beeldvormers

Greenpeace zal voor de verandering blij zijn dat bijna niemand de stunt (een bijna-ongeluk) zag

De Greenpeace-activist boven de Allianz Arena in München, voordat hij een kabel raakte. Beeld DPA
De Greenpeace-activist boven de Allianz Arena in München, voordat hij een kabel raakte.Beeld DPA

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: een bijna-ongeluk op het EK.

Er was veel schrik om mee vrij te komen, dinsdag vlak voor het begin van de EK-voetbalwedstrijd Frankrijk-Duitsland. Terwijl de spelers zich warm liepen en hun namen door de stadionspeakers klonken, kon de oplettende tv-kijker een paraglider vanuit de hemel boven het gras zien neerkomen en ­onzacht landen. De televisiekijker moest goed opletten om het te zien, want de regie schoof snel een kaartje met de opstelling van de teams voor het tafereel, zodat het incident nagenoeg ongemerkt voorbijging.

Het betrof niet de wonderbaarlijke terugkeer van de engel die tijdens Andrea Bocelli’s openingsconcert van het EK ten hemel voer, maar een gevleugelde actievoerder van Greenpeace. Op de parachute stonden de tekst ‘Kick out oil!’ en het met olie besmeurde logo van (sponsor van de Mannschaft) Volkswagen en, ­uiteraard, Greenpeace. Op een grote gele bal die de activist even eerder had afgeworpen stond ­dezelfde leus. Weinig tot niets van de doorgaans professioneel uitgevoerde aandachttrekkerij voor nobele milieudoelen van Greenpeace bereikte live het miljoenenpubliek. In dit geval zal zelfs de milieuclub daar blij mee zijn geweest.

Op social media en persfoto’s is, anders dan op tv, wel te zien aan welk potentieel drama het stadion en Greenpeace zijn ontsnapt. Eerst zien we de paraglider boven het stadion, dat als een enorm luchtkussen is neergevleid tussen de benevelde ­Beierse heuvels. Onder hem is de bal zichtbaar. Langzaam zweeft hij, aangedreven door een elektromotortje met propeller op de rug, naar het hart van de arena.

Op een op Twitter gedeeld filmpje is te zien hoe de man de bal loslaat – in slow motion begint die aan de afdaling. Het plan was, aldus Greenpeace, dat de actievoerder weg zou vliegen. Maar dan gaat het fout: de draden van de parachute raken een hoog boven het veld gespannen kabel (waaraan een camera hangt), de zwever verliest snel hoogte, klapwiekt met hoge snelheid vlak over de tribune en komt tussen de zich warmlopende voetballers terecht in het Duitse strafschopgebied. Twee toeschouwers raken lichtgewond door rondvliegende onderdelen, technische apparatuur raakt beschadigd. Beveiligers lopen op de actievoerder af, die pijn heeft aan zijn been, en voeren hem af.

null Beeld AP
Beeld AP

De eerste geluksvogel bij het incident dat net geen drama werd is natuurlijk de actievoerder zelf. Niet alleen omdat zo’n ongeluk makkelijk een dodelijke afloop kan krijgen – de zwaartekracht is meedogenloos. Maar ook omdat antiterreureenheden de actievoerder wellicht uit de lucht hadden geschoten als ze, in de luttele seconden die er waren om tot een risicoafweging te komen, níét het Greenpeace-logo hadden gezien. De minister van Binnenlandse Zaken Joachim Herrmann verklaarde woensdag dat ‘als de politie tot de conclusie was gekomen dat zij te maken had met een terroristische aanval, de vliegenier het waarschijnlijk met zijn leven had betaald’.

Niet minder gelukkig moeten het publiek en de spelers zich hebben gevoeld, toen die ervan waren doordrongen wat er was gebeurd. Wie de verbijsterde reacties heeft gezien op de tribunes en het veld in Kopenhagen nadat de Deense voetballer Christian Eriksen zaterdag met een hartstilstand neerviel op het veld, kan zich voorstellen wat er zou zijn gebeurd als iemand te pletter valt voor het oog van, of óp fans. Tact stond, drie dagen naar die traumatische gebeurtenis, niet hoog op de prioriteitenlijst van Greenpeace.

Ook Volkswagen en de Uefa mochten blij zijn, met de alerte reactie van de tv-regie die er uiteraard op is gebrand het voetbalfestijn en de bijbehorende sponsoring door geen dissonant te laten verstoren. Niet in de laatste plaats komt de afdeling harde actie van Greenpeace met de schrik vrij. De organisatie is groot geworden met pittige stunts waar de camera’s dol op zijn. Dat het bijna-ongeluk bijna volledig buiten beeld bleef is een meevaller. Woordvoerder Benjamin Stephan van de Duitse tak verklaarde dat het nooit de bedoeling was iemand in gevaar te brengen.

Misschien een mooi moment om de mythe over de hemelvaart van Icarus nog eens te ­lezen, over hoogmoed die voor de val komt.