Column

'Goede leraren zijn net zo onmisbaar als vrije pers, een fatsoenlijke rechtsstaat en voldoende zonuren'

De Dag van de Leraar en de documentaire 'De les van de leraar' krikken het imago van de leraar op, schrijft Martijn Simons. En dat is nodig. 'Goede leraren zijn net zo onmisbaar als vrije pers, een fatsoenlijke rechtsstaat en voldoende zonuren.'

OPINIE - Martijn Simons
Middelbare school in Haarlem. Beeld ANP
Middelbare school in Haarlem.Beeld ANP

Iedereen heeft op school gezeten. Niet altijd met plezier, en ook niet altijd even succesvol, maar iedereen kent de middelbare school van binnen. En iedereen weet wat leraren kunnen betekenen.

Deze week is het Nationale Onderwijsweek en vandaag is het De Dag van de Leraar. De dag is, volgens de site, 'bedoeld om het imago van het leraarsvak te verbeteren en het belang van goede leraren te benadrukken door de beroepsgroep op een positieve manier onder de aandacht te brengen'.

Dat is prima. En meer dan dat.

Puberteit
Afgelopen maandag zag ik de documentaire 'De les van de leraar' van Arjan Vlakveld. De film volgt drie docenten. Twee ervan geven les op een middelbare school, de derde geeft leiding aan een instituut voor huiswerkbegeleiding. De film focust met name op de omgang tussen leraar en leerling, de manier waarop de leraar de kinderen probeert te motiveren, te begeleiden tijdens die vreemde, onrustige jaren van de puberteit.

Neomi Lotte is docente Nederlands op een vmbo. Hoewel ik van huis uit een zwak heb voor docenten Nederlands, vond ik Neomi's manier van lesgeven in eerste instantie een beetje betuttelend. Maar al vrij snel had ik in de gaten dat het precies was wat haar leerlingen fijn vonden, dat er iets rustgevends en vriendschappelijks van haar stem en houding uitgingen, iets vertrouwenwekkends.

Neomi had wat moeite met een bepaald meisje, geen kwaad meisje, gewoon een meisje zoals er zoveel meisjes zijn: giechelen en kletsen, anderen van het werk houden zonder nare bedoelingen. Tijdens een cursus leerde Neomi nieuwe manieren om met zo'n situatie om te gaan. Ze testte ze uit, ze bleken te werken. Neomi zei dat ze door haar eigen gedrag te veranderen, ook dat van haar leerlingen kon beïnvloeden. Van dat besef werd ze gelukkig, dat zag je.

YouTube
Jelmer Evers geeft geschiedenis op UniC, een school in Utrecht die zich afficheert als 'vernieuwend' en 'eigentijds'. Jelmer geeft onder meer les door filmpjes te maken die de leerlingen op eigen gelegenheid via YouTube kunnen bekijken, en hij wil de fixatie op de cijfers en toetsen verminderen, waardoor het leren meer centraal komt te staan en de leerlingen vanuit 'intrinsieke motivatie' aan de slag gaan. Hij wil de toets vormen naar het onderwijs, in plaats van andersom. Jelmer is bevlogen en betrokken, voor Jelmer wil je als puber nog wel je best doen, en als het niet voor Jelmer is, dan ten minste voor jezelf.

Zou Neomi op haar vmbo zich ook zo'n aanpak kunnen veroorloven, vroeg ik me af.

De hele film is, zonder drammerig of belerend te worden, een pleidooi voor goede leraren, en zo'n pleidooi kan niet vaak genoeg gehouden worden. Goede leraren zijn net zo onmisbaar als vrije pers, een fatsoenlijke rechtsstaat en voldoende zonuren. Zelf ben ik nog altijd de leraar dankbaar die me kennis liet maken met Jan Hanlo, met Nescio en K. Schippers.

Prestatie
Tijdens het kijken naar 'De les van de leraar' dacht ik herhaaldelijk aan de broer van een vriend van mij. Een paar jaar geleden werd hij gekozen tot leraar van het jaar. Voorwaar een prestatie. Ik dacht aan het gesprek dat we voerden, aan de manier waarop hij vertelde over zijn leerlingen. Zo zei hij het: zijn leerlingen. Hij praatte en praatte. Over de lessen, de sfeer op school, de dingen die hij meemaakte: en in niets verschilde het van de manier waarop hij over zijn eigen kinderen sprak.

Als je ziet hoe de geportretteerde docenten in 'De les van de leraar' hun taak opvatten en niets dan het beste willen voor hun leerlingen, is het op zijn minst merkwaardig dat er niet veel meer mensen dit vak kiezen. Het is pijnlijk om je te realiseren dat het voortgezet onderwijs nog altijd onvoldoende in staat blijkt genoeg gemotiveerde, capabele mensen te vinden. Aan wie dat ligt, ik weet het niet, in ieder geval niet aan Jelmer en Neomi.

Martijn Simons is columnist voor Volkskrant.nl

Meer over