Grondwet beschermt Clinton tegen kwelgeesten

De hoogleraar staatsrecht Jurgens vergastte ons (de Volkskrant, 22 september) op een geleerd aandoend betoog met de strekking dat president Clinton geheel ten onrechte allerlei vreselijke dingen worden aangedaan....

Over deze strekking wens ik hier niet met de hooggeleerde van mening te verschillen. Wel wil ik er graag op wijzen dat zijn betoog zwaar leunt op twee argumenten die mijns inziens kant noch wal raken.

Ten eerste betoogt Jurgens dat een gezelschap oude mannen, we zullen maar zeggen Clarence Thomas en seniores, de Amerikaanse constitutie op een achternamiddag zomaar even overhoop kunnen halen. En ten tweede stelt hij dat president Clinton tijdens een civiele procedure onder ede vragen heeft moeten beantwoorden die in zo'n situatie ongepast zijn.

Beide argumenten kunnen de toets van kritiek niet doorstaan. Het argument over de rol van het Hooggerechtshof gaat voorbij aan het veelgeprezen systeem van checks and balances dat opzettelijk in de constitutie van de Verenigde Staten is ingeschreven.

Wél rekening houdend met de effecten van dat systeem hebben al vanaf De Tocqueville vele generaties van commentatoren ons uitgelegd dat het Amerikaanse constitutionele systeem juist zo moeilijk te veranderen is en daardoor conserverend werkt.

Jurgens lijkt niet op de hoogte.

Het andere argument negeert het elementaire feit dat het civiele proces waarin zulke onbehoorlijke vragen gesteld werden volgens het Nederlandse recht met grote waarschijnlijkheid een strafzaak - wellicht achter gesloten deuren - geweest zou zijn.

Immers, op de daden die president Clinton worden aangewreven staat in Nederland al sinds mensenheugenis de sanctie van ontslag op staande voet, in veel gevallen gevolgd door een strafrechtelijke procedure. In de denkbeeldige Nederlandse strafzaak zouden omwille van het recht dezelfde vragen zijn gesteld.

Mij komt het voor dat de juridische argumentatie van Jurgens aanzienlijke tekortkomingen vertoont. De opvatting die hij wil beargumenteren is wellicht juist, maar wordt niet onderbouwd.

TILBURGF. Kerstholt

Clintonesk

De president van de VS rookte marihuana zonder te inhaleren. Hij had seks zonder seksuele omgang te hebben. En maandag zagen we hem onder ede liegen zonder meineed te plegen.

Het is verbazingwekkend dat geen van al die Amerikanologen, commentatoren en politiek analisten voorziet hoe Clinton de crisis gaat overleven. Hij doet dat natuurlijk clintonesk: de president treedt af zonder het ambt neer te leggen.

GRONINGEN Boudewijn Otten

Zielige vertoning

Het is betreurenswaardig dat er naast het buitenlandse nieuws over de Clinton-tapes bijna niets anders meer lijkt te gebeuren in de wereld.

Ik lees: 'Europa bekijkt uitzending met verbazing en weerzin' (de Volkskrant, 22 september). Europa misschien wel, maar Nederland zeker niet.

De uitzending van de tapes was op hetzelfde moment op drie Nederlandse kanalen te volgen (zelfs bij de NOS zin ze kijkcijfergeil), terwijl er in de ons omringende landen buiten de normale nieuwsuitzendingen nauwelijks aandacht aan het spektakel besteed werd. Hoe dit kan gebeuren in een land als Nederland, wij staan toch te boek als nuchtere Hollanders, laat zich echter wel verklaren.

Ten eerste heeft het te maken met het feit dat een dergelijk schandaal in Nederland nooit op een dergelijke manier in de openbaarheid zou worden gebracht. Gelukkig is dat in ons politiek systeem niet mogelijk en hopelijk zal de toenemende veramerikanisering van onze samenleving nooit zover worden doorgevoerd.

Ten tweede, en deze verklaring is een gevolg van de eerste, is het een gevolg van een gebrek aan nationale identiteit. Onze rol in de internationale geschiedenis is vrijwel nihil. Nederland is in het algemeen al erg op het buitenland gefocust. Buiten ons nationaal voetbalelftal hebben wij immers weinig om trots op te zijn en internationaal respect mee af te dwingen.

