Golf van gewelddadige tienerdoden in Frankrijk, autoriteiten spreken van bendeoorlogen

Frankrijk is opgeschrikt door een golf aan gewelddadige tienerdoden. Het probleem van vechtpartijen tussen jongeren speelt al langer, maar lijkt nu te escaleren, mede doordat er steeds vaker wapens in het spel zijn.

Een vrouw legt bloemen bij een school in Argenteuil, bij Parijs, nadat het lichaam van een 14-jarig meisje was gevonden in de Seine.

 Beeld AFP
Een vrouw legt bloemen bij een school in Argenteuil, bij Parijs, nadat het lichaam van een 14-jarig meisje was gevonden in de Seine.Beeld AFP

De geweldsincidenten domineren het Franse nieuws en leiden tot verhitte politieke discussies. Minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin spreekt van ‘een explosie van tienergeweld’.

‘President Macron faalt in de strijd tegen onveiligheid’, zei Valérie Pécresse, president van de regio Parijs, woensdag. Conservatieve politicus Éric Ciotti bekritiseerde de ‘grootse woorden’ en ‘nutteloze actie’ van de regering. Hij waarschuwde dat Frankrijk een punt nadert waarop er geen weg meer terug is en vergeleek de situatie met de roman A Clockwork Orange. ‘Het geweld is overal’, aldus Ciotti.

14-jarig meisje

Maandagavond vond de politie het levenloze lichaam van een 14-jarig meisje in de Seine. Ze was in de Parijse voorstad Argenteuil door twee klasgenoten geslagen en in de rivier geduwd. Vorige week had het slachtoffer aan haar ouders verteld dat ze op sociale media werd gepest en bedreigd. Volgens schoolgenoten hadden de verdachten foto’s van het slachtoffer in haar ondergoed verspreid via Snapchat.

De dood van het meisje is het laatste voorval in een serie gewelddadige incidenten onder jongeren in de regio Parijs. Een 15-jarige jongen werd op 26 februari doodgeschoten in een buurthuis in voorstad Bondy. Dezelfde dag raakten twee tieners ernstig gewond bij vechtpartijen in de voorstad Champigny-sur-Marne. Enkele dagen eerder overleden een jongen en en een meisje van 14 aan steekwonden die ze opliepen tijdens gevechten tussen groepen jongeren in Essonne. En in januari ontstond grote ophef door beelden van een 14-jarige jongen die door een groep jonge mannen in het zuiden van Parijs in coma werd geslagen.

Bendeoorlogen

De autoriteiten wijzen de geweldsincidenten toe aan ‘bendeoorlogen’. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft 74 bendes in het hele land geïdentificeerd, waarvan 46 in de regio van Parijs actief zijn. Geweld tussen de bendes neemt toe, zo blijkt uit statistieken van het ministerie. In 2020 registreerde Frankrijk 357 incidenten, tegen 288 het jaar daarvoor. De meeste geweldsincidenten vonden plaats in de regio van Parijs en 70 procent van de betrokkenen was jonger dan 18 jaar.

Critici vinden dat het ministerie wel heel makkelijk spreekt van bendes. De prefect van Essonne, Eric Jalon, bepleit in Le Monde voorzichtigheid met de term. ‘We praten over groepen van jonge mensen, maar bestaan deze groepen al of worden ze gevormd voor de confrontaties?’ Vaak zijn het geen goed georganiseerde groepen. Wat de jongeren bindt, is een sterk gezamenlijk gevoel van verbondenheid met de wijk of het district.

Sociale media

Het betreft voornamelijk jongeren in de kansarme wijken van de regio Parijs. Omdat deze jongeren uit relatief arme gezinnen komen, hebben ze te maken met economische onzekerheid die verder is toegenomen tijdens de coronacrisis. Bovendien zorgen de coronamaatregelen en vooral de avondklok, die in Frankrijk van zes uur ’s avonds tot zes uur in de ochtend geldt, voor extra spanningen. ‘Het geweld lijkt soms uit het niets te komen, een scheve blik, een foto op Snapchat’, aldus een adviseur van president Emmanuel Macron.

Sociale media zijn een belangrijke factor. De drempel voor het uiten van bedreigingen is veel lager en bendes kunnen zich gemakkelijker organiseren. Minister Darmanin wijst daarnaast op de ‘bendecultuur’ in muziek en films. Volgens de minister zetten jongeren video’s online waarin tegenstanders in elkaar worden geslagen om hen te vernederen. Andere jongeren imiteren dat weer.

Kritiek op Macron

President Macron probeert te laten zien dat hij het probleem stevig aanpakt. De regering wil dat de politie harder optreed en dat gemeenten, politie en scholen de sociale media beter in de gaten houden, zodat ze niet kunnen worden gebruikt voor het organiseren van bendegeweld. Daarnaast zijn maatregelen genomen om de oorzaken aan te pakken, zoals het versterken van het toezicht op spijbelen.

De Franse bevolking is niet onder de indruk van het optreden van Macron. Le Monde schrijft dat tussen januari en maart de steun voor de president onder rechtse kiezers afnam van 54 naar 34 procent. Binnenlandse veiligheid is de achilleshiel van Macron, het onderwerp keert steeds weer terug in de kritiek. Naar verwachting zal dit ook een grote rol spelen tijdens de presidentsverkiezingen van 2022. Volgens opiniepeiler IFOP zijn de zorgen onder de Franse bevolking over ‘de strijd tegen criminaliteit’ sinds maart 2002 niet zo hoog geweest.

Meer over