Grote meerderheid Duits parlement voor homohuwelijk; Merkel stemt tegen

In Duitsland mogen geliefden van hetzelfde geslacht binnenkort trouwen. Met grote meerderheid stemde het parlement vrijdagmorgen voor de legalisatie van het homohuwelijk. Het historische besluit maakt een einde aan een 25 jaar durend debat over het onderwerp dat binnen de partij van Angela Merkel, de CDU/CSU, bijzonder gevoelig ligt. Merkel zelf stemde tegen.

Sterre Lindhout
Mensen in Berlijn vieren dat het Duitse parlement de weg heeft vrijgemaakt voor het homohuwelijk. Beeld getty
Mensen in Berlijn vieren dat het Duitse parlement de weg heeft vrijgemaakt voor het homohuwelijk.Beeld getty

Om 9 uur vrijdagochtend verdrong nagenoeg het voltallige parlement zich rond de urnen met een blauw, rood of wit stemkaartje in de hand. Het blauwe, de stem voor, werd 393 keer gebruikt, het rode tegenkaartje 226 keer. Vier parlementsleden onthielden zich van stemming.

De uitslag, een kwartier later, leidde tot een nationale ontlading. Voor het Rijksdaggebouw kusten homoseksuele stellen onder hun regenboogparaplu's - dat het in de Duitse hoofdstad al bijna een etmaal onafgebroken stortregent deerde hen niet.

Volker Beck (Grünen), een bekend voorvechter van homorechten, herinnerde geëmotioneerd aan de eerste regel van het Duitse volkslied: 'Einigkeit und Recht und Freiheit', eenheid en recht en vrijheid. Dat geldt, volgens Beck, nu eindelijk voor álle Duitsers.

Ook op sociale media overheerste euforie. Eindelijk, zo hoorde Duitsland weer bij de progressieve Europese voorhoede waar veel Duitsers hun land zo graag zien. Op Italië na hebben alle West-Europese landen het homohuwelijk de afgelopen decennia ingevoerd.

Homorechten-activist Volker Beck (midden) van Bündnis 90/Die Grünen viert dat het Duitse Parlement vanmorgen instemde met het homohuwelijk. Beeld ap
Homorechten-activist Volker Beck (midden) van Bündnis 90/Die Grünen viert dat het Duitse Parlement vanmorgen instemde met het homohuwelijk.Beeld ap

In strijd met grondwet

'Door de vreugde om het 'huwelijk voor iedereen' vermengt zich melancholie, omdat er zo veel tijd en kracht nodig was om dit te bevechten', schreef filosofe Carolin Emcke op Twitter.

Angela Merkel stemde tegen. De vrouw die in het buitenland als leider van het 'Vrije Westen' wordt beschouwd heeft dus een probleem met een huwelijk tussen twee mannen of vrouwen. Dat zal velen verbazen en verontrusten.

Merkel lichtte haar keuze vrijdagmorgen kort toe. Ze stemde niet tegen omdat ze hun liefde ongelijkwaardig vindt, legde de kanselier uit. Maar omdat het huwelijk zoals het in de grondwet omschreven staat naar haar idee iets is dat zich alleen tussen man en vrouw kan voltrekken.

Het Duitse parlement tijdens de stemming over het homohuwelijk. Beeld ap
Het Duitse parlement tijdens de stemming over het homohuwelijk.Beeld ap

Op die redenering is veel aan te merken, want de Duitse grondwet is over het huwelijk bijzonder vaag. Alleen uit jurisprudentie blijkt dat het huwelijk tot noch toe uitsluitend 'als verbond met een partner van het andere geslacht' wordt erkend.

Maandag stapte Merkel tijdens een verkiezingsavond van het vrouwenblad Brigitte af van haar categorische nee tegen het homohuwelijk, waarmee ze de weg vrijmaakte voor een stemming in het parlement. Omdat het een 'gewetensbesluit' was, hief ze de fractiediscipline in de CDU/CSU op.

Merkel handelde niet uit overtuiging, maar als reactie op de pogingen van haar sociaal-democratische concurrent Martin Schulz met het homohuwelijk campagne tegen de CDU te voeren. Dat Merkel zo berekenend omgaat met een thema dat voor velen zo beladen is, werd in brede kring opgevat als hypocriet en respectloos.

