Groningen beeft - ook van woede

Met praten bereik je meer dan met protesteren, was in het Noorden het devies. Tot Aldel dicht moest. Nu baant onvrede zich een weg naar buiten. De tijd van respect voor Den Haag is voorbij.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER en ANA VAN ES

DELFZIJL - De fabriek, die staat in Delfzijl voor iets groters. Zeker, de pakweg duizend mensen op het plein tegenover slijterij de Paardestal demonstreren allereerst tegen de sluiting van de fabriek, aluminiumsmelter Aldel, goed voor honderden banen. 'Ik sta hier om mijn vader te steunen, die bij Aldel werkt', zegt Rosita Dijk.

Maar het gaat vooral ook om de problemen daaromheen. 'Ik kom hier ook voor de krimp en al die dingen meer.' In Delfzijl zijn winkels steeds vaker leeg, huizen blijven onbewoond. 'Er moet nu eens iets gebeuren.'

De sluiting van aluminiumfabriek Aldel aan de uiterste rand van Noordoost-Groningen brengt lang weggestopte onvrede over grotere problemen in de provincie naar buiten: inwoners die wegtrekken, aardbevingen veroorzaakt door gaswinning, huizen die onverkoopbaar zijn, een regio die zichzelf in de uitverkoop gezet voelt.

Alles komt samen, zegt Albert Kuiper, bestuurder van FNV Metaal en een van de organisatoren van de demonstratie. 'Aldel moet sluiten omdat er geen goedkope stroom is. Maar de mensen die bij Aldel werkten, hebben last van aardbevingen door gaswinning. Hun huizen staan in dit gebied.'

Voorzichtig dient het volksverzet zich aan. Donderdag demonstreerden honderd mensen bij het provinciehuis in Groningen tegen aardbevingen veroorzaakt door gaswinning. 'We zijn het zat, dat is het gevoel', zei de commissaris van de koning, Max van den Berg (PvdA), binnen in de zaal.

In 2013 - het jaar waarin aardbevingen in Groningen landelijk nieuws werden - leken demonstraties niet aan de orde. Inwoners vreesden in hun soms gammele huizen voor de volgende klap, dienden claims in bij de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), maar gingen nooit massaal de straat op. Met praten bereik je meer dan met protesteren, leek het devies.

Dat dit in 2014 wel gebeurt, is te danken aan burgers die zelf acties organiseren, via internet. De man achter de demonstratie in Groningen is Bram Reinders uit Farmsum, een gehucht met uitzicht op de fabriek van Aldel. Vrijdagavond had zijn zelfgemaakte facebookpagina 'Groningers in Opstand' ruim twintigduizend 'likes'.

Reinders kent mensen die bij Aldel werken en zijn huis heeft schade als gevolg van aardbevingen. 'Met Aldel is de druppel gevallen. Aldel moet sluiten omdat de energie te duur is. Ondertussen hebben we schade als gevolg van gaswinning. Men begint te begrijpen dat Groningen is leeggemolken.'

Het is niet verrassend dat de demonstraties zich juist nu aandienen. Voor Groningen is januari een beslissende maand. Elk moment kan minister Kamp van Economische Zaken (VVD) bekendmaken of hij de gaskraan dichtdraait om het risico op aardbevingen te verkleinen, zoals de inspectiedienst Staatstoezicht op de Mijnen al een jaar adviseert - of dat hij de gaswinning ongewijzigd laat doorgaan, ten faveure van de schatkist.

'De politiek loopt alleen maar achter de centen aan', verzucht Fred Heithuis, één van de nieuwe activisten die Groningen sinds kort kent. In oktober was hij een van de initiatiefnemers van de protestgroep Loeske Groningen. Die ijvert voor betere schade-afhandeling. Zijn huis en werkplaats zijn als gevolg van aardbevingen 'total loss', zegt hij.

Een PvdA-Kamerlid op het podium wordt door het publiek uitgejouwd. Geruststellende woorden uit Den Haag heeft men hier te vaak gehoord. Begin 2013 werd minister Kamp in dit gebied nog aangehoord met groot respect. Maar die tijd is in Groningen voorbij.

'De politiek heeft niet veel aandacht voor Aldel en ook niet voor aardbevingen', zegt Tietsia Mekkering. Haar man werkte bij Aldel. Hun huis heeft bevingsschade. 'Je eigen huis, waar je zo lang zuinig voor hebt geleefd.'

Veel Aldelmedewerkers komen uit dorpen in Oost-Groningen. Beerta, Nieuwolda. In deze regio, tot in de jaren negentig communistisch, is protest vergroeid met de klei. Heel anders is dat voor het Groninger Hogeland, waar de aardbevingen relatief de meeste schade veroorzaken. Daar behoort demonstreren niet tot de volkscultuur.

In Delfzijl maakt Popko Boerema van de SP Appingedam zich alvast op voor de komende gemeenteraadsverkiezingen. Hij zegt: 'De teller van de werkloosheid tikt hier bijna net zo hard als de teller van het gas dat ons ontstolen wordt.'

undefined

Meer over