De laatste en ook niet onbelangrijke reden is dat het hier een seksschandaal betreft en het merendeel van de kijkers verwachtte een aantal sappige details te horen te krijgen. Seks is immers tot een van de hoofdactiviteiten verworden waaromheen onze maatschappij nog draait.

De hele situatie rond president Clinton is verworden tot een zielige vertoning en lijkt alleen nog over bijzaken te gaan. Dat de Nederlandse samenleving (inclusief de media) hier op en dergelijke manier op reageert is betreurenswaardig en op z'n minst net zo zielig.

ZWOLLEH.J. Goedkoop

Rol

Slechts op één enkel moment viel Clinton uit zijn rol tijdens het vier uur durende verhoor. Dat was toen hij, duidelijk onverwacht, de vraag kreeg voorgelegd: 'Als Monica Lewinsky zegt dat u een sigaar in haar vagina heeft ingebracht, zou ze dan liegen?'

Vervolgens zien we de president wit wegtrekken, zijn ogen schieten panisch heen en weer. Als hij met pijn en moeite weet uit te brengen: 'Ik blijf bij mijn eerdere verklaring', is zijn stem een octaaf gedaald.

Voor mij werd op dat moment ineens duidelijk, na alle grappen, alle soundbites en de eindeloze commentaren, dat hier niet alleen een politicus maar ook een mens kapot wordt gemaakt. Starr en de andere Republikeinse zeloten zouden zich diep moeten schamen.

AMSTERDAMW. Achterberg

CNN

Uit mededelingen in de pers en op de televisie zou men kunnen opmaken dat alle tv-zenders die de Clinton-affaire uitzonden, dat rechtstreeks deden. Dat was echter niet het geval met CNN.

Toen ik van Nederland 2 naar CNN overschakelde viel het mij, tot mijn verbazing, op dat ik Clinton weer hetzelfde hoorde zeggen en dezelfde bewegingen zag maken als zojuist op Nederland 2. Enige minuten later constateerde ik, bij controle, hetzelfde. Geen directe transmissie dus.

Bovendien had CNN als enige station de service dat brave zielen werden gewaarschuwd voor de mogelijkheid van pikante details.

UTRECHT F. van Boxtel

Multatuli

De ovatie in de VN voor Clinton heeft mij doen schrikken. Weer bleek dat wat het algemeen belang wordt genoemd, gesteld wordt boven het individuele menselijke gedrag, voorwaar een uiting van hoe decadent onze wereld geworden is. We zijn sinds Erasmus toch in de eerste plaats humaan.

Daarom geloof ik dat iemand die in zijn persoonlijk leven niet in staat is zijn neurotische en leugenachtig gedrag ten opzichte van hen die hij zijn geliefden noemt, te beheersen, het recht verliest ook maar een enkele uitspraak te doen over de wereld, laat staan daar invloed op uit te oefenen.

Zo heb ik Multatuli ook altijd goed moeten vinden omdat hij, volgens Brandt Corstius, zo mooi kon schrijven over liefde en politiek ongeacht de funeste invloed die hij als mens had op de vrouwen in zijn omgeving.

Er zijn nu natuurlijk altijd mensen die elkaar graag de hand boven het hoofd houden, als het gaat om 'snoepen uit de suikerpot' (Marcel van Dam, 24 september) en die het op een akkoordje gooien met elementaire gevoelens in hun eigen leven, en zich dan beroepen op kunst, werk of het algemeen belang. Het is goed dat dat aan de openbaarheid wordt getoetst.

De les uit president Clintons queeste: praat pas mee op het wereldtoneel, als je je intieme huiselijke zaken op orde weet te houden.

BEESELHanneke Eggels

Voorgangers

Zou de Grand Jury, na haar oordeel over de persoonlijke affaires van president Clinton, zich ook willen uitspreken over het politieke beleid van al zijn voorgangers na de Tweede Wereldoorlog met betrekking tot discriminatie van zwarte Amerikanen, communistenhaat, de steun aan corrupte dictaturen in Midden-Amerika en de oorlog in Vietnam?

AMSTERDAM Allard Bon

Meer over