Duitse minister doet partner huwelijksaanzoek

Kort na het besluit van de Duitse Bondsdag het huwelijk open te stellen voor mensen van hetzelfde geslacht heeft minister van Milieu Barbara Hendricks (SPD) haar partner publiekelijk een huwelijksaanzoek gedaan. Hendricks was eind 2013 in een interview terloops uit de kast gekomen en zei dat ze oudejaarsavond zou vieren met haar levenspartner. Begin 2016 had ze gezegd dat ze haar vrouwelijke partner, die ook in het bezit is van de Franse nationaliteit, al twintig jaar kent. De vrouw is lerares en negen jaar jonger dan zij. Haar besluit uit de kast te komen nam ze met de hoop dat dit zal helpen lesbische vrouwen zelfbewuster te maken. Hendricks liet weten op 22 oktober, als ze zeven jaar een relatie hebben, met haar partner te willen trouwen.

Cameron

Columnist Stefan Niggemeier van Der Spiegel verwees naar de in zijn ogen charmantere oplossing van de voormalige Britse premier Cameron. Ook hij is een conservatief, maar wilde de tijdgeest niet ontkennen en voerde daarom campagne voor het homohuwelijk.

Duitsland ontkende de tijdgeest de afgelopen jaren in zekere zin wel. Onder de bevolking is al jaren een grote meerderheid voor het homohuwelijk, volgens de laatste peiling zelfs 83 procent - van het CDU-electoraat 64 procent.

Overigens stemden zeventig politici van de CDU voor het homohuwelijk, een op de vier. Dat was meer dan Stefan Kaufmann verwachtte. Kaufmann was in 2009 de eerste openlijk homoseksuele CDU-politicus in de Bondsdag.

Ook Ulli Köppe was blij. De 28-jarige Berlijner was degene die maandag bij de avond van Brigitte de vraag stelde wanneer hij nou eindelijk zijn vriend mocht trouwen. 'Ik had niet voorzien dat mijn vraag zulke grote gevolgen zou hebben.' Dat Merkel haar veranderde standpunt eerder die dag al in kleine partijkring had besproken kon hij niet weten, en de rest van Duitsland evenmin.

Stekelig debat

Bij het debat in de Bondsdag, dat vanwege de volle agenda op de vroege vrijdagochtend werd gevoerd, ging het er nog even stekelig aan toe.

Voorstanders herinnerden de tegenstanders eraan dat voor heteroseksuelen niets verloren gaat: 'Er is genoeg huwelijk voor iedereen', zei Katrin Göring-Eckardt, voorzitter van de Grünen. 'We nemen niemand iets af', zei Thomas Oppermann, fractievoorzitter van de SPD.

Veel tegenstanders beriepen zich op het christendom, zoals Gerda Hasselfeldt, grande dame van de Beierse CSU. Haar standpunt: 'Iets wat ongelijk is, is nou eenmaal ongelijk.' Maar iedereen heeft recht op zijn eigen standpunt, vond ook Hasselfeldt.

Met het huwelijk krijgen homoseksuele en lesbische echtelieden ook de dezelfde adoptierechten als heteroseksuelen. Getrouwde stellen mogen nu dus samen een kind adopteren. Tot nu toe mochten homo's en lesbiennes alleen het kind van hun partner adopteren.

Angela Merkel stemde tegen de legalisering van het homohuwelijk. Beeld epa
Angela Merkel stemde tegen de legalisering van het homohuwelijk.Beeld epa

Hiervan is ook Angela Merkel een voorstander, benadrukte ze vrijdagochtend na het debat. Want de liefde tussen partners van hetzelfde geslacht acht ze wel gelijkwaardig aan het huwelijk. En weer probeerde de kanselier die in september voor vier jaar herkozen hoopt te worden haar standpunt voor een zo breed mogelijk publiek acceptabel te maken.

Meer lezen?

Slimme verkiezingsstunt Merkel
Angela Merkel zegt niet langer onvoorwaardelijk 'nee' tegen het homohuwelijk. Al jaren verhindert de CDU dat bij wet wordt vastgelegd dat mensen van gelijk geslacht in Duitsland kunnen trouwen. Nu wil Merkel het parlement erover laten stemmen, zonder fractiediscipline. Dat maakt de invoering van het homohuwelijk in Duitsland op korte termijn zeer waarschijnlijk.

Meer over