nieuws

Grote Navalny-protesten blijven uit, Poetin waarschuwt tegen ‘buitenlandse provocateurs’

President Poetin heeft woensdag dreigende taal gesproken, terwijl het Russische leger zich verzamelt aan de Oekraïense grens. Wie zich tegen Moskou keert, kan rekenen op een ‘onevenredig, snel en zwaar Russisch antwoord’. Ondertussen gingen woensdag tienduizenden Russen de straat op uit protest tegen de behandeling van oppositieleider Navalny.

Inwoners van de Russische stad Sint-Petersburg spreken hun steun uit voor de gevangen oppositieleider Aleksej Navalny.  Beeld REUTERS
Inwoners van de Russische stad Sint-Petersburg spreken hun steun uit voor de gevangen oppositieleider Aleksej Navalny.Beeld REUTERS

Poetin hield de Russen woensdag in zijn jaarrede voor dat hun land bedreigd wordt door buitenlandse mogendheden ‘die zonder reden Rusland blijven provoceren’. Tegen ‘buitenlandse provocateurs’ zei hij dat zij hun acties ‘zullen betreuren zoals ze iets lang niet hebben betreurd.’

De wereld keek in spanning mee naar de jaarrede. Poetins belangrijkste uitdager, Aleksej Navalny, ligt in kritieke toestand in een strafkolonie en het Russische leger heeft volgens de Europese Unie honderdduizend soldaten samengebracht aan de Oekraïense grens.

Concrete plannen met die troepenopbouw kondigde Poetin niet aan. Ook zette hij geen nieuwe stappen richting een eerder aangekondigde uniestaat met Belarus, die gevreesd wordt in het Westen en door de Belarussische bevolking.

Uniestaat

Wel nam Poetin het op voor de Belarussische dictator Aleksandr Loekasjenko. Hij noemde de vreedzame protesten in Belarus ‘onacceptabel’ en ‘een poging tot een staatsgreep’. De Belarussische oppositie is bang dat Poetin in de komende dagen alsnog een uniestaat aankondigt. Daarbij zou Belarus in feite een provincie van Rusland worden. Poetin en Loekasjenko spreken elkaar donderdag in Moskou.

Tijdens Poetins toespraak kwam er in het oosten van Rusland een protest op gang dat opgevolgd werd door optochten in het hele land. Tienduizenden deelnemers hoopten daarmee Poetin onder druk te zetten om een arts toe te laten tot Aleksej Navalny. De oppositieleider is ruim drie weken in hongerstaking in de strafkolonie waarin hij is opgesloten, omdat hij van de gevangenisdienst geen toestemming krijgt een arts te zien die hij vertrouwt.

‘Ik ben gekomen om te laten zien dat we met veel zijn’, zei de 23-jarige demonstrant Michaïl woensdagavond bij de toegangslaan naar het Kremlin. De laan stond aan weerszijden vol met Russen die met de lichtjes van hun telefoons zwaaiden.

Maar de oppositie kreeg niet de aantallen op de been waar ze vooraf op hoopte. Op de site free.navalny.com hadden bijna een half miljoen Russen zich aangemeld voor het protest, maar woensdagavond werd het aantal deelnemers op enkele tienduizenden geschat.

Hardhandige arrestaties

Poetins veiligheidsdiensten voerde enkele honderden soms hardhandige arrestaties uit, maar nam aan het begin van de avond een passievere houding dan bij vorige protesten voor Navalny’s vrijheid. Toen werden meer dan tienduizend mensen opgepakt en kwamen er meldingen van marteling uit gevangenissen.

‘Ik heb dit keer niemand met mijn eigen ogen in elkaar geslagen zien worden’, zei Margarita, een student die niet met haar achternaam in de krant wil omdat ze vreest haar plek aan een prestigieuze universiteit te verliezen. ‘De sfeer is positiever.’

Uit Sint-Petersburg kwamen halverwege de avond wel berichten van politiegeweld, waaronder het gebruik van tasers tegen vreedzame demonstranten. Ook arresteerden de veiligheidsdiensten tientallen medewerkers van Navalny’s organisatie, onder wie Ljoebov Sobol, een van de kopstukken van de oppositie. Ook pakten ze Navalny’s woordvoerder Kira Jarmysj op tijdens het enige uur per dag dat ze naar buiten mag. Jarmysj was al huisarrest opgelegd in afwachting van een strafzaak. De belangrijkste andere bondgenoten van Navalny werken vanuit het buitenland om niet in de gevangenis te belanden.

Spoetnik-V

Poetin repte met geen woord over de protesten en over Navalny, die hij nooit bij naam noemt. In plaats daarvan kondigde hij extraatjes aan voor de bevolking, zoals een hogere zwangerschapstoeslag, 16 duizend nieuwe schoolbussen en een eenmalige gift van 10 duizend roebel (108 euro) aan ouders met schoolgaande kinderen.

‘Hij deelde zoete snoepjes uit’, aldus demonstrant Ivan in Moskou. ‘Ondertussen laat hij zijn belangrijkste uitdager creperen in een strafkolonie.’

Ook riep Poetin de Russen op om zich te laten vaccineren tegen covid-19 om ‘in de herfst’ collectieve immuniteit te bereiken. Rusland zegt met Spoetnik-V een effectief vaccin in handen te hebben, maar slechts 7 procent van de Russen heeft zich laten vaccineren. Vaccins zijn slecht beschikbaar buiten de grote steden en volgens opiniepeilingen wil de meerderheid van de Russen zich niet laten inenten tegen het coronavirus.

De regering heeft vorig jaar de meeste coronarestricties afgeschaft om ruimte te maken voor een stemming over grondwetsaanpassingen, waardoor Poetin tot 2036 aan de macht kan blijven. Rusland telt sinds het begin van de pandemie een oversterfte van bijna een half miljoen en is daarmee een van de zwaarst getroffen landen ter wereld.

Meer over