Grote klasse!

Grote klasse, dat was wat VVD-voorzitter Ginjaar over Joris Voorhoeve zei toen hij opstapte, en exact dezelfde formulering gebruikte Jozias van Aartsen nu voor Annette Nijs....

Ronald Plasterk

Erg in zijn hemd staat het arme D66. De trouwe schoothond heeft de baas kwispelend een poot gegeven, en krijgt als dank een schop. De kenniseconomie was voor D66 een reden om dit kabinet te steunen, maar men accepteerde dat de portefeuille werd verknipt tussen twee personen die niet door deur konden: de minister deed het wetenschappelijk onderzoek, de staatssecretaris het wetenschappelijk onderwijs. Elk kind kon deze week zien dat het landsbelang niet gediend was met het voortzettenvan deze samenwerking, maar in de Tweede Kamer stemde Boris Dittrich dinsdag braaf met zijn coalitie-baasjes mee. Een dag later trekken diezelfde baasjes de stekker eruit. Ik wed dat Boris Dittrich en Thom de Graaf het niet eerder hoorden dan de rest van het land.

Het commentaar achteraf van Dittrich: 'Kennelijk heeft de VVD na een topberaad dit besluit genomen, een besluit dat D66 op zichzelf begrijpelijk vindt'. Let op de woordkeus: nu heet het opeens topberaad, in plaats van achterkamertjespolitiek. En dat D66 het opstappen begrijpelijk vindt, had Dittrich beter een dag eerder in de Kamer kunnen zeggen.

De opstelling van Van Aartsen was ongekend arrogant: zolang i¿k vind dat Nijs moet blijven, blijft ze, en als i¿k vind dat ze moet opstappen dan stapt ze op, ongeacht wat de ambtenaren van OC & W net te horen hebben gekregen, ongeacht wat de Tweede Kamer vindt, ongeacht wat de premier of de verantwoordelijke minister vinden. Van Aartsen had geen enkele neiging om verantwoording te nemen voor zijn eigen rol in deze hele zaak.

Op de vraag of dit geen dolkstoot in de rug was, weigerde hij te antwoorden. Hij had een vaag verhaal over hoe dingen soms lopen, maar het is evident dat Nijs niet uit zichzelf is opgestapt. Als Van Aartsen een kerel was geweest had hij zijn verlies genomen: ook als hij zich achteraf realiseerde dat hij misschien gelukkiger was geweest als ze direct was opgestapt, hij had moeten bedenken dat na het debat dat moment voorbij was. Als je eerst hemel en aarde beweegt om je zin te krijgen, kun je niet zo'n draai maken.

Minister Van der Hoeven is niets te verwijten. Het enige dat je zou kunnen betreuren is dat ze bij de formatie van Balkenende II niet haar poot heeft stijf gehouden toen Zalm opnieuw Nijs aan haar wilde toevoegen. Van der Hoeven was te meegaand. Misschien ook had ze achteraf in het weekend beter haar poot stijf kunnen houden. Na dit interview had ze alle recht om te zeggen: zij eruit of ik eruit! Maar ze werd onder druk gezet om door te gaan, en dat doe je dan, en als dank voor de meegaandheid mocht ze nu eerst zeggen dat ze graag drie jaar verder wilde, en vervolgens toezien hoe de VVD Nijs wegstuurde. Van der Hoeven is door de VVD als quantitigeable behandeld.

Tenslotte: we zijn al zo gewend dat de baas geen orde kan houden dat je het haast zou vergeten: ook de premier heeft weer gefaald als leidinggevende. Als een staatssecretaris zo spreekt over haar minister, en bij navraag blijkt dat het om een geautoriseerd interview gaat, en dat alles er precies staat zoals het is gezegd, dan snap je als baas toch dat het zo niet langer kan?

Balkenende was verlamd omdat hij zich niet nog een keer een crisis kon veroorloven. Hij vreesde dat de VVD zich pal achter Nijs zou opstellen, en liet de zaak lopen. Hij had zijn trouwe partijgenote moeten steunen en Nijs moeten ontslaan.

Nu gaat het kabinet een vervanger zoeken. De rest van de wereld innoveert verder. En de premier die het weinig actieve innovatieplatform voorzit gaat Europa leiden. De kenniseconomie kan wachten.

Van Aartsen heeft inmiddels een nog grotere mond dan voorheen. In een radio-interview donderdagmorgen verzuchtte Jozias van Aartsen dat hij ('maar dat werd in Den Haag kennelijk niet zo belangrijk gevonden!') erg hechtte aan goede procedures en goed met mensen omgaan. Van Aartsens onvermogen om zich te verplaatsen in de mensen waar hij zaken mee doet, grenst aan autisme. Daardoor rolt de VVD van de ene ruzie in de andere.

Wie verlost ons land van Van Aartsen?

Dat zou grote klasse zijn!

Meer over