Grootvader van de 'trash' intrigeert

Der Grossvater des Trash, zo wordt hij in Duitsland wel genoemd. De kunstenaar Jan Henderikse maakte in de jaren zestig naam als een van de leden van de Nul-beweging....

Bij een supermarkt in de buurt van zijn huis in New York koopt hij voor een habbekrats afgedankte reclameposters voor mixed vegetables of smoked ham portions. Hij signeert ze, doet er een mooi lijstje omheen en verkoopt ze voor honderden dollars per stuk.

Natuurlijk krijgt hij er kritiek op, zegt hij, maar alleen van de mensen die zijn werk niet kopen. 'Wie mijn werk kent, weet dat ik nooit iets maak', zegt hij.

Toch is Jan Henderikse een gevierd kunstenaar met ateliers in New York, Berlijn en Antwerpen. Hij verkoopt veel aan musea en particulieren is vooral in Duitsland bijzonder populair. Zondag wordt hij geportretteerd in Het Uur van de Wolf, de uitstekende kunstserie van de NPS die helaas altijd tegelijk met Studio Sport wordt uitgezonden.

Henderikse maakt kunst van alledaagse gebruiksvoorwerpen, zoals bierkratten, centen, tuinkabouters of plastic jezussen. Zoals veel kunstenaars in dit genre balanceert hij voortdurend op de rand van het niets. In 1980 maakte hij een kunstwerk door foto's te nemen van zijstraten van Broadway, de langste straat van New York. 'Waarom is dat kunst? Omdat ik het zeg, als gediplomeerd en ervaren kunstenaar', zegt hij.

Maar net als je denkt dat hij gewoon de nieuwe kleren van de keizer verkoopt, verbaast hij met simpele, mooie beelden. Een zwevende kraan waar water uitkomt. Een schitterende stellage in een Duitse kerk, gemaakt van meer dan tweeduizend plastic nachtlampen van Jezus.

De film heeft komische momenten, bijvoorbeeld als Henderikse bij een stomverbaasde Aziatische buurtwinkelier duizend plastic jezuslampen bestelt. als hij ruzie krijgt met een tentoonstellingsmaker, stuurt hij geen lichtgevend tapijt van 12 bij 7 meter, maar een postzegel van prinses Diana in een lijstje. Een journalist noemt het werk briljant, een hoogtepunt van de expositie.

Toch valt het maker Sherman de Jesus soms moeilijk de spanning te handhaven, omdat de laconieke Henderikse geen uitleg over zijn kunst wil geven. Het wezenlijke van zijn werk acht hij onbespreekbaar.

Daardoor is de film intrigerend, maar niet bijster diepgravend.

Meer over