opmerkelijk

GroenLinks voert campagne met niet-bestaand progressief blok

Het is waarschijnlijk niet eerder vertoond: GroenLinks dat campagne voert voor andere partijen. Op een verkiezingsposter van GroenLinks staan ook de namen van de lijsttrekkers van PvdA, SP en D66. Dat is des te opmerkelijker, omdat die partijen helemaal geen alliantie met GroenLinks willen.

Partijleider Jesse Klaver aan het folderen in Den Haag, als onderdeel van de campagne. Beeld ANP
Partijleider Jesse Klaver aan het folderen in Den Haag, als onderdeel van de campagne.Beeld ANP

In een begeleidend essay zegt partijleider Jesse Klaver ‘bijzonder trots’ te zijn op de keuze om ‘niet alleen campagne voor mij en voor GroenLinks’ te voeren. ‘Hopelijk is het zelfs een blijvertje: campagne voeren met elkaar in plaats van altijd tegen elkaar.’ Op de poster staat: ‘Meer Lilian & Lilianne & Sigrid & Jesse, meer GroenLinks.’ Overigens benadrukt de partij dat er ook nog andere affiches gebruikt gaan worden tijdens de campagne.

Klaver pleit in zijn essay voor een stembusakkoord met PvdA en D66. Daarin zouden de drie partijen al voor de verkiezingen moeten aangeven wat ze samen willen bereiken tijdens de formatie, zoals kleinere klassen, een hoger minimumloon en een nieuw klimaatbeleid. ‘Indien mogelijk’ is de SP ook van harte welkom.

Klaver heeft zelfs al een naam bedacht voor dat stembusakkoord: Keerpunt 21 – een verwijzing naar het stembusakkoord Keerpunt 72 dat PvdA, D66 en PPR bijna vijftig jaar geleden sloten. Het enige probleem vooralsnog: D66, PvdA en ook de SP willen geen stembusakkoord.

De nieuwe verkiezingsposter van GroenLinks. Beeld GroenLinks
De nieuwe verkiezingsposter van GroenLinks.Beeld GroenLinks

Volgens D66 is blokvorming voor de verkiezingen geen goed idee en de PvdA vindt de inhoudelijke verschillen met D66 te groot voor zo’n stembusakkoord. Ook de SP houdt de boot af. Door nu toch campagne te voeren met hun namen laat Klaver aan de kiezers zien: wie op GroenLinks stemt krijgt sowieso D66 en PvdA erbij en wellicht ook de SP.

Bij de potentiële linkse partners groeit ondertussen juist de irritatie. Klaver, die op verlies staat in de peilingen, presenteert zich als de grote kampioen van de linkse samenwerking; de rest kan alleen nog maar aanschuiven. ‘Samenwerking tussen progressieve partijen zal sowieso onze leidraad zijn in de formatie’, belooft Klaver. ‘Ook als er vooraf geen formeel stembusakkoord is.’

Aandacht op Rutte

Terwijl GroenLinks een onconventionele campagne voert, kiest de VVD voor een traditionele aanpak. Zaterdag trapten de liberalen de campagne af met paginagrote advertenties in ochtendbladen waarin alle aandacht is gericht op premier Mark Rutte.

‘Samen naar de eindstreep. En verder’, luidt de slogan boven de advertentie en het bijbehorende ‘ideeënstuk’ van vijf pagina’s op de website van de VVD. Inhoudelijk valt er weinig nieuws te ontdekken. Mark Rutte roept iedereen op om nog even door te bijten in de coronacrisis (‘we gaan er samen uitkomen’) en herhaalt verder enkele punten uit het verkiezingsprogramma: een hoger minimumloon, meer ruimte voor de middenklasse, een zorg die beter voorbereid is op crises en de overheid moet meer beschermen en dienstbaarder zijn.

Het startschot van de VVD-campagne laat vooral zien wat er de komende weken te verwachten valt van de grootste regeringspartij: heel veel Mark Rutte en heel weinig VVD. In het ideeënstuk waarin Rutte zich tot de kiezer richt, staat zo’n veertig keer het woord ‘ik’, terwijl de naam VVD nergens valt.

Nieuw is dat niet. Bij de verkiezingen van 2017 voerde de VVD ook al een campagne die rondom Rutte was gebouwd. Destijds presenteerde Rutte via het Algemeen Dagblad een stuk onder de titel: ‘Mijn ambitie, mijn plan’. Voor de Provinciale Statenverkiezingen in 2018 plaatste de VVD ook grote advertenties waarin Rutte het land vergeleek met ‘een kwetsbaar vaasje’. Dat pakte toen overigens niet goed uit: Forum voor Democratie won de verkiezingen.

Geen verrassing

Dat de VVD nu weer volledig inzet op Rutte komt voor de concurrentie niet als een verrassing. De premier is op dit moment de best gewaardeerde politicus van Nederland. Sinds het uitbreken van de coronacrisis is de VVD sterk omhoog gegaan in de peilingen. Kiezers die op de liberalen willen stemmen, doen dat vaak omdat Mark Rutte in hun ogen een garantie voor ‘stabiel bestuur’ is, bleek eerder al uit onderzoek van I&O Research.

Bij het begin van de campagne presenteert de VVD Rutte dan ook als iemand die boven de partijen uitstijgt. De premier beweert dat andere partijen in de campagne beloftes gaan doen en tegenstellingen willen uitvergroten, maar hij noemt dat ‘in deze bijzondere tijd niet realistisch’. Rutte: ‘We moeten juist de verbinding zoeken, want alleen samen komen we uit deze crisis.’

De premier maakt het andere partijen zo ook moeilijker om de aanval op hem te openen. Het verwijt ligt dat al snel op de loer dat zij niet ‘de verbinding zoeken’.

Dat de VVD paginagrote advertenties plaatst in meerdere dagbladen toont ook aan dat de partij weer beschikt over een goedgevulde campagnekas. Dat roept wel vragen op over de transparantie bij de fondsenwerving, blijkt uit onderzoek van Follow the Money (FTM). Zo heeft de partij niet opgegeven dat vastgoedondernemer Cor van Zadelhoff gratis donateursdiners faciliteert voor de VVD. Het is wettelijk verplicht om ook giften in natura boven de 4.500 euro openbaar te maken.

In een reactie aan FTM laat de VVD weten de gratis fondswervingsdiners niet als gift te beschouwen.

Meer over