Graag weer net zo'n Teeven

Teeven: niet Attila de Hun... Beeld anp
Teeven: niet Attila de Hun...Beeld anp

Het debat over asiel en jihad moet in het midden gevoerd blijven worden.

Fred Teeven wordt diep gehaat. Ik zag het vorig jaar bij een optreden in De Rode Hoed. Er was volop bewaking, die kennelijk noodzakelijk was. Hij zat op het toneel naast Sander Terphuis, die de PvdA op stelten wilde zetten omdat coalitiegenoot Teeven kinderen van illegalen vasthield. Het was de bijeenkomst waar Teeven sprak over 'het zuur' van het kinderpardon en 'het zoet' van het strafbaar stellen van illegalen. Schande! De zaal zat vol woedende dames uit Amsterdam-Zuid. Zij hadden zich met de illegalen gesolidariseerd. Teeven kende ze allemaal van eerdere bijeenkomsten. Kalmeren wilden ze niet.

Teeven was de man rechts van Rutte. Dat wist hij en droeg hij uit. Meer dan minister Opstelten was hij een symbool, van hard straffen en streng vreemdelingenbeleid. Hij had eens een afspraak thuis bij Eberhard van der Laan. Daar trof hij niet één maar alle vier de burgemeesters van de grote steden. Klaar om zijn arm om te draaien omdat hij uitgeprocedeerden geen bed, bad en brood wilde geven. Ze waren illegaal en moesten weg, vond Teeven. Pas nadat de Raad van Europa hem ertoe dwong, gaf hij toe. Want hij is een vechtersbaas, zoals hij zelf graag zegt.

Hij bediende de rechtervleugel van de VVD. Veel rechtser kon niet, ofschoon Rutte zelf die rol vorige week eventjes overnam. En onmiddellijk ontstond tumult. In het RTL-debat zei de VVD-leider dat jihadi's beter konden sneuvelen dan terugkeren. Hij was de enige partijleider die dat vond en had er succes mee bij Maurice de Hond. De anderen schudden verontwaardigd het hoofd. Meteen werd duidelijk hoe smal het pad van de brede middenpolitiek is geworden. Ik weet zeker dat Rutte dit nooit had durven zeggen als Geert Wilders erbij was geweest.

Dan had de premier voor het oog van de natie zij aan zij met de PVV gestaan. Objectieve bondgenoten, zoals de Fransen zeggen. Daar had de concurrentie wel weg mee geweten. De griep van Wilders was een politiek godsgeschenk en tegelijk tekenend voor het probleem. Voor je het weet, plaats je je buiten de discussie. Teeven is het maximum dat de middenpolitiek verdraagt. Alles voorbij Teeven is PVV. Vandaar ook het grote belang van Teeven voor de VVD.

Zijn portefeuille is het brandpunt van de politiek van vandaag. Als het kabinet zou vallen, meende Teeven zelf, dan zou het zijn over het vreemdelingenbeleid. Daar staan VVD en PvdA diametraal tegenover elkaar. De oude ideologische tegenstellingen zijn immers grotendeels verbleekt. Wat resteert aan arbeiders stemt PVV of SP en heeft daarmee weinig succes. Voor de rest is Nederland een onafzienbare middenklasse.

Partijen zijn er zat, meer dan ooit zelfs. Zoals je in een grand café een kop thee bestelt en er dan een kist komt met vijftien verschillende soorten. Zo is het ook in de politiek. Maar wel allemaal thee. Het CDA voert fel oppositie maar stemt grosso modo met de coalitie mee. D66-leider Pechtold deed woensdag bij Pauw zijn best om uit te leggen dat hij iets anders wil dan dit kabinet. Tevergeefs.

Nu hebben we neopaars, met de C3 erbij en straks misschien de C3-plus. Nog meer samenwerkende partijen leidt vanzelf tot een fletsere politiek. Niet omdat die partijen dat willen, maar omdat versplintering ertoe dwingt, anders zijn er geen meerderheden. Daaruit volgt dat er steeds minder ruimte is voor partijvleugels. Voor de PvdA was Teeven al nauwelijks verteerbaar. Het midden duwt de flanken van zich af.

Wilders: griep een godsgeschenk... Beeld ANP
Wilders: griep een godsgeschenk...Beeld ANP

Intussen speelt zich daar wel het hart van de politiek af. Omdat de portefeuille waar Teeven over ging direct raakt aan goed en kwaad. Bij lonen en prijzen kun je een dubbeltje of kwartje eraf doen. Bij asiel niet het is blijven of vertrekken. Geen wonder dat de lontjes korter zijn, en heus niet alleen die van de boze blanke mannen boven de 50. Fred Teeven werd met grote ijver gehaat, vooral door dames uit Amsterdam-Zuid.

Het is de vraag of Teeven daadwerkelijk strenger was dan zijn voorgangers, Albayrak bijvoorbeeld van de PvdA. Het maakt niet uit. De afkeer van Teeven was ook weerzin tegen de slechte smaak van een volksjongen die ooit op de Kreidler door het Haarlemse Rozenprieel reed. Teeven was niet Ons Soort Mensen. Teeven deugde niet en hij bewees het op de valreep nog eens omdat hij het bij zijn vertrek had over volk en vaderland. Zie je wel.

In werkelijkheid is Teeven niet Attila de Hun maar een aardige, hardwerkende kerel. Hij heeft zichzelf inderdaad opgewerkt. Samen met Henk Kamp reed hij ooit als FIOD-ambtenaar door de Achterhoek, op zoek naar frauderende tandartsen. Over asiel had hij duidelijke opvattingen. Je kunt niet iedereen hierheen halen, zei hij. En niet de hele wereld verbeteren vanuit Nederland. Hij had gelijk. Vreemdelingenbeleid is óók management by speech. Een streng asielbeleid is nodig, vanwege de afschrikkende werking. Daarvoor moet je juist een Teeven hebben, met het lichaam van een opgewekte worstelaar. Maar ook vanwege de binnenlandse politiek. Om te laten zien dat er hard aan wordt getrokken.

Daarom was het zo belangrijk dat Teeven bij de VVD hoorde. Het debat over asiel, jihad en wat dies meer zij moet in het midden gevoerd worden. Uitbesteding aan de PVVbetekent dat de rest er zijn vingers niet aan hoeft te branden. Dat is comfortabel voor het geweten, maar leidt er wel toe dat grote groepen kiezers zich in de steek gelaten voelen.

Uiteindelijk viel het kabinet niet over het omstreden asielbeleid. Teeven struikelde zelf, over een bonnetje. Tragisch, maar zo is het leven. Rutte moet beslist op zoek naar een nieuwe Teeven. Dat zal nog moeilijk worden.

Kamp: frauderende tandartsen... Beeld ANP
Kamp: frauderende tandartsen...Beeld ANP
Meer over