NIEUWS

GroenLinks onderzoekt zichzelf: flets imago en wispelturig leiderschap leidden naar nederlaag

GroenLinks wijt de eigen nederlaag bij de Tweede Kamerverkiezingen aan een flets imago, een onduidelijke strategie en wispelturig leiderschap. De partij wist niet goed duidelijk te maken waar ze voor staat. Jesse Klaver heeft als lijsttrekker veel glans verloren.

GroenLinks-leider Klaver eerder deze week bij een manifestatie op het Plein in Den Haag van Nederlanders die zich zorgen maken om klimaatverandering.  Beeld ANP
GroenLinks-leider Klaver eerder deze week bij een manifestatie op het Plein in Den Haag van Nederlanders die zich zorgen maken om klimaatverandering.Beeld ANP

Dit constateert de partij in de evaluatie van de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart. De partij verloor zes zetels en heeft nu acht zetels in de Kamer. ‘Hoewel dit zetelaantal gelijk is aan het historisch gemiddelde van GroenLinks, was het een teleurstellend verlies’, constateert het evaluatierapport. De coronapandemie speelde de partij parten. Daardoor konden niet, zoals in 2017, ‘meet-ups’, massale partijbijeenkomsten, worden georganiseerd. Maar alle partijen kampten met corona-beperkingen.

Een belangrijke oorzaak van het verlies is het fletse imago van de partij, stelt de partij vast. Kiezers vinden het volgens het rapport ‘lastig om de partij te kunnen plaatsen’. Ook is GroenLinks er ‘onvoldoende in geslaagd om een herkenbaar inhoudelijk en politiek profiel neer te zetten’.

Jesse Klaver

Dat was in 2017 wel anders. Toen was Jesse Klaver voor het eerst lijsttrekker bij de Tweede Kamerverkiezingen. ‘Bij de verkiezingen in 2017 was Klaver de jonge nieuwkomer met een duidelijke veranderingsclaim – we gaan Nederland veranderen.’ Nu is Klaver geen nieuwkomer meer, maar ‘ook niet de ervaren leider met verantwoordelijkheid voor het Nederlandse bestuur’.

‘We constateren dat veel kiezers er deze verkiezingen moeite mee hadden', schrijft de partij. Klaver stelde zich het ene moment ‘idealistisch en aanvallend’ op, dan weer gericht op verbinding en samenwerking. ‘Deze wisselende houdingen werden door kiezers niet begrepen, mede omdat ze zich Klaver herinneren als de idealistische nieuwkomer.’ Klaver zelf treft volgens het rapport schuld omdat hij de eerste jaren van het kabinet Rutte III fel oppositie voerde maar in 2019 plots afscheid nam van deze ‘scorebordpolitiek’.

D66

GroenLinks verloor de meeste kiezers aan D66 - zo’n drie zetels, de helft van het verlies. D66-lijsttrekker Sigrid Kaag lanceerde zich volgens GroenLinks als ‘geloofwaardig alternatief voor de regerende centrumrechtse politieke partijen’, waar D66 nota bene zelf deel van uitmaakte. Kaag werd de belangrijkste uitdager voor premier Mark Rutte. Kaag keerde zich ook fel tegen PVV-lijsttrekker Wilders. ‘We constateren’, aldus het GroenLinks-rapport, ‘dat Jesse Klaver zelf vaker de aanval had kunnen opzoeken tegenover rechts-populistische leiders en partijen op voor deze verkiezingen beeldbepalende momenten.’

De rest van de zetels verloor GroenLinks aan concurrenten op ‘links’. ‘Wat hierbij opvalt’, constateert de partij, ‘is dat deze partijen zich nadrukkelijk profileerden op één van de kernwaarden van GroenLinks: in de perceptie van kiezers was de Partij voor de Dieren concurrerend op ‘groen’, de SP op ‘links’, BIJ1 op ‘inclusiviteit’ en was Volt een ‘kosmopolitische’ concurrent.’

De partij kastijdt ook de eigen organisatie. Zo ging het mis met de presentatie van de kandidatenlijst. De kandidatuur van Kauthar Bouchallikht, klimaatactivist zonder politieke ervaring op plek 9, trok veel aandacht vanwege haar achtergrond als bestuurslid van de islamitische jongerenorganisatie Femyso. De partij was niet goed voorbereid op die media-aandacht. Geïnteresseerde kiezers die de partij om uitleg vroegen, konden niet overtuigd worden, blijkt uit het rapport. ‘Bij de front office zijn specifieke mails binnengekomen over de reactie van GroenLinks na de ontstane ophef. De ene helft zegt de kritiek na het lezen van de respons terug te nemen, terwijl anderen geen genoegen nemen met de uitleg.’ Bouchallikht is met voorkeursstemmen in de Kamer gekomen.

Meer over