liga beweren dat hun kiezers ('26 procent, maar het zouden er nu al veel meer zijn geweest') allemaal voorstanders zijn van afscheiding van Padania, het door Bossi uitgevonden Po-land. Peilingen spreken die stelligheid tegen. Vraag het op straat, en je krijgt alles te horen, van 'federalisme, afscheiding gaat me te ver' tot 'afscheiding, federalisme is me te slap'.

Uit vrijwel alle antwoorden spreekt een verrassend groepsegoïsme. Neem de dorpen in de Camonica-vallei bij Brescia. Bijna iedereen heeft hier Liga gestemd. In een café gaat het gesprek over politiek. Afscheiding, dàt is het, dan zijn ze van die infame elektriciteitsrekeningen af. Hoezo? 'Onze stroom komt van een waterkrachtcentrale in de buurt. Waarom zouden we moeten betalen voor de stroom van ons water en onze bergen?'

De Liga is vooral sterk in oerkatholieke gebieden. In deze oude bolwerken van de christen-democratie heeft de kerkelijke prediking over nationale solidariteit kennelijk gefaald. Aan de oproep van de paus en bisschoppen om de nationale eenheid te bewaren, heeft Bossi geen boodschap. 'Ze zijn zeker bang voor de acht promille', smaalde hij. Dat slaat op de vrijwillige bijdrage van de belastingbetalers waarmee de kerk wordt gefinancierd.

'Ik geef die acht promille niet meer', zegt Davide Boni, 'want de kerk moet buiten de politiek blijven.' Als voorzitter van het bestuur van de provincie Mantua heeft hij ook andere fiscale problemen: 'Van de belastingen die we afdragen aan Rome zien we steeds minder terug. Daardoor kan ik voor de Mantovanen geen scholen meer bouwen, tenzij ik de belastingdruk nog verder verhoog.'

Boni: 'Ik heb het geld nodig voor de basisbehoeften van de mensen. Het Noorden kan niet langer de locomotief van Italië zijn. Het is geen etnische kwestie, maar een economische. We voeren geen oorlog tegen de mensen van het Zuiden, maar tegen hun politici. Die hebben ruim honderd miljard gulden in het Zuiden gepompt. En wat is er met dat geld gebeurd?'

Mantua ziet maar 10 procent van de aan Rome afgedragen belastingen terug. Dat moet volgens de provincievoorzitter 60 procent worden, net als in Catalonië. Maar het gaat niet alleen om belastingen, het gaat ook om Europa. Alleen al de provincie Vicenza exporteert evenveel als heel Griekenland. Vicenza en de aangrenzende provincie Treviso zijn als exporteurs even sterk als de reus Argentinië.

Die export gaat grotendeels naar Europa. De fabrikanten moeten er niet aan denken dat ze straks buiten Europa zullen blijven. Boni weet de oplossing: 'Het Noorden kan nu al Europa in, het Zuiden moet eerst groeien.'

Maar hoe moet dat? Boni: 'Ik heb helaas trouw gezworen aan de republiek, maar binnen de eenheidsstaat zie ik weinig ruimte. Federalisme? In 1990 toen ik bij de Liga kwam, was dat nog een vies woord. De Liga lanceert nu een sterkere boodschap. Ze moet altijd vooruit lopen, anders is het voor de anderen te gemakkelijk om niets te doen.'

Het parool is dus afscheiding. 'Zoiets traumatisch kan alleen worden vermeden als er een heel sterke vorm van federalisme komt, maar daar zie ik geen enkel spoor van. Maar wat gebeurt er als het Zuiden geen geld meer krijgt? Dan breekt daar een afscheidingsbeweging uit. In Rome zien ze niet in dat het gevaar niet alleen komt uit het Noorden, maar ook uit het Zuiden.'

Volgens Boni dreigt het midden- en kleinbedrijf te bezwijken onder de belastingdruk. Alessandro Marelli, een kleine ondernemer in Busto Arsizio bij Milaan, beaamt dat volmondig: 'Alleen al aan directe belastingen moet ik 52 procent betalen. En geld lenen is ontzettend duur, met als excuus de subsidiëring van het Zuiden. Maar de citroen van het Noorden kan niet langer meer worden uitgeknepen.'

Marelli sympathiseert met de Liga, 'de enige beweging die een oplossing heeft aangedragen.' Welke oplossing? Hij ziet het liefst het federalisme 'naar Zwitsers model, met onderlinge concurrentie'. Dat zou recht doen aan de 'verschillende Italië's', en het komt overeen met het EU-streven naar 'homogene economische zones'. De eenheidsstaat? 'Geboren uit een dwangsituatie.'

En afscheiding? Marelli: 'Alleen in het uiterste geval, als alle andere middelen hebben gefaald.' Hij geeft toe dat over het federalisme nu veel wordt gepraat, 'maar we moeten zien wat het parlement daarover in de komende maanden zal beslissen. Veel tijd is er niet meer.'

Renata Salvarani van de krant La Voce di Mantova kent het Noorden en de Liga van haver tot gort. De grote ondernemers met investeringen in het Zuiden, zegt ze, moeten niets hebben van afscheiding. De middelgrote en kleine ondernemers willen een sterk federalisme, en sommigen van hen afscheiding als het niet anders kan.

Over Bossi: 'Een politiek dier. Hij eist waarschijnlijk meer dan hij kan krijgen, maar dat is tactiek. De radicaalste figuren in de Liga zijn al op een zijspoor gezet. De redelijkste figuren willen het federalisme.'

Meer over