Interviewverkiezingswaarnemer Farah Karimi

GroenLinks-senator controleert verkiezingen VS: ‘Ik zie dat de spanningen hoog oplopen’

Farah Karimi, senator voor GroenLinks, is dinsdag de enige Nederlander onder de 52 parlementaire waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) die de Amerikaanse verkiezingen in de gaten zullen houden. Met verwondering bekijkt Karimi de aanloop naar de verkiezingsdag. ‘Het is schrikbarend dat de verkiezingen en de reactie daarop kennelijk zo veel angst inboezemen.’

Beeld Chris de Bode

Wat houdt de missie in?

‘We gaan in teams van twee parlementariërs kijken bij stembureaus hoe daar de verkiezingen verlopen. Zelf ga ik met een Hongaarse collega naar de staat Wisconsin. We beginnen voordat de bureaus opengaan en eindigen als ze gesloten zijn. We schatten tien, vijftien locaties te kunnen bezoeken, een half uur per bezoek.’

Wat ziet u tot nu toe?

‘Ik zie dat de spanningen hoog oplopen. In een briefing werd gezegd dat het onduidelijk is of de uitslag wordt gerespecteerd. Je hoort dat aanhangers van president Trump gewapend en al bij stemlokalen aanwezig zullen zijn om stemmers te intimideren. Laat dat eens op je in werken. We hebben het hier niet over een land in Latijns-Amerika of Azië, maar over de VS, een volwassen democratie, waar de vreedzame overdracht van de macht misschien niet wordt gerespecteerd. Dat is angstaanjagend.’

Is zo’n briefing bedoeld als waarschuwing?

‘Nee, het gaat vooral over hoe het systeem hier werkt, bijvoorbeeld over het decentrale karakter ervan. Er is geen enkel centraal toezicht. Er zijn meer dan tienduizend jurisdicties met hun eigen regels. Ongelooflijk. Wij weten nog niet of we bij de stembureaus worden toegelaten. Elke stembureauvoorzitter heeft het laatste woord.’

Heeft u zoiets in andere landen ook weleens gezien?

‘In elk land is het systeem uniek. Dingen die hier opvallen, naast dat decentrale karakter: de financiering, de polarisatie, en de juridisering. De financiering: in geen enkel land gaat zo veel geld om in de verkiezingscampagnes als hier. Dit zijn de duurste verkiezingen ooit. De campagne voor president, Senaat en Huis van Afgevaardigden – heeft in totaal 14 miljard dollar gekost. Een deel daarvan is dark money, dus dan weet je niet wie erachter zit. Ten tweede de polarisatie: dat is meer dan een politiek geschil, het is een wapen geworden. Met een president die de integriteit van het proces ter discussie stelt: als ik verlies dan is er fraude gepleegd. En de rechtszaken: tijdens het spel worden de regels veranderd. Dat is gek om mee te maken. Dit gaat over rechtszekerheid van de burgers dat hun stem telt, en dat is een fundamenteel recht. Je stuit hier op de grenzen van de democratie. In feite wordt de veerkracht van Amerika’s democratische systeem beproefd.’

Waar kijkt u precies naar?

‘We kijken naar de gang van zaken voor, tijdens en na de stembusgang. Is er intimidatie? Wat doen ze met die stembiljetten per post? Waar worden die geteld? Ter plekke, of ergens centraal? Hoe worden die gecontroleerd? Dat hopen we te ontdekken.’

Bent u bang voor gewapende mannen rond stembureaus?

‘Nee hoor, ik heb geen vrees, want ik denk niet dat het tegen ons gericht is. Wij zijn gewoon waarnemers, geen partij. Als je partij wordt dan wordt dat wat je wilt bereiken onbereikbaar: een eerlijk oordeel geven over hoe eerlijk de verkiezingen zijn gelopen. Als waarnemer moet je kalm blijven. Heel goed kijken en opschrijven wat gebeurt.’

Verder lezen

Trump versus Biden: wat zeggen de peilingen één dag voor de verkiezingen?
Morgen is het zo ver: Amerika kiest een president voor de komende vier jaar. Biden ligt voor in de peilingen, maar in 2016 voorspelden die ook dat Hillary Clinton zou winnen, en toch won Trump. Hoe zit het nu?

Van de muur tot het moeras: welke beloften heeft Trump waargemaakt?
Wat is er in vier jaar presidentschap terechtgekomen van de tien belangrijkste (campagne)beloften van Donald Trump? 

Liveblog verkiezingen VS
Wordt het ‘four more years’ Trump, of Democratische tegenkandidaat Joe Biden? Volg het laatste nieuws rondom de Amerikaanse verkiezingen in ons liveblog.

POTUS de podcast
Gijs Groenteman neemt elke vrijdag de campagneweek door. Waar was Trump, wat deed Biden en waar had Amerika het over? Met POTUS de podcast ben je weer bij.

Alles over het verkiezingscircus in een dossier
Alles over de aanstaande presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten leest u in dit dossier.