Goedbedoelde adviezen zijn aan Tsjetsjenen niet besteed

Op zijn eerste semi-diplomatieke reis naar het Westen heeft de nieuwe Tsjetsjeense regering zich hard opgesteld: hotel Des Indes was niet goed genoeg, de goedbedoelde adviezen van internationale bemiddelaars werden met een minimum aan beleefdheid in de wind geslagen....

Van onze verslaggever

Philippe Remarque

DEN HAAG

Voor een opstandig volkje dat door geen land ter wereld wordt erkend, lijkt dat misschien hooghartig. Maar de overwinning op de supermacht Rusland heeft nieuwe voeding gegeven aan de Tsjetsjeense nationale trots.

Aan drie zijden van de conferentietafel in het Vredespaleis in Den Haag zaten de afgelopen dagen gerenommeerde Amerikaanse specialisten in het oplossen van conflicten als William Ury, goedwillende Russische adviseurs en oud-politici als Ruud Lubbers. Maar hun boodschap van redelijkheid en consensus was nauwelijks besteed aan de norse mannen aan de tafel.

De Tsjetsjeense vice-president en commandant van het noordwestelijk front Vacha Arsanov hield zijn traditionele bontmuts, de koej, tijdens de beraadslagingen op. 'Ik ben erg dankbaar voor alle adviezen, maar de experts op deze conferentie kennen onze situatie niet', zei hij zaterdag in een afsluitende toespraak. 'Ze kennen de Tsjetsjeense mentaliteit niet.'

Delegatielid Aboemoeslimov toonde buiten de zaal weinig eerbied voor de modellen voor conflictoplossing die de experts van Harvard en Berkeley aan de muur hadden gehangen: 'Ze hangen wel hun papiertjes op, maar wij hebben ze even uitgelegd hoe de situatie bij ons is'.

Op dat moment waren de Tsjetsjenen al een toonbeeld van redelijkheid vergeleken met hun stormachtige entree op de conferentie. 'Het verbaast mij dat er nog een stuk uit is gekomen', zei Paul Meerts van het instituut Clingendael. Hij doelde op de gezamenlijke verklaring, die in algemene termen was gesteld, maar waar uren van onderhandelingen aan voorafgingen.

Het begon al met de reis naar Nederland. De Tsjetsjenen kwamen een dag te laat omdat ze weigerden Nederland te betreden op een Russisch paspoort. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken maakte een uitzondering voor hen.

Op de eerste zitting van de besloten conferentie begon vice-president Arsanov te fulmineren tegen Rusland, maar ook tegen het Westen, dat de Russen in Tsjetsjenië hun gang had laten gaan. De Russen, vertegenwoordigd door gematigde types als Kremlin-adviseur Emil Pain, stelden zich tegemoetkomend op. Maar de Tsjetsjeense zijde bleef keihard, vertelde Meerts. Hun centrale punt was, dat over de Tsjetsjeense onafhankelijkheid niet te praten valt. In het vredesakkoord met Moskou is die kwestie vijf jaar uitgesteld.

De experts wezen de Tsjetsjenen erop dat dergelijke situaties vanuit een internationaal juridisch perspectief moeilijk op te lossen zijn. Ze noemden als voorbeeld het hopeloze streven van de Koerden. Dat ontstemde de Tsjetsjenen.

Maar tijdens het diner op vrijdagavond gingen zowaar de bontmutsen af. En vice-president Arsanov was zaterdag toch positief over de bijeenkomst: 'Het is altijd nuttig om te praten en persoonlijk kennis te maken met de andere partij'.

De vraag over de internationale positie van Tsjetsjenië beantwoordde Arsanov door uit te roepen dat het Tsjetsjeense volk door 'de Allerhoogste en de hele wereld is erkend'. Maar zijn verlengde Mercedes, gehuurd door de attente organisatoren, had nog geen Tsjetsjeens vlaggetje.

Desondanks zijn de Tsjetsjenen er volgens Meerts geslaagd in hun opzet - het opvijzelen van hun officiële status. Minister van Buitenlandse Zaken Tsjimajev is ontvangen op het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken. 'De Taiwanezen zijn nooit op BZ ontvangen, alleen op Economische Zaken', zegt Meerts.

Meer over