Grootscheepse sluiting van gevangenissen

In totaal 27 gevangenissen zullen de komende jaren in Nederland sluiten. Doordat veroordeelde misdadigers hun straf vaker thuis uitzitten met een enkelband om en doordat er meerdere gevangenen op één cel worden gezet, zijn de komende jaren minder cellen nodig. Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid) wil zo 340 miljoen euro besparen.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER MAARTJE BAKKER

DEN HAAG - In het hele land verdwijnen gevangenissen, waaronder de 'Bijlmerbajes' in Amsterdam en de koepelgevangenissen in Arnhem, Breda en Haarlem. In Tilburg blijft de gevangenis alleen bestaan als de Belgen cellen blijven huren. 'Een moeilijke, maar onontkoombare beslissing', zei Teeven vrijdag tijdens een toelichting op zijn plannen.

Op slot gaan vooral de verouderde vestigingen, waarin veel personeel nodig is om de gedetineerden te bewaken. 3.700 Mensen verliezen hun baan. Er komt 300 miljoen beschikbaar om de cipiers en hun collega's naar nieuw werk te begeleiden. Volgens Teeven kunnen ze aan de slag bij de politie - als vervoerder van arrestanten of agent in een gerechtsgebouw.

In het uiterste noorden en zuiden blijven de meeste gevangenissen open. De inrichtingen verschaffen daar veel mensen werk, en het is er moeilijker een andere baan te vinden.

Het Drentse gevangenisdorp Veenhuizen krijgt een nieuw huis van bewaring. Teeven onderzoekt of een private onderneming bouw en exploitatie ervan op zich kan nemen. Ook in Zaanstad verrijst nieuwbouw.

In de nieuwe gebouwen komen vooral meerpersoonscellen. Ook nu al worden gevangenen soms samen opgesloten, tot met wel zes personen. Dat wordt gebruikelijker: voortaan moet meer dan de helft van de gedetineerden een cel delen. 'Ook als ze daar geen zin in hebben', sprak Teeven, volgens wie veel gevangenen het niet erg vinden met een ander op één cel te zitten.

Nog niet zo lang geleden was dat voor Teeven geen overweging geweest: hoe strenger de straf, hoe afschrikwekkender en dus hoe minder criminaliteit, redeneerde hij toen. Elektronische detentie, waarbij veroordeelden een enkelband dragen, was uitgesloten voor het VVD-Kamerlid Fred Teeven.

Maar als bewindspersoon laat Teeven zich leiden door de hem opgedragen bezuinigingen, een miljard in totaal voor het ministerie van Veiligheid en Justitie. De enkelband ziet hij inmiddels als een goed middel om misdadigers te bestraffen. 'Hun vrijheid is veel minder groot dan tijdens het proefverlof nu', verklaarde de staatssecretaris.

Niet alleen gedetineerden die hun straf grotendeels hebben uitgezeten komen in aanmerking voor elektronische detentie. Iedereen met een vrijheidsstraf van minder dan zes maanden kan straks een enkelband krijgen, tenzij de rechter uitdrukkelijk anders bepaalt. Dragers van de enkelband moeten aan het werk. Vrijwillig klussen voor de gemeente bijvoorbeeld, een park onderhouden of een monument als Slot Loevestein restaureren. Alcohol en drugs zijn verboden. Wie onder invloed op zijn werk verschijnt, gaat terug naar de cel. Maar met een biertje op de bank mag, bezoek van vrienden ook en uitgaan is toegestaan, tenzij een gebiedsverbod van kracht is.

De Bond voor Wetsovertreders ziet de enkelband wel zitten. 'Veroordeelden behouden hun sociale contacten, hun huis en huisraad', zegt voorzitter Pieter Vleeming. Nu raakt tweederde van de gevangenen zijn woning kwijt.

De oppositie veroordeelt de plannen scherp. PVV: 'Desastreus, want het kabinet zet voor criminelen de deuren wagenwijd open, terwijl er al veel veroordeelden vrij rondlopen.' SP: 'Dramatisch. Het gevangenispersoneel wordt ontslagen, hun inrichting wordt gesloten en tegelijk komt er een commerciële megabajes.' CDA: 'Draconisch. Een onevenredig deel van de bezuinigingen komt terecht bij de gevangenissen.' En volgens D66 stroken de plannen niet met het beleid rechtbanken en politie op volle toeren te laten draaien om zo veel mogelijk boeven te pakken. 'Dan komen we cellen tekort.'

undefined

Meer over