Gouden handdruk is er ook voor gewone werknemers

Een baan voor het leven bestaat niet meer, ontslag is steeds gewoner. Veel werkgevers schakelen daarbij de rechter in. Een financiële compensatie kan het einde van een dienstverband zoveel soepeler laten verlopen....

Theo Stielstra

Beëindigen van een arbeidscontract bij de rechter?

Vanaf de jaren zeventig worden arbeidscontracten steeds vaker beëindigd na een beroep op een rechter. In 1977 waren er nog maar vijfhonderd procedures, in 1998 was dit al gestegen tot veertigduizend; de helft van alle ontslagen in Nederland. Ontslag is bij grote bedrijfsreorganisaties vaak het laatste redmiddel voor een werkgever.

Maar ook bij conflicten of een 'onverenigbaarheid van karakters' kan ontslag volgen. Dat hoeft niet eens gedwongen te zijn; soms volgt een ontslag waarin beide partijen zich kunnen vinden. Vooral als dat gepaard gaat met een 'gouden handdruk'.

Wanneer kan een werknemer worden ontslagen?

Bij gedwongen vertrek moet het CWI toestemming verlenen. Dat kan op twee gronden: een bedrijfseconomische reden, en bij oorzaken die 'in de persoon' zijn gelegen. De eerste oorzaak moet worden aangetoond met financiële stukken. Het bedrijf moet daarmee aantonen dat zonder ontslag het bedrijf niet verder kan functioneren. Bij persoonlijke oorzaken kan worden gedacht aan: onvoldoende functioneren, een verstoorde arbeidsverhouding, verwijtbaar gedrag - zoals het weigeren van redelijke opdrachten - en bij arbeidsongeschiktheid wegens ziekte.

Wanneer volgt een gouden handdruk?

In het algemeen wanneer werkgever en werknemer van elkaar af willen en er iets te compenseren of te versoepelen moet zijn. Het initiatief ligt bij de werkgever.

Is het een wettelijke regeling?

Nee, een gouden handdruk is een afspraak tussen werkgever en werknemer. Het is een schadeloosstelling bij ontslag, bedoeld als compensatie voor een tijdelijke werkloosheid, een nieuwe baan met een lager salaris of om de schade aan het pensioen na ontslag te compenseren.

Is een gouden handdruk vooral voor de topman of topvrouw?

Gouden handdrukken worden vooral in verband gebracht met toplieden die worden afgekocht. Neem de 1,5 miljoen euro die bestuursvoorzitter Cor Stutterheim van automatiseerder CMG zou hebben ontvangen nadat zijn bedrijf door het Britse Logica werd overgenomen. Maar een handdruk kan ook aan het gewone personeel worden aangeboden. Bijvoorbeeld wanneer het niveau van de arbeidsvoorwaarden in het hele bedrijf omlaag moet. Werknemers kunnen dan met een eenmalig bedrag worden gecompenseerd. Meer dan een slap handdrukje zit er dan meestal niet in.

Is er een norm voor een gouden handdruk?

Bij een zogenoemd 'onredelijk ontslag', waarbij bijvoorbeeld de opzegtermijn niet in acht is genomen, spreekt de wet van een 'billijke vergoeding'. De rechter weegt daarbij de redelijkheid. Dit heeft zich in de rechtspraak ontwikkeld tot de 'kantonrechtersformule' die wordt gehanteerd. Daarbij zijn dienstjaren en de hoogte van het salaris en een correctiefactor opgenomen. Deze weegt de schuld aan het ontslag mee.

Meer weten?

Het verkrijgen van een financiële vergoeding is een kluifje waar veel juristen zich op willen werpen. Als zij hun werk hebben gedaan, en de buit binnen is, moet het bedrag, of de periodieke uitkering nog goed worden besteed. Daar zijn ook tal van adviseurs voor. Een van die adviseurs publiceerde vrijdag een boekje: Marius Winter: Gouden Handdruk. ISBN 9076608067

Meer over