Gratis pinnen in buitenland is niet gratis

Een opsteker voor de toerist: euro's pinnen in de Europese Unie wordt vanaf deze zomer gratis. Maar net zoals pinnen in Nederland niet echt gratis is, geldt ook voor pinnen over de grens dat banken de kosten toch op hun klanten verhalen....

Nog minder dan twee weken hebben de Nederlandse banken om een besluit te nemen over de pintarieven. Wordt euro's pinnen in de hele Europese Unie 'gratis', zoals nu ook in Nederland? Of kiezen de grote banken voor de Gevaarlijke Weg die een volksopstand zal uitlokken, namelijk geld vragen voor pinnen in Nederland, naar analogie van de tarieven voor transacties over de grens?

Een dezer dagen moet de beslissing vallen. Maar de vier grootbanken houden hun kaken nog stijf op elkaar. Alleen de kleinere SNS en Friesland Bank, respectievelijk de vijfde en zesde bank van het land, namen de langverbeide stap al: pinnen in de eurozone wordt vanaf 1 juli gratis voor klanten van SNS (800 duizend rekeninghouders) en voor Friesland-klanten. De kans is groot dat de grote concurrenten hun voorbeeld volgen.

Bankiersfilantropie? Nee, nauwelijks. De banken worden hiertoe gedwongen door een Europese verordening die per 1 juli in werking treedt. Eurocommissaris Frits Bolkestein, hoeder van de interne markt, was het een doorn in het oog dat er weliswaar één Europese munt is en één interne markt, maar dat de modale bankenklant daar weinig plezier aan beleeft als hij geld wil overmaken van Delft naar Brussel of als hij euro's uit de muur wil trekken tijdens een weekendje Rome of Barcelona. Nederlandse banken brengen nu 1,80 tot 2,25 euro per buitenlandse geldopname in rekening.

Overboekingen

Daarom legden de Europese lidstaten zichzelf op dat vanaf 1 juli van dit jaar grensoverschrijdende transacties in euro's met bankpassen (geld uit de muur halen en betalingen met de Maestro-kaart) in de Europese Unie niet duurder mogen zijn dan in eigen land. Over een jaar, per 1 juli 2003, geldt ditzelfde ook voor grensoverschrijdende overboekingen in euro's.

Banken hebben daarbij grofweg twee mogelijkheden. Optie één: ze trekken de kosten voor binnenlandse transacties op tot het niveau van de buitenlandse tarieven. Optie twee: ze verlagen die van buitenlandse transacties.

Optie één, geld vragen voor pintransacties in Nederland, zou een revolutie zijn. De bank die geld gaat vragen voor binnenlandse geldopnames verspeelt in een klap zijn goodwill én zijn klanten.

Volgens de verordening moeten banken hun klanten 'ruim tevoren' op de hoogte stellen van tariefverhogingen. Aangezien nog geen enkele grootbank, minder dan twee weken voor de deadline, zijn klanten heeft gemeld dat binnenlands pinnen geld gaat kosten, valt op te maken dat de banken voor optie twee kiezen. Naast 'gratis' pinnen in eigen land - voor Nederlanders zowat een burgerrecht - wordt euro's opnemen over de grens straks vrijwel zeker dus ook gratis.

Dat gaat banken geld kosten. Vorig jaar namen Nederlanders in het buitenland namelijk 14,3 miljoen keer geld op. Banken rekenen tot nu toe gemiddeld zo'n 2 euro per geldopname. Die inkomsten - 28,6 miljoen euro voor alle banken gezamenlijk - vallen na 1 juli dus grotendeels weg, ervan uitgaande dat het gros van de transacties in de eurozone gebeurt.

De kosten voor buitenlandse transacties zullen de banken elders gaan verhalen, verwacht Norbert Bielefeld, secretaris van de European Payments Council, een Europese branchevereniging van banken. 'De kosten voor de banken verdampen niet op 1 juli. Er is een tendens om de kosten per transactie af te schaffen, al dan niet onder druk, en de vaste kosten voor pasjes en het hebben van een bankrekening op te voeren.'

Prijsverhoging

In Nederland hebben de banken preluderend op de verordening al maatregelen genomen. Begin dit jaar hebben de grote banken de tarieven van de bankpassen fors verhoogd. De Postbank rekent tegenwoordig 7 euro per jaar voor een giropas, die voorheen gratis was. Die prijsverhoging leidde tot veel onrust onder Postbank-klanten. Op een klantenbestand van zeven miljoen rekeninghouders heeft de Postbank daarmee de gederfde inkomsten bij het eventueel gratis maken van grensoverschrijdend gebruik van de giropas al ruimschoots goedgemaakt.

Ook de gratis bankpas die ABN Amro tot eind vorig jaar aanbood, bestaat niet meer. Tegenwoordig rekent de bank 4,50 euro per jaar voor de pas, die alleen in Nederland te gebruiken is. Een zogeheten Europas, die ook in het buitenland werkt, kost bij ABN Amro sinds 1 januari 11 euro per jaar, bijna 2 euro meer dan voorheen. Ook ING en SNS verhoogden de tarieven voor hun Europassen.

De banken weten ook op andere manieren geld aan het betalingsverkeer te verdienen. Ze houden overboekingen wat langer vast om extra rente te ontvangen - valuteren -, versturen minder bankafschriften en snijden in de creditrente die op een positief saldo wordt betaald. Wie nog wekelijks afschriften wil ontvangen, betaalt geld, en creditrente wordt alleen nog vergoed boven 900 euro.

Friesland Bank, een van de banken die al heeft besloten om pinnen universeel gratis te maken, neemt per 1 juli nog geen maatregelen om de gederfde inkomsten terug te verdienen. 'Maar op termijn volgen zeker maatregelen', zegt A. Lukkes, hoofd stafkantoren van de Friesland Bank.

De Consumentenbond vindt dat Nederlanders steeds efficiënter in hun betalingsverkeer zijn geworden. Door de opkomst van internetbankieren, het afschaffen van eurocheques en het massale pinnen in plaats van geld opnemen aan de balies, zijn de kosten voor banken flink gedaald. 'Het geeft geen pas dat banken de gederfde inkomsten op hun klanten verhalen', aldus een woordvoerder.

Het toezicht op de naleving van de verordening is in handen van het ministerie van Financiën. Banken die zich er niet aan houden, begaan een 'economisch delict'. Overtreders kunnen voor een Geschillencommissie worden gesleept. Een Financiën-woordvoerder is gerust op de naleving, en vertrouwt op de tucht van de markt: 'De bank die zich niets van de verordening aantrekt, prijst zich onmiddellijk uit de markt.'

Meer over