Groot offensief VS en Koerden om IS-bolwerken af te snijden

Bij hun eerste grote offensief in maanden hebben zeker 7.500 Iraaks-Koerdische strijders donderdag de aanval geopend op Sinjar, de plaats waaruit Islamitische Staat vorig jaar tienduizenden yezidi's verdreef. Daarmee is de belangrijkste verbindingsweg doorgesneden tussen de twee voornaamste steden in handen van IS - Raqqa in Syrië en Mosul in Irak. Iraaks-Koerdische peshmergastrijders zouden zeker 35 kilometer van snelweg 47 in handen hebben, van Sinjar tot aan de Iraakse grens.

Remco Andersen
Een Amerikaanse luchtaanval op Sinjar. Beeld reuters
Een Amerikaanse luchtaanval op Sinjar.Beeld reuters

De Koerden, geholpen door Amerikaanse bombardementen, zetten de aanval donderdagochtend vroeg op drie fronten in. Zij worden geholpen door milities van de yezidi's, de geloofsgemeenschap die de meerderheid vormt in het gebied rond Sinjar, en door strijders gelieerd aan de Turks-Koerdische PKK-beweging. 'Wij denken dat het een kwestie is van dagen, niet van weken voordat Islamitische Staat verdreven is uit Sinjar', aldus Aziz Ahmad, lid van de Veiligheidsraad van de Iraaks-Koerdische regering.

De val van Sinjar, waar volgens de Koerden nog bijna zevenhonderd IS-terroristen verweer bieden, zou een forse klap zijn voor Islamitische Staat. Het stadje en de reusachtige nabijgelegen bergkam kijken uit over de geasfalteerde snelweg van Mosul via de Syrische grens naar Raqqa, de hoofdstad van Islamitische Staat. Met de inname van Sinjar zouden de Koerden de controle over die weg consolideren en het 'kalifaat' van IS nagenoeg in tweeën snijden.

Daardoor wordt het moeilijker voor de terreurbeweging om versterkingen aan te voeren wanneer Iraakse en Koerdische strijders uiteindelijk de aanval inzetten op Mosul, de grootste Iraakse stad in handen van Islamitische Staat. De strategische waarde van de inname van snelweg 47 wordt echter beperkt doordat IS alternatieve routes door de omringende woestijn kan creëren. Een volledig afgrendelen van Mosul is ook problematisch omdat de honderdduizenden burgers in de stad bij een belegering zonder water en voedsel komen te zitten.

Opschroeven

De aanval op Sinjar is onderdeel van hernieuwde Amerikaanse pogingen om controle over het gevecht tegen IS naar zich toe te trekken, na maanden waarin Rusland en Iran de strijd in Irak en Syrië domineerden. Terwijl Koerdische strijders vechten nabij Sinjar aan de oostkant van het IS-gebied, zijn de eerste Amerikaanse adviseurs onderweg naar het Koerdisch gebied in Syrië om daar de aanval voor te bereiden op Raqqa, aan de westkant van het IS-gebied.

In het zuiden omsingelen Iraakse militairen de stad Ramadi, hoofdstad van de provincie Anbar en sinds mei dit jaar in handen van IS. Ook zij worden geholpen door intensieve bombardementen van de Amerikaanse luchtmacht. De afgelopen weken hebben de Amerikanen ook wapens gedropt voor etnisch-Arabische rebellen in Syrië, in de hoop dat ook zij het gevecht tegen IS zullen opschroeven.

In Irak wordt de strijd echter gehinderd door interne Koerdische rivaliteit. Syrische en Turkse Koerden gelieerd aan de PKK vechten ten westen van Sinjar, los van de Iraakse Koerden die de aanval vanuit het oosten inzetten. Beide groepen hangen verschillende ideologieën aan en beide willen de hoofdrol spelen in de strijd. Naar verluidt liep de aanval op Sinjar vertraging op door deze onenigheid, en speelde de PKK uiteindelijk een ondergeschikte rol.

Dan zijn er nog yezidi-strijders, die zuchten naar wraak op de IS-terroristen die hen vijftien maanden geleden uit hun huizen joegen. Zij operen soms onafhankelijk, soms in samenwerking met de PKK.

Tekst loopt door onder de afbeelding

null Beeld -
Beeld -

Daarmee dreigen nieuwe conflicten over wie het gebied toebehoort als IS er eenmaal is verdreven. De verschillende Koerdische groeperingen zullen hun invloed veilig willen stellen, terwijl het gebied wettelijk valt onder het gezag van de centrale regering in Bagdad - niet van enige Koerdische groepering. Gesteggel over de verdeling kan een behoorlijke hindernis vormen voor toekomstige samenwerking op andere fronten, waaronder Mosul.

De val van Sinjar in augustus vorig jaar was het startschot voor de Amerikaanse militaire interventie tegen IS in Irak, en later ook in Syrië. Nadat Islamitische Staat de stad bliksemsnel innam, begon het een moordcampagne tegen de inwoners, grotendeels onderdeel van de lokale yezidi-religie. Tienduizenden van hen zochten toevlucht op de nabijgelegen bergkam, waar ze leden onder tekorten aan water en voedsel.

De Iraakse-Koerdische peshmerga's ondernamen weinig tegen IS. Nadat de VS de belegeraars van IS begonnen te bombarderen, werden de yezidi's ontzet door aan de PKK gelieerde Koerdische strijders uit Syrië. Vele honderden yezidi's werden gedood of gevangengenomen en als slaaf verhandeld door IS, vrouwen vaak als seksslaaf.

Meer over