Groot verlies trekt Fokker naar bankroet

Steeds grotere verliezen duwen Fokker in hoog tempo naar een faillissement. Als de grootaandeelhouders Daimler-Benz Aerospace (Dasa) en de Nederlandse staat in het najaar niet bijspringen, haalt de vliegtuigfabrikant mogelijk het eind van dit jaar niet....

Van onze verslaggevers

AMSTERDAM

Fokker heeft donderdag bekendgemaakt dat het verlies over de eerste helft van dit jaar al groter is dan dat over heel 1994 (449 miljoen gulden). De onderneming lijdt vooral onder de koers van de dollar, die sinds begin dit jaar bijna 20 cent is ingezakt tot 1,55 gulden nu. De lopende saneringen, waarbij 1760 banen verloren gaan, zijn bij de huidige dollarkoers onvoldoende om Fokker volgend jaar weer winstgevend te maken. Begin dit jaar rekende Fokker-topman B. van Schaik nog wel op winst in 1996.

Volgens een persbericht van Fokker is het eigen vermogen inmiddels gedaald tot 'ruim beneden' het geplaatste aandelenkapitaal van 525 miljoen gulden. De intrinsieke waarde van de aandelen is dus minder dan de helft van de nominale waarde, en ook minder dan de beurskoers die donderdag sloot op 9,80 gulden, na een verlies van 1,10 gulden. In die omstandighouden kan een onderneming overgaan tot het afstempelen van de aandelen. Analisten houden er rekening mee dat zoiets gebeurt.

De aandeelhouders wordt in het najaar gevraagd in te stemmen met een herfinanciering, en mogelijk met het afstempelen van hun aandelen. Algemeen wordt verwacht dat de Duitse moeder Dasa het belang in Fokker daarbij zal vergroten. Samen met de staat houdt Dasa via Fokker Holding een belang van 51 procent in de vliegtuigbouwer. In die holding heeft Dasa 78 procent, en de staat 22 procent.

De gang van zaken doet denken aan het lot van die andere parel van de Nederlandse industrie, DAF. Daarvoor werd in het najaar van 1992 een reddingsplan opgesteld, waarbij ook de aandeelhouders van DAF fors moesten inleveren. Dat plan ging niet door. Omdat de banken die het plan moesten financieren, het niet eens konden worden, restte nog maar en oplossing: het faillissement. Binnen enkele weken werd vervolgens een nieuwe onderneming op poten gezet die een groot deel van de activiteiten van DAF voortzette.

De desastreuze resultaten zijn volgens Fokker het gevolg van de crisis in de luchtvaart. Die werkt nog steeds door met minder verkopen tegen beroerde prijzen. Niettemin ziet Fokker enig herstel optreden. Vorig jaar werden slechts 50 vliegtuigen verkocht, terwijl in de eerste zes maanden van dit jaar al 42 contracten werden gesloten. Maar zelfs dat helpt Fokker niet: het overgrote deel van het verlies wordt veroorzaakt door de koersval van de dollar.

De vliegtuigfabrikant heeft, verklaarde topman B. van Schaik onlangs, een dollarkoers nodig van zeker 1,70 gulden om uit de rode cijfers te raken. Omdat Fokker 80 procent van zijn inkomsten in dollars ontvangt, lijdt het bedrijf nu elke dag een verlies van naar schatting 2 miljoen gulden. Van Schaik wil de kosten van Fokker verder reduceren, maar kan niet op tegen de funeste werking van de dollarkoers.

In het verlies over de eerste helft van 1995 is volgens een woordvoerder 'een substantieel deel' van de kosten voor de lopende reorganisatie (350 miljoen) verwerkt. Maar de kosten van de sluiting van de vestiging Ypenburg en het opzetten van Aerostructures (waarin Fokker-bedrijven worden opgenomen die vliegtuigonderdelen maken) moeten nog worden opgenomen in de resultaten over de tweede helft van het jaar.

Voor heel 1995 lijkt Fokkers verlies daardoor nog groter te worden dan de 750 miljoen waarvan tot nu toe sprake was. Omdat het eigen vermogen van de fabrikant per eind vorig jaar nog slechts 712 miljoen gulden bedroeg, heeft Fokker hoe dan ook nieuwe financiering nodig. Daarover vinden gesprekken plaats met de Duitse moeder Dasa en de Nederlandse staat. Met derden wordt volgens de Fokker-woordvoerder niet gesproken.

Minister Wijers van Economische Zaken - dat vorig jaar nog 460 miljoen steun gaf via de 'techno-lease-constructie' - voelt weinig voor directe steun aan Fokker, maar lijkt wel wat te zien in verruiming van de criteria voor exportkredieten. Een woordvoerder van EZ noemde de eerste oriënterende besprekingen tussen Dasa en het ministerie constructief. Mocht Fokker echter in acute geldnood komen, dan zal de overheid niet als eerste bijspringen. 'Dasa is als meerderheidsaandeelhouder toch de eerst verantwoordelijke.'

Nadat Dasa vorig jaar al 600 miljoen in Fokker pompte, lijkt het Duitse bedrijf nu echter ook tegen de eigen grenzen aan te lopen. Het Daimler-concern houdt zelf rekening met een eigen verlies van 3 miljard mark.

De gesprekken met Daimler zijn extra gecompliceerd omdat Fokker zijn vloot van verhuurde vliegtuigen wil onderbrengen bij Debis, de financieringsmaatschappij van Daimler. Debis zou de belangrijkste aandeelhouder moeten worden van Debis Air Finance (dat ironisch genoeg wordt afgekort tot DAF). Fokker rekende er vorig jaar nog op zijn lease-vloot al in de eerste helft van 1995 te kunnen afstoten, maar is het nog altijd niet eens met Daimler. De verhuurde vliegtuigen staan bij Fokker voor ruim een miljard op de balans.

Meer over