Column

Goedbedoeld advies zegt vooral iets over raadgever

De Vlaamse schrijfster Griet Op de Beeck overpeinst een zomer lang zaken die ze liever eerder had geweten.

Griet Op de Beeck
null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Het was zo'n antwoord dat bijna niet fout kon zijn als er op een examen letterkunde gevraagd werd naar thema's in deze of gene roman: onvermogen tot communicatie. Hoeveel boeken ik in mijn jonge jaren ook heb gelezen, ik heb de draagwijdte daarvan pas later ten volle begrepen.

Ik maak mij niet de minste illusie dat er tien mensen bestaan die echt de boeken hebben gelezen die ik heb geschreven. Maar dat is ook absoluut niet erg, integendeel. Ik vind het zo bijzonder dat kunst juist gaat over de omweg. Over ik die achter mijn schrijftafel iets zit te bedenken wat dan ergens door iemand wordt gelezen die ermee doet wat hem uitkomt. Elk boek, elk schilderij, elke theatervoorstelling, elke film, elk stuk muziek is een uitnodiging, en als iemand die aanneemt, door vier minuten stil te blijven staan bij die installatie of door die roman uit te lezen, zelfs nog ongeacht zijn mening daarover, dan is er een vorm van contact tot stand gebracht die ik prachtig vind, omdat het niet gaat over de illusie van het samenvallen, maar over twee werelden die mekaar heel even hebben geraakt.

In het echte leven speelt dat thema een mens natuurlijk wel heviger parten. Mij heeft het zo veel tijd gekost om werkelijk te begrijpen dat goeie raad van iemand altijd bovenal iets over die ander zegt, en dus niet noodzakelijk iets is wat jou vooruit zal helpen. Zelfs wie met de beste bedoelingen luistert, hoort jou toch onvermijdelijk bezig vanuit zijn eigen gevoeligheden, overtuigingen, achtergrond, vragen, angsten. De kans dat die ander helemaal vat wat jij vertelt is al klein, laat staan dat iemand al die eigen preoccupaties zomaar achterwege kan laten als hij reageert op jouw verhaal. Het antwoord van een ander zegt bijna altijd bovenal iets over hem, wat interessant kan zijn, maar meer als inkijk in zijn hoofd, dan als ter zake doend antwoord op je eigen kwestie.

Wat vond ik het heerlijk om dat op een bepaald moment zo scherp te zien. Sindsdien zijn gesprekken niet minder fascinerend, en wil ik nog altijd graag weten hoe anderen de dingen bekijken, maar uit andere overwegingen. Onlangs vertelde iemand dat haar geliefde altijd woest reageert als ze dit en dat over dat onderwerp zei, 'terwijl', vroeg ze, 'geef toe, dat is nu toch totaal niet erg, en het gaat over mij, dus is het toch compleet verkeerd van hem om zo te reageren?' Tja, moest ik denken, zijn reactie gaat ook helemaal niet over jou. Er wordt blijkbaar iets geraakt wat hem ontregelt, maar dat staat verder overal los van. Hoeveel fijner worden relaties niet als we erin slagen om de dingen zo te bekijken, en ze niet persoonlijk te nemen. Al is dat soms, toegegeven, makkelijker gezegd dan gedaan als je emotioneel betrokken bent.

Ik raak tegenwoordig alvast minder snel ontregeld door gesprekken, en ik ben voluit de contacten gaan koesteren met die zeldzame mensen met wie ik toch op een heel vanzelfsprekende manier kan praten, van wie ik voel dat we mekaar zo goed begrijpen dat goed luisteren en er niet met onszelf tussen gaan zitten, vaak eigenlijk erg goed gaat. Dat is toch het mooie van alle inzicht, zelfs het op zich minder vrolijke, dat de bonussen extra blij maken. Als je dat zelf zo wil, tenminste.

Meer over