nieuws

Google en scholen zijn het eens over privacyrisico’s: knappe prestatie of gemiste kans?

Een akkoord tussen Google en onderwijsinstellingen om de privacyrisico’s te beperken wordt onthaald als een succes. De precieze details moeten nog duidelijk worden, maar ict-experts zijn sceptisch.

Kinderen aan het werk op  een naschoolse opvang voor kinderen van ouders met een vitaal beroep tijdens de coronacrisis. Beeld ANP
Kinderen aan het werk op een naschoolse opvang voor kinderen van ouders met een vitaal beroep tijdens de coronacrisis.Beeld ANP

De overeenstemming, vorige week bekendgemaakt door het demissionair kabinet, moet een oplossing vormen voor de privacyproblemen die samenwerking met Google tot dusver had. Maar volgens experts zijn de ‘principiële’ complicaties met geen enkele overeenkomst te verhelpen.

Begin maart presenteerde minister Grapperhaus een rapport waaruit blijkt dat het gebruik van bepaalde Google-applicaties, zoals Workspace, ‘hoge dataprotectierisico’s’ met zich meebrengt. Daarop besloot het demissionair kabinet de diensten van de techgigant niet meer te implementeren bij overheidsinstanties, zoals het justitieapparaat. Maar voor het onderwijs biedt dat geen oplossing: daar heeft Google al flink aan de weg getimmerd.

‘Een uitgebreide set contractuele, organisatorische en technische maatregelen’ moet de grootste privacy-euvels ook bij scholen verhelpen, schreven onderwijsministers Van Engelshoven en Slob vorige week aan de Tweede Kamer. Ze zijn het resultaat van ‘meerdere gesprekken’ tussen Google en de ict-instanties voor het onderwijs, Surf en Sivon. ‘Het maken van afspraken over vergaande aanpassingen door een techbedrijf als Google is niet eenvoudig en zeker niet vanzelfsprekend’, reageerde de PO-raad verheugd. Volgens de ministers hadden Surf en Sivon met het akkoord ‘een majeure klus’ geklaard.

Scepcis van experts

ICT-experts betwijfelen of dat enthousiasme terecht is. Volgens Grapperhaus’ kamerbrief uit maart baarde vooral Google’s omgang met ‘metadata’ de overheid zorgen. Daarmee kan het bedrijf zien wat gebruikers aanklikken, hoe lang ze ingelogd blijven en welke zoekopdrachten worden gebruikt. ‘Bedrijven als Google en Microsoft willen dat misschien wel aanpakken, maar kunnen dat niet, omdat ze onder Amerikaanse wetgeving vallen’, zegt hoogleraar cybersecurity Aiko Pras (Universiteit Twente). ‘Zolang de Amerikaanse veiligheidsdienst hen dingen kan opdragen, kunnen ze niet aan de Europese privacynormen voldoen.’

Volgens Surf en Sivon committeert Google zich wel degelijk aan het ‘aanpakken’ van de problemen uit de risicoanalyse, schrijven zij in een persbericht. Hoe precies, moet over een paar weken duidelijk worden. Dan moeten de laatste plooien in de onderhandelingen zijn gladgestreken en willen de instanties pas ‘op details’ ingaan. ‘Daar mogen wij nu nog niets over zeggen’, zegt een woordvoerder van Sivon.

Verdienmodel google

Wytze Niezen, expert op het gebied van ICT en onderwijs, wacht met scepsis af. ‘Google stapt niet af van de kern van hun verdienmodel, het verwerken van data.’ De aanpassingen zullen waarschijnlijk de verantwoordelijkheid voor het beschermen van leerlingendata bij de onderwijsinstelling neerleggen, schetst hij, niet bij het techbedrijf. ‘Dat is natuurlijk de wereld op z’n kop.’

Zo wordt een kans gemist om na te denken over een onderwijslandschap zonder Google, vindt Niezen. Ook de Autoriteit Persoonsgegevens maant scholen en universiteiten met het techbedrijf te stoppen. Dat zou blijken uit ‘vertrouwelijke rapporten’ in handen van het FD. ‘Een softwareproduct dat in de kern privacyvriendelijk is’ zou het doel op scholen moeten zijn, zegt Niezen. ‘Nu moet je allerlei kunst- en vliegwerk doen om leerlingendata te beschermen.’

Er zijn weinig privacyvriendelijke concurrenten die de plek van Google kunnen innemen bij de Nederlandse scholen, weet ook hoogleraar Pras. Maar naar ambitieuze oplossingen wordt ook niet gezocht, is zijn idee. ‘Ik hoor van iedereen dat die Amerikaanse bedrijven een probleem zijn, maar tegelijkertijd doen we het slechter dan iedereen om ons heen. Neem het uitbesteden van vitale ict-diensten aan de Amerikaanse cloud op universiteiten. Van alle EU-landen staat Nederland op nummer één.’

Meer over