Goudkoorts overvleugelt kater bij ontslag

Outplacement is uit. Ontslagen werknemers vertrekken steeds vaker met alleen een afkoopsom. En die nieuwe baan zoeken ze zelf wel....

Koos Noordermeer (35) was een van de duizenden werknemers die ruim een half jaar geleden bij ABN Amro moesten verdwijnen. Hij kreeg elf maanden salaris mee, een flinke smak geld.

Het gaf Noordermeer een zonnig humeur. Bij vertrek wist hij zich verzekerd van een nieuwe baan bij een detacheringsbureau, geregeld via een kennis. Onbezorgd boekte hij een verre vakantie met vrouw en dochter. 'Ongerust ben ik eigenlijk nooit geweest', verklaart Noordermeer.

'Omdat ik al een tijdje weg wilde, had ik eerder verkennende gesprekken gevoerd bij andere banken en ik merkte dat zij mij graag wilden hebben. Wel verdien ik nu een kwart minder dan bij de ABN Amro, maar mijn huidige functie is gewoon heel leuk.

'Angst werkloos te worden had ik niet. Mijn vrouw verdient goed , dus in het ergste geval had ik een jaar huisman kunnen zijn. Bovendien heb ik dat bedrag van de ABN Amro achter de hand.'

Weggaan met een zak geld in de hand: een trend bij 'luxe-reorganisaties', saneringen bij bedrijven die niet failliet gaan, maar minder winst maken. De werknemers voor wie ontslag dreigt, kiezen steeds vaker voor een afkoopsom, weet Tineke Looman van BCR Carrière Coaching.

'Het deel dat voor outplacement kiest, wordt steeds kleiner. Bij mijn laatste opdrachtgever kozen er van de tachtig ontslagen werknemers zeven voor outplacement, bij een ander bedrijf twee van de 65.' Bij de ABN Amro koos 75 procent voor de financiële regeling.

Verbazingwekkend

'Ook werknemers van boven de vijftig', zegt Looman. 'Dat vind ik verbazingwekkend. Juist oudere mensen hebben begeleiding nodig bij het vinden van een passende baan.' Maar ook voor jongere werknemers is de arbeidsmarkt allang niet meer zo florissant als een jaar geleden. 'Mensen worden getriggerd door geld', is Loomans stellige overtuiging.

'Ze maken een berekening: wat is beter, baanzekerheid zonder geld, of op straat staan met geld. En dan is het geld kennelijk wel erg aanlokkelijk. Eindelijk kunnen ze die reis gaan maken of iets kopen wat ze heel graag willen en die nieuwe baan, ach, die komt wel. Of ze sparen het op als extraatje, voor als ze die nieuwe, maar minder betalende baan hebben.'

Daarnaast speelt mee dat het, vooral sinds de ontslaggolf medio 2001, voor veel mensen vanzelfsprekend is dat ontslag gepaard gaat met een gouden handdruk. 'Iedereen praat er over', weet Looman. 'Als je weg moet, krijg je een hoog bedrag, daar heb je gewoon recht op, vindt men.'

Die houding is ook Keimpe Schilstra van FNV Bondgenoten opgevallen. 'Wij begeleiden vaak ontslagenen bij bedrijven die failliet zijn gegaan. Dan is er meestal een sociaal plan met een combinatie van afkoopsom en outplacement. Het valt me op dat de ontslagen werknemers de kantonrechtersformule vaak al van buiten kennen.

'Ze zeggen: Ik heb er zoveel jaren gewerkt, mijn leeftijd is zo en zo en dit is mijn maandsalaris: nu krijg ik dit of dat bedrag. Maar geld meekrijgen is geen grondwet, het is zelfs geen recht. Als een bedrijf failliet gaat, dan staat het personeel niet als de eerste schuldeiser vooraan. Toch zijn sommige mensen daar verontwaardigd over.'

Onoverzichtelijk

Maar als de goudkoorts weggeëbd is, komt de kater. 'De arbeidsmarkt is de laatste tijd erg onoverzichtelijk', constateert Looman. 'Mensen moeten behoorlijk wat ruggengraat hebben om zich staande te houden. Natuurlijk, boekhouders en secretaresses worden nog gevraagd. Maar hoe lang nog? Ineens waren er voor IT'ers ook veel minder banen.

'De veranderingen gaan razendsnel. Reden voor ontslagenen overigens, om juist dat risico te nemen. Die malaise in de IT kan zo weer opgelost zijn. Men gaat veel van eigen kracht uit. Toch komt een aantal van onze cliënten, die in eerste instantie voor een afkoopsom kozen, hier na meerdere afwijzingen bij sollicitaties toch op terug.'

Betekent deze trend nu de doodssteek voor outplacementbureaus? Niet voor BCR, meent Looman. 'Wij gaan met de tijd mee. Zo richten we ons nu steeds meer op competentiemanagement. Hierbij kijken we niet meer naar functies, maar naar vaardigheden.

'Voor een bedrijf brengen we in kaart welke vaardigheden nieuwe personeelsleden moeten hebben, bijvoorbeeld klantgericht kunnen werken of administratieve kennis. Zo haal je niet een secretaresse binnen, die, als haar baan verdwijnt, weer ontslagen moet worden, maar een functionaris die breed inzetbaar is binnen de organisatie. Dat is de vraag op dat moment ook.'

Steeds meer bedrijven gaan dan ook efficiënter om met personeel, weet ook Jan van Goch, eigenaar van Connexys. Dit werving & selectiebureau richt zich op terugkombeleid. 'Hoeveel open sollicitaties krijgen vooral grote bedrijven niet per week?', vraagt Van Goch zich retorisch af.

'Nu nog gooien veel bedrijven die brieven weg, als ze geen nieuwe krachten nodig hebben, terwijl die mensen die zich aanbieden wel geschikt zijn. Ik zeg dan: leg een database aan van die brieven. Hetzelfde geldt voor mensen die goed weg zijn gegaan. Stuur ze af en toe nog een e-mail, nodig ze uit op bijeenkomsten.'

Wel moet het allemaal sneller en sneller. Looman: 'Het gebeurt steeds vaker dat bedrijven al bij het sollicitatiegesprek van een nieuwe werknemer heel open over ontslag praten. De procedure wordt uitgelegd, de hoogte van de gouden handdruk genoemd. Zo wordt het ontslag geen stigma, het hoort nou eenmaal bij een bedrijf.'

Meer over